Trò chuyện cùng TTND, GS. TS. BS Nguyễn Văn Kính – Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam: Xứng đáng với vai trò, vị trí và niềm tin của nhân dân

Trong cuộc Trò chuyện cùng Bác sĩ tháng này, chúng tôi mời độc giả theo dõi nội dung trò chuyện với Người mà gần trọn cuộc đời công tác luôn gắn liền với lĩnh vực mà nghe đến ai cũng ngán: Bệnh Nhiễm. Ở ông khi giữ cương vị là Giám đốc, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương luôn là đơn vị đi đầu và làm nòng cốt khi có dịch bệnh nguy hiểm và các dịch bệnh mới xuất hiện. Ngoài việc tổ chức, chỉ đạo chống dịch, Bệnh viện còn tham gia cùng Bộ Y tế xây dựng các phác đồ chẩn đoán, điều trị các bệnh Truyền nhiễm và bệnh Nhiệt đới. Với vai trò Chủ tịch Hội, ông đã đưa Hội Truyền nhiễm Việt Nam thành nơi đào tạo, nghiên cứu, điều trị, dự phòng những bệnh liên quan đến bệnh Truyền nhiễm, Nhiệt đới, HIV/AIDS. Thông qua hoạt động quốc tế, Hội đã đóng góp tích cực vào các hoạt động chuyên ngành nói chung, cũng như đã có đóng góp quan trọng trong việc áp dụng tại Việt Nam một số kỹ thuật hiện đại trong chẩn đoán và điều trị.

TTND, GS. TS. BS Nguyễn Văn Kính – Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam; Chủ tịch Hội Y khoa Lâm sàng HIV/ AIDS; Nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương

1. Thưa BS, đây là những lĩnh vực rất rộng. Trước hết, ở lĩnh vực bệnh Truyền nhiễm, xu hướng bệnh Truyền nhiễm trên thế giới và tại Việt Nam được ghi nhận như thế nào trong thời gian gần đây, thưa BS?

Trong hơn một thập kỷ qua, thế giới đã ghi nhận bệnh truyền nhiễm với các chiều hướng quan trọng:

Thứ nhất, bệnh truyền nhiễm lây truyền từ động vật hoang dã sang người. Đây là loại rất nguy hiểm, trước đây chưa có và dẫn đến nguy cơ tử vong rất cao. Ví dụ như Ebola, SARS và hiện nay chúng ta cũng đang đương đầu với SARS-COV-2. Nguồn gốc của các loại bệnh dịch này đều xuất phát từ những động vật hoang dã mà liên quan chủ yếu là các loài dơi ăn quả hoặc các động vật linh trưởng. Bên cạnh đó cũng có rất nhiều bệnh truyền từ động vật sang người như bệnh do leptospira, bệnh do chuột cắn… lây từ chuột, bệnh Dại do chó dại cắn…

Thứ hai, các mầm bệnh lây truyền thông qua trung gian truyền bệnh (vectors) như muỗi, ve, mò… Các mầm bệnh này phải tiêu diệt được vector thì mới hết được. Nhưng, chúng ta không bao giờ hy vọng diệt hết được các vector và vì thế, nguy cơ vẫn đang tiềm ẩn và tồn tại.

Thứ ba, mầm bệnh kháng thuốc điều trị đặc hiệu, ví dụ vi khuẩn kháng kháng sinh, vi rút thì kháng thuốc chống vi rút… làm cho việc điều trị vô cùng khó khăn. Hiện nay, mỗi năm trung bình có khoảng 700.000 người chết vì vi khuẩn kháng thuốc. Theo chiều hướng này, nếu không có các giải pháp ngăn chặn, thì đến năm 2030, mỗi năm có khoảng 10 triệu người chết vì những bệnh nhiễm trùng thông thường như viêm phổi nhưng vẫn có thể bị chết vì vi khuẩn đã kháng thuốc. Lao đa kháng thuốc không phải chỉ kháng 1 thuốc mà kháng rất nhiều các loại thuốc kháng sinh khác nhau.

Một nguy cơ nữa, đó là những mầm bệnh mà chúng ta đã dự phòng được bằng vaccine nay bùng nổ trở lại, vì các nguồn bệnh vẫn còn trong tự nhiên, hoặc là các vùng lõm tiêm chủng, hiệu quả tiêm chủng không được lâu dài và không gây miễn dịch được cho 100% dân số. Ví dụ như bệnh Rubella, Sởi, Bạch hầu…. Những bệnh này gọi là những bệnh tái xuất hiện hay tái nổi (Re-emergencing infectious Diseases)

2. Riêng tại VN, những bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi nào được ghi nhận tại một số tỉnh, thành phố, thưa BS?

Ở Việt Nam, hiện nay theo trào lưu chung của thế giới, chúng ta cũng ghi nhận 2 nhóm bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi. Từ năm 1981 đến nay, chúng ta vẫn đang phải chiến đấu với HIV/AIDS. Mặc dù chúng ta đã đạt rất nhiều thành tựu trong khống chế HIV/AIDS, tuy nhiên vẫn còn những trường hợp mới nhiễm và những ca tử vong. Năm 2003, chúng ta đã chiến đấu chống dịch SARS, sau đó là Cúm H5N1, Cúm đại dịch H1N1 và hiện nay là COVID-19.

Bên cạnh đó chúng ta vẫn còn các bệnh truyền nhiễm lưu hành như Sốt xuất huyết, Tay chân miệng. Về cơ bản nước ta đã khống chế được bệnh Sốt rét nhưng bệnh này vẫn còn xuất hiện ở các tỉnh Tây Nguyên và các tỉnh biên giới với Cămpuchia.

Nguy hiểm là hiện nay sốt rét đang kháng lại các thuốc đang sử dụng, gọi là sốt rét kháng thuốc dẫn đến nguy cơ tử vong cao.

Bên cạnh đó, có những bệnh tái lại như bệnh bạch hầu ở Tây Nguyên, Bình Phước, Quảng Nam.Đôi khi các bệnh này xuất hiện cùng một thời điểm, tại một địa phương dẫn đến hiện tượng dịch chồng dịch. Việt Nam là đất nước nhiệt đới, có tác động của yếu tố môi trường nên một số bệnh do ký sinh trùng gây ra cũng còn xuất hiện như sán lá gan, sán lá phổi, giun lươn. Đặc biệt là vùng Tây Bắc và vùng đồng bằng, có những bệnh liên quan đến phong tục, thói quen trong ăn uống như nhiễm trùng do liên cầu lợn sau ăn long lợn tiết canh, rất dễ gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, nguy cơ tử vong cao. Chưa kể, rất nhiều tác nhân gây bệnh đã kháng thuốc, nhất là những vi khuẩn gây nhiễm trùng bệnh viện như A. baumanii, tụ cầu vàng, vi khuẩn Gram âm …

Kháng thuốc là vấn đề nhức nhối không chỉ riêng của Việt Nam mà là của toàn cầu.

3. Với HIV/AIDS, không chỉ là điều trị, Hội đã góp phần làm thay đổi nhận thức, hành vi của cộng đồng với căn bệnh thế kỷ này, với người bệnh HIV/AIDS như thế nào, thưa BS?

Việt Nam ghi nhận ca HIV/AIDS đầu tiên vào cuối tháng 12/1990, và từ đó dịch đã lan ra toàn quốc. Đến năm 1998, tất cả các tỉnh thành đều ghi nhận có ca nhiễm HIV/AIDS. Khi bùng dịch, điều quan trọng nhất là nâng cao nhận thức cho người dân về các hành vi nguy cơ, do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Vì vậy Hội truyền nhiễm Việt Nam và Hội Y khoa lâm sàng HIV/AIDS Việt Nam phối hợp với cục HIV/AIDS để xây dựng hệ thống điều trị gắn với hệ thống tư vấn xét nghiệm tự nguyện. Kết nối giữa phát hiện người bệnh và chuyển đến các cơ sở điều trị, theo dõi điều trị sớm sẽ làm giảm tải lượng vi rút giúp làm giảm nguy cơ lây qua đường tình dục. Nếu tải lượng HIV dưới 200 copies/ly khối thì không còn nguy cơ lây bệnh qua đường tình dục nữa. Như vậy, điều trị dự phòng cho các bà mẹ đang mang thai kịp thời sẽ không còn nguy cơ lây nhiễm HIV cho con. Các loại thuốc hiện nay đạt hiệu quả điều trị cao, bảo vệ và nâng cao cuộc sống cho người nhiễm HIV và họ sẽ được nâng cao chất lượng cuộc sống và tuổi thọ gần như người bình thường. Mặc dù chúng ta đã đạt được thành tựu rất lớn trong phòng chống đại dịch AIDS, nhưng hiện nay vẫn còn những người mới nhiễm nên việc tuyên truyền giáo dục để mọi người áp dụng tốt biện pháp dự phòng như không dùng chung kim tiêm, sử dụng methadone thay heroin, luôn dùng condom trong quan hệ tình dục và đặc biệt là phát hiện sớm thông qua xét nghiệm HIV và điều trị ngay bằng ARV là rất quan trọng. Hy vọng đến năm 2030 chúng ta có thể thanh toán được bệnh này.

4. Trong hoạt động hợp tác quốc tế, Hội đã có mối quan hệ hợp tác khoa học chuyên ngành với nhiều nước trên thế giới như Hà Lan, Australia, Anh, Mỹ, Indonesia, Nhật Bản… và các tổ chức Quốc tế, tổ chức phi chính phủ như WHO, HAIVN, VINAREST, OXFORD, IMC, KUMAMOTO… Thông qua hoạt động quốc tế, Hội đã đóng góp tích cực vào các hoạt động chuyên ngành nói chung, cũng như đã có đóng góp quan trọng trong việc ứng dụng tại Việt Nam một số kỹ thuật hiện đại. Đó là những kỹ thuật gì, thưa BS?

Phải nói rằng trong hơn 10 năm qua, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phối hợp với Hội Truyền nhiễm Việt Nam đã triển khai khá nhiều hoạt động hợp tác về nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, chúng tôi đã hợp tác và nghiên cứu ứng dụng vào các kĩ thuật tiên tiến hiện đại, đó là sử dụng sinh học phân tử, giúp phát hiện sớm các căn nguyên gây bệnh. Hiện nay, tại bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã có thể sử dụng FilmArray để xét nghiệm dịch não tủy, nước tiểu hay dịch màng phổi chỉ trong vòng 20 phút đã có thể biết căn nguyên gây bệnh. Đối với các trường hợp nhiễm trùng ở các mô, ở trong máu thì dùng máy cấy máu tổng hợp Combo Merieux, máy này có thể cấy cùng lúc 420 mẫu bệnh phẩm khác nhau, sau 2 giờ đã có thể có kết quả và được gắn vào máy kháng sinh đồ tự động để giúp bác sĩ biết rằng vi khuẩn nhạy với thuốc gì để điều trị kịp thời. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã trở thành địa chỉ vàng trong phát hiện, điều trị các bệnh do vi sinh vật gây nên. Bên cạnh đó bệnh viện cũng phối hợp với Fleming Fund xây dựng được Labo tham chiếu về kháng kháng sinh của Việt Nam. Như vậy đây là cơ sở đầu ngành, giúp thu thập tất cả các chủng vi khuẩn để chúng ta nghiên cứu về biến đổi gen nhất là gen kháng thuốc để có thể sử dụng thuốc kháng sinh hợp lý. Hội và Bệnh viện đã phối hợp triển khai một loạt kĩ thuật sinh học phân tử khác để giúp chẩn đoán bệnh hiếm gặp như sốt vẹt, sốt mò,… Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế với Đại học Toronto của Canada giúp chúng tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu: Sử dụng kháng thể đơn dòng để phát hiện bệnh thông thường mà người Việt Nam hay mắc Rất nhiều thành tựu khoa học mà chúng tôi đã kết hợp với Oucru để nghiên cứu, phát hiện, đặc biệt xây dựng được số liệu, dữ liệu cơ bản về tình hình kháng kháng sinh tại Việt Nam. Đây là cơ sở dữ liệu đầu tiên để hàng năm đối chiếu, so sánh xem tỉ lệ kháng kháng sinh của các vi khuẩn ở Việt Nam là như thế nào để chúng ta đưa ra hướng dẫn kịp thời cho các cơ sở y tế sử dụng kháng sinh điều trị có hiệu quả.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương là bệnh viện đầu ngành uy tín trong nước và Quốc tế, 2 lần được phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng trong thời kỳ đổi mới. Bệnh viện luôn là đơn vị đi đầu và làm nòng cốt khi có dịch bệnh nguy hiểm và các dịch bệnh mới xuất hiện. Những năm vừa qua, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế Bệnh viện nhanh chóng dập tắt các dịch nguy hiểm như SARS, cúm gia cầm H5N1, cúm A H1N1, dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm, liên cầu lợn, dịch sởi, sốt phát ban… Ngoài việc tổ chức, chỉ đạo chống dịch Bệnh viện tham gia cùng Bộ Y tế xây dựng các phác đồ chẩn đoán, điều trị các bệnh Truyền nhiễm và Nhiệt đới.

5. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương luôn là nơi điều trị các bệnh Truyền nhiễm và Nhiệt đới có chất lượng hàng đầu, được sự tin cậy của người bệnh, với mũi nhọn chuyên sâu về các bệnh Truyền nhiễm và Nhiệt đới, cùng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. BS có thể chia sẻ thêm về điều này?

BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương (cơ sở Kim Chung)

Khi được giao nhiệm vụ, chúng tôi đã cùng với ban lãnh đạo bệnh viện, các cán bộ nhân viên tổ chức nâng cấp cơ sở hạ tầng tại 78A Giải Phóng, Đống Đa, Hà Nội và triển xây dựng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cơ sở2 tại Kim Chung, Đông Anh, Hà Nội. Bệnh viện vận hành một cách rất hiện đại, ví dụ việc lấy mẫu, chuyển mẫu bệnh phẩm được tự động chuyển thẳng từ phòng khám hay buồng bệnh vào phòng Labo, giảm bớt nguồn nhân lực phải mang chuyển mẫu. Điều này đảm bảo an toàn, nhất là trong bối cảnh dịch Covid-19.

Thứ hai, Bệnh viện đã xây dựng được Labo tham chiếu kháng kháng sinh là nơi có nhiều trang bị máy móc, nhờ hợp tác quốc tế với Oxford, với đơn vị nghiên cứu lâm sàng Oucru, Fleming Fund và đơn vị trường đại học khác. Chúng tôi đã triển khai rất nhiều nghiên cứu cùng với việc tăng cường năng lực chẩn đoán trong Labo để trở thành đơn vị hàng đầu về ứng dụng các kỹ thuật sinh học phân tử.   giải trình tự gen, nuôi cấy vi khuẩn để phát hiện sớm vi sinh vật gây bệnh, Là Bệnh viện đầu ngành sớm nhất có máy MRI 3.0, giúp cho việc chẩn đoán bệnh sớm nhờ vào hình ảnh. Bệnh viện cũng phối hợp với Nhật Bản để đưa xét nghiệm rất mới phát hiện Anti HBcrAg giúp cho người đang điều trị viêm gan B có thể ngưng điều trị, trước đây không có xét nghiệm đó thì chúng ta sẽ coi như điều trị cả đời. Xét nghiệm này giúp bệnh nhân tạm ngừng điều trị và theo dõi các cơn bùng phát là 1 điều rất tốt.

Về phương tiện điều trị, BV là nơi được nhà nước đầu tư, có phương tiện máy móc rất hiện đại từ máy thở chức năng cao, đến hệ thống ECMO, ECMO chính vì vậy nên những ca Covid-19 vừa rồi rất nặng chúng tôi vẫn cứu sống được. Bên cạnh đó có 4 phòng rất đặc biệt là phòng áp lực âm để cách ly ngay lập tức những người nghi ngờ mắc căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như những trường hợp mắc Covid đầu tiên, chúng tôi phải đưa vào trong phòng đó để theo dõi và điều trị,… Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương luôn là nơi đề xuất, xây dựng những hướng dẫn chẩn doán và điều trị các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi.

 6. Năm 2010, Bệnh viện được Bộ Y tế phân công chỉ đạo tuyến cho hệ thống truyền nhiễm miền Bắc, miền Trung, Tây Nguyên. Hằng năm, bệnh viện tổ chức nhiều đội kiểm tra giám sát hỗ trợ kỹ thuật cho tuyến dưới. Điều này đã góp phần nâng cao chất lượng khám và điều trị cho các bệnh viện tuyến dưới như thế nào thưa bác sĩ?

Trước hết, là bệnh viện đầu ngành truyền nhiễm, nên công tác chỉ đạo tuyến và đào tạo rất quan trọng. Thông qua công tác chỉ đạo tuyến, bệnh viện có được những dữ liệu về nhu cầu cần thiết nâng cao năng lực cho từng cơ sở bệnh viện. Từ đó, chúng tôi thúc đẩy việc ra đời các Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới hoặc các Trung tâm Bệnh Nhiệt đới tại các tỉnh giúp cho việc xác định và điều trị các căn bệnh nhiễm trùng ở nơi đó tốt hơn. Đó cũng là cơ sở để xây dựng hệ thống Tele Medicine hiện nay mà chúng tôi kết nối từ bệnh viện Nhiệt đới Trung ương xuống tận các đơn vị cơ sở, giúp y tế cơ sở tiếp cận kiến thức hiện đại, tư vấn, hội chẩn cùng các chuyên gia đầu ngành, giúp việc điều trị tốt hơn và không cần chuyển bệnh nhân lên tuyến trên.

7. Trong suốt nhiều năm qua, Bệnh viện đã thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ và cấp Bệnh viện, ngoài ra còn hợp tác nghiên cứu với các tổ chức nước ngoài như ĐH Oxford Anh, ĐH Duke Mỹ, tổ chức IMCJ Nhật trong lĩnh vực các bệnh truyền nhiễm mới nổi như bệnh Cúm, Liên cầu lợn và các bệnh khác như HIV/AIDS, viêm gan… và hiện đang triển khai kỹ thuật mới như cấy vi khuẩn kỵ khí, nghiên cứu vi khuẩn đa kháng thuốc. Điều này giúp ích như thế nào cho sự phát triển của bệnh viện cũng như trong điều trị cho bệnh nhân?

Có hai lợi ích quan trọng. Một là chúng tôi nâng cao được trình độ chuyên môn của cán bộ y tế trong bệnh viện. Các bác sĩ đó trực tiếp được các chuyên gia nước ngoài phối hợp, hướng dẫn cùng thực hiện các đề tài nghiên cứu. Qua đó giúp nâng cao trình độ ngoại ngữ để anh em có thể tiếp cận được, trao đổi được với các chuyên gia nước ngoài, biết cách tổ chức nghiên cứu khoa học, trình bày và viết bài báo khoa học để đăng tải trên các tạp chí quốc tế. Thứ hai, thông qua những cái nghiên cứu như vậy thì bệnh nhân được lợi rất nhiều. Rất nhiều những thuốc mới được đưa vào trong thử nghiệm lâm sàng, cách thức phương pháp điều trị được ứng dụng để cấp cứu đạt tiêu chuẩn. Đây là những lợi ích mang lại cho cả thầy thuốc và bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện.

8. Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, Bệnh viện hợp tác nhiều nước trên thế giới như Anh, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc nhằm chia sẻ thông tin, xây dựng mạng lưới cảnh báo dịch bệnh, tạo thêm nguồn lực góp phần nâng cao chất lượng cơ sở vật chất của bệnh viện và trình độ cán bộ viên chức thông qua dự án hợp tác, viện trợ, hỗ trợ học tập tại nước ngoài… Cụ thể kết quả như thế nào, thưa bác sĩ?

Trước hết, về đào tạo nguồn nhân lực cho bệnh viện, qua hợp tác song phương với nhiều nước, bệnh viện đã cử những thầy thuốc của bệnh viện, của Bộ môn Truyền nhiễm Đại học Y Hà Nội hoặc trong hệ thống truyền nhiễm cả nước sang nước ngoài đào tạo và trở thành “cán bộ cứng” của bệnh viện trong điều trị và các nghiên cứu khoa học. Mỗi năm Bẹnh viện cử 2-3 cán bộ đi học nghiên cứu sinh ở nước ngoài kết hợp với đào tạo nghiên cứu sinh trong nước. Đây là nguồn cán bộ có trình độ cao phục vụ cho hoạt động chuyên môn của bệnh viện.

9. Nhiều năm giữ chức Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bác sĩ đã góp phần đưa bệnh viện trở thành bệnh viện đầu ngành về phòng chống dịch bệnh, điều trị thành công các bệnh truyền nhiễm diễn biến phức tạp như tả, sốt xuất huyết, rubella, cúm H1N1, tay chân miệng, HIV, sốc nhiễm trùng, Covid-19…Những dấu ấn nào mà bác sĩ nhớ nhất?

Có rất nhiều các mốc nhưng điều mà tôi nhớ nhất là khi tôi là người đầu tiên được Bộ Y tế cử sang Pháp về phòng chống HIV/AIDS. Khi về nước, tôi đã xây dựng thành công hệ thống quản lý chăm sóc điều trị HIV/AIDS tại cộng đồng. Cho đến bây giờ, hệ thống đó vẫn đang hoạt động tốt và điều trị về cả nội trú và ngoại trú cho bệnh nhân không may bị mắc HIV, được bệnh nhân họ tin tưởng. Đồng thời, bệnh viện trở thành nơi đầu ngành để hướng dẫn công tác điều trị, hỗ trợ kỹ thuật cho các tuyến, các phòng điều trị cho bệnh nhân AIDS. Đây là cái thành công đầu tiên và tôi cũng rất vui mừng giúp cho những người bệnh có được hiệu quả ổn định trong điều trị.

Vấn đề thứ hai, trong phối hợp nghiên cứu, dấu ấn quan trọng của chúng tôi đó là thực hiện triển khai đề tài nghiên cứu kho học cấp Nhà nước như nghiên cứu về sốt xuất huyết Dengue, phòng chống bệnh tả, phòng chống bệnh tay chân miệng,kháng kháng sinh,… Thông qua các nghiên cứu cấp nhà nước như vậy, chúng tôi xây dựng phác đồ chẩn đoán và điều trị hợp lý hơn. Hoặc như bệnh Tay Chân Miệng, khi triển khai được đề tài nghiên cứu khoa học cấp quốc gia, chúng tôi đã thu tất cả những mẫu bệnh phẩm quan trọng, giải trình tự gen cho ra những mẫu vi rút chuẩn nhất giúp cho việc sản xuất vắc xin. Nhờ đó, xây dựng được ngân hàng quỹ gen vi sinh vật tại Việt Nam được quốc tế quan tâm. Đấy là điểm mà chúng ta tham gia cùng với quốc tế chứ không chỉ học ở quốc tế.

Không thể không nói đến việc chúng tôi phối hợp với Oucru đề tài về kháng kháng sinh. Chính nhờ sự phối hợp nghiên cứu này cùng với Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, với trường Y Hà Nội mà chúng tôi có được bộ dữ liệu rất quan trọng để tạo nền tảng cho việc theo dõi về vi khuẩn kháng thuốc tại Việt Nam. Đấy cũng là một dữ liệu đồ sộ, tạo căn cứ cho các nhà hoạch định chính sách, xây dựng chương trình phòng chống kháng thuốc tại Việt Nam.

10. Là thầy thuốc Việt Nam đầu tiên được đào tạo về HIV/AIDS tại Viện Pasteur Paris – Pháp, nhiều năm làm việc, xây dựng mô hình quản lý, chăm sóc, điều trị cho bệnh nhân HIV/ AIDS, điều BS tâm đắc nhất là gì?

Chúng ta biết rằng, giai đoạn đầu HIV/AIDS liên quan mật thiết nhóm có hành vi nguy cơ rất nhạy cảm như nhóm người nghiện chích ma túy, các cô gái mại dâm… Việc tiếp cận được nhóm này là vô cùng khó khăn. Điều quan trọng là chúng tôi đã kết nối được, tạo ra được một mạng lưới rất tốt, đó là mạng lưới giáo dục đồng đẳng (peereducation) tiếp cận được nhóm MSM- Nam giới quan hệ tình dục với nam, nhóm chuyển giới (transgender) ở các địa phương. Từ lực lượng cốt cán, họ tự đi vận động lẫn nhau để nâng cao kiến thức cho mọi người. Thứ hai là áp dụng các biện pháp dự phòng. Thứ ba là chuyển gởi những người đó đến xét nghiệm, gắn kết với chương tình điều trị, dần dần từng bước chúng ta đã khống chế tinh hình dịch.,. Khi họ hiểu rằng chúng tôi đến vì sức khỏe của họ thì họ hợp tác, tạo ra được các câu lạc bộ học tập sinh hoạt giúp cho việc tiếp cận, giới thiệu dịch vụ khám chữa bệnh an toàn hơn cho nhóm của họ và an toàn hơn cho cộng đồng.

11. Là nhà khoa học, là tác giả nhiều công trình nghiên cứu cấp nhà nước, cấp Bộ với hơn 170 công trình công bố trên các tạp chí Y học có uy tín. BS đã dành thời gian cho công việc này như thế nào?

Đó là sự kết hợp giữa vai trò vừa là nhà quản lý, vừa là thầy giáo, thầy thuốc, nhà khoa học. Vấn đề quan trọng nhất là lập kế hoạch, khi nào và cần thiết dành bao nhiêu phần trăm thời gian, nhất là khi tôi làm nghiên cứu viên chính cho nhiều đề tài nghiên cứu khoa học. Phần lớn các nghiên cứu được triển khai trong các labo, vấn đề ở đây là tổ chức cho cả một nhóm làm nghiên cứu. Bên cạnh đó còn công tác quản lý, họp hành, chỉ đạo về chuyên môn, gần như là một chuyên gia đầu ngành của cả nước cho nên sẵn sàng làm các nhiệm vụ như vậy. Vẫn có giờ giảng cho sinh viên trên giảng đường còn chấm bài, chấm luận án, những công việc ấy dành vào ban đêm. Thời gian buổi sáng phải họp giao ban, đi buồng thăm bệnh nhân, dành thời gian vào labo cùng anh em làm, hội họp cùng các chuyên gia nước ngoài… Chúng tôi luôn đưa ra đích thời gian, lúc nào đạt những gì để theo dõi, đốc thúc để làm sao kịp tiến độ.

12. Là chuyên gia đầu ngành của Việt Nam trong phòng chống các dịch bệnh truyền nhiễm, xây dựng và cập nhật các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh truyền nhiễm để Bộ ban hành cho các cơ sở y tế. Điều này đã mang lại những kết quả cụ thể như thế nào, thưa BS?

Trước hết, với tất cả những bệnh mới nổi hay tái nổi, dựa vào kinh nghiệm của bệnh viện, đặc biệt nghiên cứu hướng dẫn của CDC, hướng dẫn của các Hiệp hội đồng thời chúng tôi luôn trao đổi cùng các chuyên gia của WHO để dự thảo các hướng dẫnTrước mỗi một bệnh bùng nổ, xuất hiện như vậy chúng tôi đều phải nhìn nhận, xem xét góp ý từ rất nhiều chuyên gia của bệnh viện để đưa ra cách hướng dẫn, lựa chọn những gì cho phù hợp nhất với Việt Nam. Tất cả những bệnh nhiễm trùng mới hiện nay chúng ta đều có dữ liệu, hướng dẫn phù hợp. Ngay như với Covid-19, khi thế giới chưa đưa ra những hướng dẫn gì, thì dựa trên những kinh nghiệm chúng tôi phòng chống SARS năm 2003, chúng tôi đã xây dựng những phiên bản đầu tiên để hướng dẫn vấn đề chẩn đoán và điều trị cũng như phòng bệnh. Tất cả những bước đầu tiên như vậy tạo nền tảng tâm lý cho tất cả những cơ sở và những người tham gia chống dịch được hiểu, được biết. Sau đó, khi có nhiều kinh nghiệm hơn với thực tiễn, với những hưỡng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới, của CDC Hoa Kỳ, của Châu Âu, chúng tôi cập nhật đến bây giờ là lần thứ 5.  Sau mối lần cấp nhật, thông qua hệ thống trực tuyến Bộ Y tế đã giúp tôi két nối với các đầu cầu để giới thiệu cho các cán bộ y tế cùng cập nhật và triển khai thực hiện, điều đó giúp anh em làm việc chuyên môn tốt hơn rất nhiều.

13. Từ đầu mùa dịch Covid -19, BS với vai trò là chủ tịch Hội đồng chuyên môn xây dựng các hướng dẫn chẩn đoán, điều trị, phòng bệnh để triển khai phòng chống dịch hiệu quả. Điều nào, theo BS, có yếu tố quyết định, giúp Việt Nam khống chế dịch Covid thành công?

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ đã thành lập ban chỉ đạo quốc gia về phòng chống dịch Covid 19.  Sau khi Thủ tướng kêu gọi chống dịch như chống giặc, mỗi người dân phải trở thành chiến sĩ của mặt trận chống dịch, cả nước đã vào cuộc và tạo ra sức mạnh thần kỳ giúp chúng ta khống chế dịch bệnh rất hiệu quả. Qua 3 đợt dịch, sự vào cuộc gắn kết của ngành y tế, công an, Bộ quốc phòng và Bộ thông tin truyền thông chúng ta đã minh bạch thông tin đến mọi người để cùng thực hiện quyết sách: Quyết liệt ngăn chặn sự xâm nhập, phát hiện sớm ca bệnh và ổ dịch, truy vết, xét nghiệm diện rộng, cách ly, dập tắt ổ dịch cũng như điều trị có hiệu quả cho các bệnh nhân cách ly tại các cơ sở y tế. Tất cả các ban ngành và người dân đã thực hiện tiêu chí 5K. Do vậy, chúng ta đã kiểm soát được dịch giúp cho phát triển kinh tế.

14. Không ngại lăn xả, trực tiếp vào tâm dịch miền Trung để chỉ đạo chống dịch Covid-19, góp phần ngăn chặn và kiểm soát thành công dịch tại Việt Nam, kỷ niệm nào làm BS nhớ nhất?

Việc điều trị tích cực cho những bệnh nhân mắc bệnh lây nhiễm phải ở khu riêng biệt, theo đó, vòng trong cùng là cho bệnh nhân mắc bệnh lây nhiễm nguy hiểm, vòng 2 là vòng đệm để liên hệ trong – ngoài qua bộ đàm, vòng thứ 3 là vòng hậu cần. Khi chúng tôi vào miền Trung thì cơ sở dã chiến và bệnh viện chưa triển khai được điều đó nên chúng tôi đã tập huấn cho anh em cách tổ chức điều trị, cách ghi chép diễn biến lâm sàng của bệnh nhân như thế nào, xét nghiệm ra làm sao, thuốc men dùng gì và điểm gì đang vướng.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã thành lập Trung tâm Hội chẩn Quốc gia -, chỉ có  Việt Nam có mô hình này để tập trung trí tuệ của các giáo sư đầu ngành, thông qua trực tuyến để hội chẩn các bệnh nhân nặng giúp cho các cán bộ ỏ đó vững tin và điều trị cho bệnh nhân có hiệu quả.

15. Là Thầy giáo, Thầy thuốc tâm huyết với nghề, BS được Tổng hội Y học Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề cử ứng cử để bầu ĐBQH khóa XV 2021-2025, những vấn đề nào mà BS quan tâm nhiều nhất? Chương trình hành động của BS sẽ tập trung vào những nội dung nào?

Tôi là một chuyên gia về y tế, giáo sư đầu ngành về phòng chống bệnh dịch, nên tôi rất vinh dự và vui mừng khi qua 3 vòng hiệp thương, MTTQ Việt Nam đã đề cử tôi vào ứng cử viên đại biểu quốc hội khóa XV 2021 – 2025. Lĩnh vực ưu tiên và tâm huyết nhất mà tôi quan tâm là vấn đề sức khỏe, y tế. Vấn đề liên quan đến sức khỏe bao gồm rất nhiều yếu tố từ môi trường, lối sống, hành vi, đến y tế của chúng ta bao gồm các cơ sở khám chữa bệnh, phòng bệnh, những người cán bộ y tế làm sao kết hợp thật hài hòa giữa cung ứng dịch vụ y tế với người thụ hưởng dịch vụ y tế, đấy là vấn đề rất quan trọng. Quốc hội là cơ quan cao nhất của dân do dân bầu ra với 3 chức năng quan trọng là xây dựng hành lang pháp lý, ban hành luật pháp các chính sách liên quan đến mọi vấn đề của đất nước trong đó có vấn đề sức khỏe, giám sát tối cao các hoạt động của các cơ quan hữu quan cúng như quyết định những vấn đề quan trọng của đât nước. Nếu trúng cử, tôi sẽ tham gia các ý kiến đề xuất việc hoàn thiện các văn bản pháp luật liên qua đến y tế, thực hiện giám sát các hoạt động khám chữa bệnh nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cũng như các lính vực được phân công. Là đại biểu quốc hội điều quan trọng nhất là phải lắng nghe, tiếp cận với những bức xúc, những mong mỏi, kiến nghị của người dân. Đồng chí Vương Đình Huệ đã nói rằng: phải đưa tất cả những bức xúc của dân, những thực tiễn, hơi thở cuộc sống vào nghị trường để làm sao chúng ta có thể trao đổi, làm ra được những luật làm cho người dân hài lòng, giúp cho nhà nước pháp quyền ngày càng mạnh hơn. Nếu trúng cử thì tôi sẽ cố gắng thực hiện tốt trách nhiệm của một đại biểu quốc hội xứng đáng với niềm tin và tín nhiệm của đồng báo cử tri

Xin chân thành cảm ơn Bác sĩ.

Kim Ánh – PV

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Cảm cúm - Dưới góc nhìn của Đông Tây y kết hợp

Cảm cúm là một cách gọi theo dân gian. Theo Tây y, không có bệnh “Cảm cúm” mà chỉ có bệnh Cúm hoặc Cúm mùa. Bệnh cúm mùa tiến triển thường lành tính, nhưng cũng …

Kết hợp Đông - Tây y trong bệnh nhiễm trùng và truyền nhiễm

Trong bệnh truyền nhiễm, vai trò của thảo dược đã được sử dụng điều trị ôn bệnh hơn 200 năm, trước khi kháng sinh Tây y được khám phá. Hơn thế nữa, học thuyết này …

Nhiễm virus Herpes ở trẻ em

Nhiễm virus Herpes là bệnh thường gặp ở trẻ em. Biểu hiện bệnh đa dạng: từ trẻ sơ sinh đến trẻ lớn, đa cơ quan và dễ bị tái phát nhiều lần. Sang thương đặc …

Khi mắc Bệnh dại - Tử vong 100%

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm có khoảng 50.000 - 70.000 người tử vong do bệnh dại ở hơn 150 quốc gia, chủ yếu từ những nhóm dân cư nghèo hoặc …

Làn sóng Covid-19 mới tại Việt Nam- Những điều cần biết

Việt Nam đang đối mặt với làn sóng Covid-19 thứ 4 với nhiều sự thay đổi đáng kể. Hãy cùng Tạp Chí Sức Khỏe đi tìm những khác biệt trong đợt dịch lần này với …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi