Tăng huyết áp đột ngột và cách xử trí nhanh

Các chỉ số cảnh báo tăng huyết áp

Tăng huyết áp (THA) từ lâu được biết đến là một bệnh mạn tính tiến triển âm thầm không triệu chứng với những biến chứng lâu dài nặng nề thường được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng”. Tuy nhiên, trong một số tình huống huyết áp tăng cao đột ngột đặt người bệnh trước nguy cơ bị đe dọa lớn đến sức khỏe, thậm chí là sống còn.

Cơn tăng huyết áp là tình trạng huyết áp tăng cao đột ngột và nghiêm trọng đòi hỏi phải được đánh giá và xử trí ngay để ngăn ngừa hay chặn đứng các thương tổn tiến triển của cơ quan đích như mắt, tim, não, thận… Mặc dù không có một sự thống nhất tuyệt đối về mức huyết áp chính xác là bao nhiêu để xác định một cơn THA, nhưng đa số các hiệp hội và chuyên gia trên thế giới đều đồng thuận rằng trị số huyết áp tâm thu > 180 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương > 120 mmHg được xem là cơn THA. Có 2 loại cơn THA: cơn THA khẩn trương và cơn THA cấp cứu. Mặc dù cả hai đều cần sự quan tâm ngay lập tức, sự phân biệt 2 loại này là rất quan trọng vì mức độ và phương thức điều trị của chúng là khác nhau. Hậu quả của việc đánh giá và điều trị không chính xác kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng đe dọa tính mạng.

Hậu quả bệnh tăng huyết áp gây ra

Dấu hiệu cho thấy người bệnh khả năng cao bị Cơn tăng huyết áp nguy hiểm (Cơn THA cấp cứu)

Các triệu chứng của Cơn THA rất đa dạng. Nó có thể là sự xuất hiện rầm rộ của các triệu chứng nặng báo hiệu tổn thương cơ quan đích hoặc chỉ là một cảm giác mơ hồ mà bệnh nhân tự cảm nhận được. Các dấu hiệu cho thấy có tổn thương cơ quan đích, cần đến bệnh viện ngay bao gồm:

  • Đột ngột yếu, liệt tay hoặc chân: biểu hiện là bệnh nhân đột nhiên không nhấc chân lên được, đi lại không vững, đột nhiên té, cầm đồ bị rơi vỡ…
  • Đột ngột nhìn mờ: Triệu chứng này cho thấy huyết áp cao đã ảnh hưởng đến thị lực.
  • Đột ngột khó nói: biểu hiện là bệnh nhân đột nhiên không nói rõ thành lời, nói đớ…
  • Đột ngột méo mặt: Cơ mặt lệch hẳn về một bên, khiến bệnh nhân méo miệng.
  • Đau ngực, khó thở.
  • Đột ngột đau đầu dữ dội hoặc chóng mặt, nôn nhiều không rõ lí do.
  • Đau bụng nhiều, tiểu máu…

Ngoài ra, một số bệnh nhân chỉ cảm nhận đau đầu nhẹ hoặc choáng váng, chóng mặt, buồn nôn… (4)

Điều trị tăng huyết áp bằng thuốc gì?

Nguyên nhân khiến THA đột ngột

  1. Không tuân thủ điều trị

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến làm xuất hiện Cơn THA trên những bệnh nhân đã được chẩn đoán THA trước đó. THA là một bệnh mạn tính cần tuân thủ điều trị nghiêm ngặt là lâu dài. Một số bệnh nhân có xu hướng tự ngưng dùng thuốc khi thấy huyết áp đã ổn sau một thời gian, hoặc tự ý hạ liều thuốc thấp hơn bác sĩ kê đơn, hành động này khiến bệnh tiến triển nặng lên âm thầm. Có những trường hợp bệnh nhân bỏ điều trị một thời gian, đến khi thấy không khỏe thì tự dùng lại đơn thuốc cũ. Lúc này đơn thuốc với loại thuốc và liều được kê có thể không còn phù hợp với tình trạng bệnh hiện tại của bệnh nhân. (1)

chế độ ăn giảm muối - chống tăng huyết áp

  1. Chưa tuân thủ chế độ ăn đủ nghiêm ngặt

Đa số người bệnh THA có chế độ ăn mặn, nhiều muối. Điều trị THA bên cạnh việc dùng thuốc người bệnh cần phải thực hiện điều trị bằng thay đổi lối sống. Trong đó chế độ ăn là một phần quan trọng. Thói quen ăn mặn sẽ khiến tình trạng bệnh ngày càng nghiêm trọng hơn.

Ngoài ra, THA thường đi kèm với bệnh Đái tháo đường và Rối loạn mỡ máu. Một chế độ ăn ít rau xanh, nhiều dầu mỡ cùng với việc lười vận động sẽ khiến bộ ba bệnh tật này đeo bám dai dẳng, tiến triển nặng dần và dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận… (1)

Điều trị tăng huyết áp bằng thuốc gì?

  1. Do tương tác thuốc

Một số loại thuốc khi dùng chung không đúng sẽ gây ra tác dụng phụ không mong muốn. Với những bệnh nhân THA đang điều trị bằng thuốc, hãy báo cho bác sĩ biết khi bạn đi khám về một vấn đề sức khỏe khác. Bác sĩ sẽ chú ý trong việc kê đơn để tránh làm mất tác dụng của thuốc hạ áp. Đây cũng là nguyên nhân vì sao mà người bệnh nên tránh hành vi tự điều trị vì có thể làm giảm tác dụng của thuốc hoặc tăng tác dụng phụ. (1)

Một số thuốc có thể làm huyết áp tăng cao đột ngột:

  • Sử dụng các thuốc có tính kích hoạt hệ thần kinh giao cảm (thường có trong thành phần các thuốc chữa ho, cảm, sổ mũi) như: ephedrine, pseudoephedrine, dextromethropan…
  • Sử dụng các thuốc có tính gây nghiện như cocain, amphetaminine, phecyclidine…
  • Sử dụng một số loại thuốc giảm đau-chống viêm, thảo dược…
  • Cao HA dội ngược (rebound hypertension): xảy ra sau ngưng đột ngột một số loại thuốc như các thuốc điều trị THA nhóm ức chế bê ta (beta blockers), clonidine…
  1. Do các bệnh lý khác

Đôi khi người bệnh THA mắc một căn bệnh khác đi kèm mà không phát hiện và không điều trị. Hậu quả là làm trầm trọng thêm cả hai vấn đề sức khỏe. (1)

Bệnh kèm với tăng huyết áp

Cách xử trí Cơn tăng huyết áp

  • Nếu huyết áp của bạn là 180/120mmHg hoặc cao hơn và bạn không có bất kỳ triệu chứng nào khác liên quan đến tổn thương cơ quan đích như đau ngực; khó thở; đau lưng; yếu, liệt nửa người; thay đổi thị lực hoặc khó nói (nói đớ): hãy giữ bình tĩnh, nghỉ ngơi và đo lại HA sau 15 phút. Nếu lần đo thứ hai HA chỉ cao và không có bất cứ biểu hiện nào như trên thì đây là cơn THA khẩn trương. Trong trường hợp này người bệnh cần đến gặp Bác sỹ để được cho hoặc điều chỉnh lại các thuốc điều trị THA đường uống, thường không cần thiết hạ HA thật nhanh và hiếm khi cần phải nhập viện.
  • Nếu chỉ số huyết áp của bạn là 180/120mmHg hoặc cao hơn và kèm theo bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến tổn thương cơ quan đích như: đau ngực; khó thở; đau lưng nặng nề; yếu, liệt nửa người; thay đổi thị lực; nói đớ; co giật; tiểu máu hoặc nôn ói nhiều… thì khả năng cao là Cơn THA cấp cứu. Đây là tình trạng nguy hiểm. Đừng chờ đợi để xem huyết áp của bạn có tự giảm xuống không, hãy gọi ngay cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá và xử trí kịp thời nhằm hạn chế các biến chứng nghiêm trọng. (3)

dự phòng tăng huyết áp

Phòng ngừa Cơn tăng huyết áp

  • Nguyên tắc chính ngăn ngừa Cơn THA là tuân thủ điều trị và tái khám đầy đủ. Ngoài việc giữ cho mức huyết áp được kiểm soát ổn định, tuân thủ tốt điều trị còn giúp phòng tránh những biến chứng nguy hiểm khác của THA.
  • Tuân thủ điều trị không chỉ bao gồm uống đúng và đủ thuốc mà còn là kiểm soát lối sống và tái khám đầy đủ. Cải thiện lối sống là một biện pháp điều trị quan trọng, mang tính lâu dài mà người bệnh thường không chú ý, dễ lơ là việc tuân thủ. Người bệnh THA cần một chế độ ăn giảm muối, giảm đường và chất béo, gia tăng lượng trái cây rau củ và uống đủ nước. Ngoài ra, vận động thể lực tối thiểu 30 phút/ ngày, ít nhất 5 ngày/ tuần cũng giúp cải thiện sức khỏe tim mạch nói chung. (2)
  • Những biến chứng nguy hiểm của cơn tăng huyết áp hoàn toàn có thể phòng tránh được. Nguyên tắc vàng vẫn là tuân thủ điều trị, cải thiện lối sống và tái khám thường xuyên. Gia đình của bệnh nhân Tăng huyết áp cần lưu ý để có thể phát hiện kịp thời các triệu chứng cần cấp cứu.

ThS. BS Nguyễn Thị Minh Nguyệt

BS CKII Nguyễn Quang Dũng

Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Tăng huyết áp - Có phải uống thuốc hạ huyết áp suốt đời không?

Theo khuyến cáo, phải uống thuốc hạ áp khi bị Tăng huyết áp (THA). THA nếu không tìm được nguyên nhân gọi là Bệnh THA nguyên phát, chiếm hơn 90% trường hợp. Cần phân biệt …

Xử trí tăng huyết áp cấp cứu

Bệnh nhân: (Reng... Reng... Reng...) bác sĩ ơi, huyết áp tăng 150/90 mmHg thì làm sao bây giờ? Bác sĩ: Chị có bị đau đầu hay khó chịu gì không? Thuốc hôm nay Chị đã uống …

Cơn tăng huyết áp – Khi nào cần đến bệnh viện cấp cứu?

Tăng huyết áp (Cao huyết áp) là một bệnh phổ biến với xu hướng ngày càng gia tăng. Tổ chức Y tế thế giới đã xếp bệnh tăng huyết áp (THA) vào nhóm “bệnh dịch …

Bệnh nào sở trường đánh lén?

Mặc dầu thầy thuốc đang có trong tay kỹ thuật chẩn đoán chính xác và phương tiện điều trị hiệu quả hơn xưa rất nhiều, bệnh tim mạch vẫn trước sau đứng đầu về tỷ …

Tăng huyết áp – Kẻ giết người thầm lặng

Hầu hết người bệnh bị tăng huyết áp không có biểu hiện triệu chứng nào và thậm chí họ còn không biết mình bị bệnh, vì vậy tăng huyết áp được gọi là "Kẻ giết …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi