Polyp đại tràng – Tầm soát sớm để ngừa ung thư

Polyp đại tràng có nguy hiểm không?

Polyp đại tràng là những khối nhô lên trong lòng ruột già. Bất cứ ai cũng có thể mắc polyp đại tràng. Đa số polyp là lành tính. Tuy nhiên, theo thời gian polyp có thể phát triển thành ung thư. Khoảng 85% ung thư đại trực tràng phát triển từ polyp đại tràng. Việc phát hiện sớm và cắt bỏ có thể giảm được tỉ lệ tử vong. Do đó, tầm soát sớm polyp đại tràng như nội soi đại tràng là cách tốt nhất để ngừa ung thư đại tràng.

Polyp có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau, có thể có cuống như “cây nấm” hoặc phẳng. Polyp không phổ biến ở nhóm người dưới 20 tuổi, tuy nhiên khoảng 40% những người trên 50 tuổi có polyp tiền ung thư trong ruột già.

Nguyên nhân gây ra polyp?

Các tế bào khoẻ mạnh sẽ phát triển và phân chia một cách có trật tự. Khi đột biến xuất hiện ở một số gen nhất định khiến tế bao phân chia không kiểm soát. Ở đại tràng nếu sự phát triển không kiểm soát này xuất hiện sẽ hình thành polyp. Polyp có thể ở bất cứ đâu trong ruột già của bạn.

Yếu tố nguy cơ nào phổ biến nhất?

  • Yếu tố nguy cơ lớn nhất để phát triển polyp là người từ 50 tuổi trở lên.
  • Tình trạng viêm ruột, chẳng hạn như viêm loét đại tràng và bệnh Crohn.
  • Tiền sử gia đình có polyp đại tràng hoặc ung thư đại tràng như cha mẹ, anh chị em hoặc con cái của bạn. Nếu nhiều thành viên trong gia đình mắc bệnh này thì nguy cơ mắc bệnh của bạn lớn hơn. Ở một số người, mối liên quan này không phải do di truyền.
  • Tiền sử bản thân mắc polyp hoặc ung thư đại tràng có nguy cơ phát triển các polyp mới cao hơn so với người chưa từng bị polyp.
  • Sử dụng thước lá và rượu.
  • Béo phì và lười vận động.
  • Người Mỹ gốc Phi có nguy cơ phát triển ung thư cao hơn.
  • Bệnh đái tháo đường không kiểm soát tốt.

Dấu hiệu bị polyp đại tràng

Các triệu chứng của polyp đại tràng là gì?

Polyp đại tràng thường không có triệu chứng, đó là một trong những lý do khiến việc sàng lọc là rất quan trọng. Khi một polyp lớn, có thể chảy máu hoặc tắc ruột. Các triệu chứng phổ biến nhất là:

  • Đau bụng: đau âm ỉ hoặc khó chịu ở vùng bụng dưới.
  • Rối loạn tiêu hóa: thay đổi thói quen đi tiêu (táo bón xen kẻ tiêu chảy) hoặc thay đổi hình dạng của phân (ví dụ: dẹt hơn bình thường).
  • Tiêu phân máu: đi tiêu có máu tươi, máu sẫm hoặc đen. Máu có khi nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng có khi phải soi kính hiển vi mới thấy được. Nếu không để ý thì không biết, có khi kéo dài hằng năm, khi bạn xanh xao, mệt mỏi, mới phát hiện ra là trong phân có máu.
  • Mót rặn, trong phân có đàm nhầy.
  • Giảm sự thèm ăn.
  • Sụt cân: Sụt cân nặng ngoài ý muốn.

Khi nào nên đi khám?

  • Bạn từ 50 tuổi trở lên hoặc có các triệu chứng trên.
  • Bạn có những yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình có người bị ung thư đại tràng thì nên đi tầm soát sớm hơn 50 tuổi.

Chẩn đoán?

  • Nội soi đại tràng: là phương pháp tốt nhất để tầm soát và phát hiện polyp, đồng thời can thiệp khi có polyp. Polyp phát hiện giai đoạn sớm sẽ được loại bỏ hoàn toàn qua nội soi và rất an toàn.
  • Chụp CT scan, nội soi đại tràng sigma, nội soi viên nang, xét nghiệm máu trong phân… Tuy nhiên các phương pháp này khi phát hiện polyp vẫn cần nội soi đại tràng để cắt bỏ.

Chuẩn bị gì trước khi nội soi đại tràng?

  • Trước nội soi 01 ngày: không ăn trái cây, rau và các loại hạt.
  • Ngày đi nội soi:

– Nhịn ăn trước đó 8 giờ. Bạn sẽ được uống thuốc xổ cùng 2 lít nước trong vòng 1 đến 1,5 giờ.

– Bắt đầu nội soi đại tràng khi bạn đi cầu khoảng 5-6 lần, ra nước trong và ngưng nước được 02 giờ.

  • Nếu bạn có polyp đại tràng cần cắt và đang uống loại thuốc kháng kết tập tiểu cầu, kháng đông như: aspirin, clopidogrel, sintrom… Bạn cần xin ý kiến bác sĩ tim mạch ngưng các thuốc trên 5 đến 7 ngày trước thủ thuật.

Khi nào nên cắt polyp đại tràng?

Điều trị polyp đại tràng?

Đa phần polyp đại tràng có thể loại bỏ qua nội soi mà không cần phẫu thuật như:

  • Sinh thiết bằng kiềm đối với polyp < 3 mm.
  • Cắt polyp bằng vòng cắt (snare).
  • Cắt niêm mạc hoặc dưới niêm mạc: đối với polyp to và nguy cơ ung thư.

Tai biến khi cắt polyp?

Chảy máu và thủng có thể xảy ra đối với những polyp kích thước lớn. Tuy nhiên tỉ lệ tai biến hiếm, khoảng 0.1-0.5%.

Sau cắt polyp ăn uống, chế độ sinh hoạt thế nào?

  • Ăn thức ăn mềm, lỏng sau cắt polyp.
  • Hạn chế vận động mạnh trong vòng 1 tuần.

Theo dõi sau cắt polyp?

  • Trong 5 đến 10 năm nếu bạn chỉ có một hoặc hai polyp u tuyến nhỏ.
  • Trong ba năm nếu bạn có nhiều hơn hai polyp u tuyến hoặc polyp u tuyến có kích thước > 1cm.
  • Trong vòng ba năm nếu bạn có hơn 10 polyp u tuyến.
  • Trong vòng sáu tháng nếu bạn có khối polyp u tuyến to, cắt thành nhiều mãnh.

Điều quan trọng là phải chuẩn bị đầy đủ cho đại tràng của bạn trước khi nội soi. Nếu phân vẫn còn trong đại tràng và cản trở tầm nhìn của bác sĩ về thành đại tràng, bạn có thể sẽ cần tái khám nội soi đại tràng sớm hơn so với hướng dẫn chỉ định.

Phòng ngừa?

Bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ bị polyp đại tràng và ung thư đại trực tràng bằng cách kiểm tra sức khoẻ thường xuyên. Một số thay đổi lối sống cũng có thể giúp giảm nguy cơ mắc polyp và ung thư đại tràng:

  • Thói quen sinh hoạt lành mạnh, bao gồm: ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt và giảm lượng chất béo nạp vào cơ thể.
  • Hạn chế uống rượu và bỏ thuốc lá.
  • Duy trì hoạt động thể chất và duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh.

BS CKII Nguyễn Anh Kiệt

BV Đa khoa Trung Ương Cần Thơ

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi