Kỹ thuật ECMO – Cơ hội sống cho những bệnh nhân nặng

Kỹ thuật ECMO

Kỹ thuật ECMO hay còn gọi là kỹ thuật oxy hóa máu ngoài cơ thể. Đây là kỹ thuật được áp dụng để điều trị người bệnh có tình trạng suy hô hấp cấp hoặc suy tim cấp (hoặc cả hai) đe dọa tính mạng nhưng không thể hoặc đã sử dụng các biện pháp điều trị khác nhưng thất bại. Kỹ thuật ECMO về bản chất là một cải tiến của máy tim phổi nhân tạo. Kỹ thuật ECMO là kỹ thuật có mặt tại phòng ICU và nhờ sự phát triển của hệ thống này mà nhiều người bệnh nặng nguy cơ tử vong rất cao đã được cứu sống.

Lịch sử ra đời và phát triển

Cha đẻ của hệ thống máy ECMO là Robert Bartlett (1939), Bartlett đã báo cáo về trường hợp đầu tiên sống sót nhờ vào hệ thống trao đổi oxy hóa máu ở ngoài cơ thể vào năm 1976 trên trẻ sơ sinh có tổn thương phổi do hít phân su, dẫn đến hội chứng suy hô hấp cấp nặng, nguy cơ tử vong. Nhờ áp dụng kỹ thuật ECMO, sau ba ngày cô bé đã bình phục trở lại.

Trong dịch cúm A/H1N1 năm 2009 – 2010 đã chứng minh rằng ECMO có lợi ích rõ ràng cho những người bệnh không đáp ứng với các biện pháp điều trị truyền thống.

Đến năm 2017, theo báo cáo của tổ chức ECMO thế giới, đã có khoảng 86.000 trường hợp được thực hiện ECMO và tỷ lệ người bệnh được cứu sống là 60-70%. Tập trung vào các nhóm bệnh lý: suy hô hấp cấp, bệnh lý tim mạch và những trường hợp đột tử.

Hiện nay, thế giới đang đứng trước đại dịch Covid-19 với biến chứng nguy hiểm nhất là suy hô hấp cấp tính do tổn thương phổi dẫn đến tử vong một cách nhanh chóng. Một số trường hợp người bệnh không đáp ứng với máy thở và các phương pháp điều trị thông thường. Khi đó kỹ thuật ECMO như một cứu cánh để chờ phổi và các cơ quan khác hồi phục trở lại.

Tại Việt Nam, hệ thống ECMO đầu tiên được thực hiện tại Bệnh viện Bạch Mai vào 2008. Trải qua 13 năm, hệ thống ECMO đã được phát triển rộng rãi như: TP Huế, TP Hồ Chí Minh, Sóc Trăng, Cần Thơ… Nhờ sự phát triển của hệ thống mà nhiều người bệnh nặng nguy cơ tử vong rất cao đã được cứu sống.

Kỹ thuật ECMO

Hoạt động của hệ thống ECMO như thế nào?

Hệ thống ECMO hoạt động dựa trên nguyên tắc máu người bệnh sẽ được lấy ra từ tĩnh mạch đi qua hệ thống bơm ly tâm và hệ thống màng trao đổi oxy để thực hiện quá trình trao đổi oxy và thải CO2. Sau đó máu sau trao đổi sẽ được bơm trả lại cơ thể người bệnh. Hệ thống sẽ bao gồm:

Hệ thống màng lọc oxy: được cấu tạo bằng màng Polymethypentene (PMP) giúp máu người bệnh sẽ được loại bỏ CO2 và hấp thu ôxy, tránh tan máu, tránh ngưng tập tiểu cầu, giảm tỷ lệ truyền máu và cải thiện nồng độ oxy. Đây là hệ thống ống rỗng xếp lớp vào nhau như ma trận, nhờ đó tăng tiết diện để thực hiện quá trình trao đổi oxy. Diện tích trao đổi ước tính khoảng 2,5m², trao đổi được 7 lít máu/phút.

Kỹ thuật ECMO

Máy bơm ly tâm: đảm bảo máu được bơm đều trong hệ thống ống dẫn vào cơ thể.

Hệ thống máy làm ấm: giúp kiểm soát được thân nhiệt mục tiêu, có cảm biến sẽ theo dõi áp lực, trao đổi nhiệt. Bên cạnh đó là các ống Canul (ống dẫn) máu người bệnh đến máy ECMO và ngược lại.

 

Chỉ định của ECMO như thế nào?

Chỉ định quan trọng nhất là các bệnh lý cấp tính có khả năng hồi phục và không đáp ứng với các biện pháp điều trị nội khoa thông thường như:

  • Hội chứng suy hô hấp cấp giảm oxy máu nặng, mặc dù đã tối ưu cài đặt máy thở.
  • Suy tuần hoàn, sốc tim do viêm cơ tim, nhồi máu cơ tim, đột tử.
  • Tăng PCO2 máu dẫn đến toan hô hấp cấp với PH< 7,2.
  • Tắc động mạch phổi lớn.
  • Ngừng tuần hoàn: chú ý trường hợp não còn có khả năng hồi phục.
  • Cai máy tim phổi thất bại sau phẫu thuật tim.
  • Chờ ghép tim, phổi (Nếu người bệnh không chờ được bằng các thuốc thông thường thì sẽ áp dụng ECMO để đợi có tạng ghép phù hợp)…

 

Vai trò của ECMO như thế nào?

Đối với những người bệnh mắc các bệnh lý như: suy hô hấp cấp tiến triển do cúm H1N1, COVID-19, sốc tim do viêm cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim cấp, đột tử… tim hoặc phổi người bệnh có tình trạng viêm cấp tính. Lúc này tim hoặc phổi không còn khả năng thực hiện quá trình bơm máu, trao đổi oxy và thải CO2. Người bệnh mặc dù đã được thực hiện các biện pháp như thở máy, kháng sinh, vận mạch, trợ tim… nhưng chưa mang lại hiệu quả điều trị. Khi đó hệ thống ECMO đảm nhiệm vai trò thay thế cho tim và phổi thực hiện quá trình trao đổi khí này, sau đó máu đã được cung cấp đầy đủ oxy đi vào cơ thể đến nuôi dưỡng các cơ quan. Đồng thời, trong gian đoạn này, tim và phổi sẽ có thời gian nghỉ ngơi để phục hồi trở lại, vượt qua giai đoạn viêm nhiễm và tiếp tục thực hiện chức năng của mình. Khi tim hoặc phổi đã phục hồi và có thể đảm nhiệm được chức năng của mình, người bệnh sẽ được cai hệ thống ECMO và trở lại cuộc sống bình thường.

Bên cạnh đó, những trường hợp người bệnh có chỉ định ghép tim hoặc phổi, kỹ thuật ECMO giúp kéo dài sự sống cho người bệnh đến khi tìm được tạng thích hợp để ghép.

Như vậy, hệ thống ECMO như là một “cầu nối” để người bệnh vượt qua được giai đoạn nguy hiểm đe dọa tính mạng của mình.

 

Biến chứng của ECMO?

ECMO là một phương pháp xâm lấn như vậy có thể sẽ có một số biến chứng có thể xảy ra:

Tình trạng chảy máu do các thuốc chống đông sử dụng khi dùng máy ECMO. Người bệnh ECMO được theo dõi, đánh giá liên tục tình trạng chảy máu. Nếu biến chứng này xảy ra, người bệnh sẽ được chỉ định các biện pháp như: thuốc, truyền máu, hoặc phẫu thuật để cầm máu.

Kỹ thuật ECMO

Tổn thương thận cấp: người bệnh sử dụng máy ECMO đôi khi không nhận đủ lượng máu cung cấp cho thận dẫn đến “suy thận cấp”, khi đó người bệnh có thể cần phải lọc máu.

Nhiễm trùng: Các ống thông của máy ECMO nối trực tiếp từ môi trường bên ngoài vào trong lòng mạch của người bệnh, điều này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Biến chứng này được điều trị bằng các loại thuốc kháng sinh.

Tổn thương mạch máu chi dưới: Một số người bệnh được kết nối với máy ECMO thông qua tĩnh mạch hoặc động mạch ở đùi. Điều này có thể làm giảm lưu lượng máu đến nuôi chi đó, khi đó bác sĩ sẽ tái tưới máu cho chi.

Đột quỵ: Ở những người bệnh đang sử dụng máy ECMO, đột quỵ có thể xảy ra do các huyết khối nhỏ hay khí trong đường ống dẫn. Tuy nhiên, biến chứng này ít xảy ra.

 

Tóm lại: Kỹ thuật ECMO là một phương pháp cứu cánh mang lại cơ hội sống cho những người bệnh tổn thương tim hoặc phổi nặng.

ThS. BS Nguyễn Mạnh Cường

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ

Theo Tạp chí sứ khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Bản tin Covid-19 ngày 31/07

Bản tin được Tạp Chí Sức Khỏe tổng hợp từ 20h 30.07 – 19h 31.07 1. DIỄN BIẾN DỊCH COVID-19 (ngày 29/7) Số ca nhiễm mới được công bố trong ngày: 8.624 ca, trong đó có 2.045 …

Bản tin Covid-19 ngày 29.7

Bản tin được Tạp Chí Sức Khỏe tổng hợp từ 20h 28.07 – 19h 29.07 DIỄN BIẾN DỊCH COVID-19 (ngày 29/7) Số ca nhiễm mới được công bố trong ngày: 7.594 ca, trong đó có …

Bản tin Covid-19 ngày 28.7

Bản tin được Tạp Chí Sức Khỏe tổng hợp từ 20h 27.07 – 19h 28.07 DIỄN BIẾN DỊCH COVID-19 (ngày 28/7) Số ca nhiễm mới được công bố trong ngày: 6.559 ca , trong đó …

Bản tin Covid-19 ngày 27.7

Bản tin được Tạp Chí Sức Khỏe tổng hợp từ 20h 26.07 – 19h 27.07 DIỄN BIẾN DỊCH COVID-19 (ngày 27/7) Số ca nhiễm mới được công bố trong ngày: 7.913 ca , trong đó …

Bản tin Covid-19 ngày 26.7

Bản tin được Tạp Chí Sức Khỏe tổng hợp từ 20h 25.07 – 19h 26.07 DIỄN BIẾN DỊCH COVID-19 (ngày 26/7) Số ca nhiễm mới được công bố trong ngày: 7.882 ca , trong đó …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi