Xử lý khi bị sốc nhiệt

Xử lý khi bị sốc nhiệt

Sốc nhiệt là tình trạng thân nhiệt tăng quá mức, thường là trên 40°C, nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết nắng nóng kéo dài khiến con người không kịp thích nghi gây ra tình trạng sốc.

Làm gì khi bị sốc nhiệt?

Triệu chứng sốc nhiệt

  • Nhiệt độ cơ thể trên 40ºC.
  • Da nóng và khô (toát mồ hôi hiện diện trong một nửa các trường hợp của say nóng lúc hoạt động vật lý).
  • Các dấu hiệu sớm và các triệu chứng gồm có: mệt, đau đầu, khó thở, đỏ mặt, mửa và tiêu chảy.
  • Rối loạn tim mạch: rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp.
  • Rối loạn hô hấp: khó thở, suy hô hấp, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển.
  • Rối loạn thần kinh trung ương: cơn động kinh và hôn mê.
  • Suy gan, suy thận.
  • Rối loạn đông máu.
  • Tiêu cơ vân (rhabdomyolyse).

Xử lý khi bị sốc nhiệt

Ngay lập tức phải hạ thân nhiệt và hỗ trợ chức năng các cơ quan:

Ngoài bệnh viện

  • Làm mát ngay tức thì và hỗ trợ suy chức năng cơ quan.
  • Đưa bệnh nhân ra khỏi môi trường nóng, cởi bỏ quần áo, chuyển tới nơi bóng râm.
  • Hỗ trợ đường thở, hô hấp, tuần hoàn bằng đặt đường truyền TM, thở oxy, thông khí hỗ trợ nếu có chỉ định.
  • Ngay lập tức hạ thân nhiệt bệnh nhân bằng mọi cách có thể nhưng không gây cản trở việc vận chuyển bệnh nhân đến bệnh viện, mục đích là phải hạ thân nhiệt ngay xuống dưới 39,4ºC. Vận chuyển bằng xe có điều hòa nhiệt độ hoặc mở cửa sổ, có thể vừa vận chuyển vừa hạ nhiệt bệnh nhân.

Tại khoa hồi sức

  • Bù nước và điện giải.
  • Làm lạnh bệnh nhân càng nhanh càng tốt, lý tưởng nhất là hạ được thân nhiệt xuống 0,2ºC/ phút, nhiệt độ trực tràng xuống 38ºC, nhiệt độ da xuống 30-33ºC, tránh hạ quá vì gây tác dụng phụ do hạ thân nhiệt.
  • Nhanh chóng ổn định chức năng hô hấp tuần hoàn, thở máy khi có suy hô hấp, bù dịch theo áp lực tĩnh mạch trung tâm, sử dụng các thuốc nâng huyết áp nếu cần, tránh các thuốc kích thích.
  • Khi có biểu hiện tiêu cơ vân phải bù nhiều dịch và lợi tiểu.
  • Hỗ trợ tích cực các cơ quan khi có suy đa tạng như lọc máu liên tục, lọc gan, tuần hoàn ngoài cơ thể.

Các phương pháp làm lạnh theo nguyên lý dẫn truyền

Xử lý khi bị sốc nhiệt

Làm lạnh bên ngoài

  • Ngâm bệnh nhân trong nước đá là biện pháp làm lạnh có hiệu quả cao, tuy nhiên có nhiều bất lợi như gây co mạch ngoại vi, rét run, hạ thân nhiệt quá, khó theo dõi các chức năng sống. Hiện nay nhiều tác giả sử dụng nước lạnh 20-25 ºC để ngâm bệnh nhân nhằm khắc phục nhược điểm trên. Khi ngâm phải để đầu trên mặt nước, theo dõi sát các chức năng sống.
  • Đặt các túi chườm đá vào vùng bẹn, nách, cổ.
  • Sử dụng chăn làm lạnh (Cooling blankets).

Làm lạnh bên trong

  • Dùng nước đá để rửa dạ dày hoặc thụt hậu môn.
  • Dùng nước đá để rửa màng bụng (ít dùng).
  • Đặt catheter lạnh (Cooling line catheter) vào trong tĩnh mạch chủ trên với phương tiện làm lạnh CoolGard.
  • Hạ thân nhiệt bằng tuần hoàn ngoài cơ thể.

Làm gì khi bị sốc nhiệt?

Các phương pháp làm lạnh theo nguyên lý bốc hơi và đối lưu

  • Cởi bỏ quần áo, đặt trong phòng lạnh 20-22ºC và quạt.
  • Phun nước 25-30ºC và quạt.
  • Phủ gạc ướt 20-25ºC lên bệnh nhân và quạt.
  • Sử dụng đơn vị làm lạnh đặc biệt (Body cooling unit) là một giường đặc biệt có thể phun nước dạng nguyên tử hóa (Atomized water) ở nhiệt độ 15ºC và không khí ấm 45ºC trên toàn bộ bề mặt cơ thể để giữ nhiệt độ da ở mức 32-33ºC.

Đề phòng sốc nhiệt

Sốc nhiệt hoàn toàn có thể phòng tránh được. Hiểu biết về những rối loạn do sốc nhiệt giúp chúng ta giảm được tỷ lệ bệnh tật và tỷ lệ tử vong.

Cụ thể những việc cần làm

  • Phân loại các đối tượng có nguy cơ để có các biện pháp phòng chống và kế hoạch rèn luyện phù hợp.
  • Khuyến khích các tổ chức đoàn thể có các chương trình phổ biến rộng rãi về dấu hiệu, triệu chứng và nguy cơ của bệnh để giúp chẩn đoán và điều trị sớm.
  • Mỗi cá nhân đều phải tự rèn luyện để thích nghi với nóng, lập thời gian luyện tập thể lực vào lúc mát trong ngày, giảm bớt vận động thể lực vào lúc thời tiết quá nóng.

Làm gì khi bị sốc nhiệt?

  • Uống đủ nước và muối.
  • Khi có các bệnh lý nguy cơ thì không được tập luyện trong điều kiện thời tiết quá nóng.
  • Mặc quần áo rộng, nhẹ, thoáng và sáng màu.

Tài liệu tham khảo

  1. Emergency Medicine Secrets.
  2. Pediatric Emergency Medicine Secrets.
  3. Emergency Medicine, just the facts.

BS CKII Nguyễn Hữu Ngọc

Khoa Tim mạch – Bệnh viện Chợ Rẫy

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Nhờ đâu tim nàng bỗng vui trở lại?

Theo cảnh báo của Hiệp Hội Tim Mạch Hoa Kỳ, một trong các nhóm đối tượng phải coi chừng con tim trở mặt làm eo là nữ giới vào thời mãn kinh. Chuyện này nghiêm …

Khi bị đột quỵ, điều trị ở đâu?

Đột quỵ xảy ra tại mọi thời điểm trong cuộc đời và không loại trừ một ai nhưng không phải bệnh viện nào cũng có thể điều trị được đột quỵ. Vậy khi chẳng may …

Tăng huyết áp - Có phải uống thuốc hạ huyết áp suốt đời không?

Theo khuyến cáo, phải uống thuốc hạ áp khi bị Tăng huyết áp (THA). THA nếu không tìm được nguyên nhân gọi là Bệnh THA nguyên phát, chiếm hơn 90% trường hợp. Cần phân biệt …

Tăng huyết áp đột ngột và cách xử trí nhanh

Tăng huyết áp (THA) từ lâu được biết đến là một bệnh mạn tính tiến triển âm thầm không triệu chứng với những biến chứng lâu dài nặng nề thường được mệnh danh là “kẻ …

Phòng ngừa nhồi máu cơ tim tái phát

Phòng ngừa nhồi máu cơ tim tái phát Tầm quan trọng của việc tuân trị và thay đổi lối sống Nhồi máu cơ tim (NMCT) được định nghĩa là tình trạng hoại tử không hồi phục của …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi