Hiểu đúng về vắc-xin ngừa COVID-19

Những lầm tưởng và sự thật (1)

  1. Thuốc chủng ngừa COVID-19 có thể làm tôi nhiễm COVID-19?

Không. Không có vắc-xin COVID-19 được cấp phép hoặc đang được phát triển ở Hoa Kỳ có chứa vi rút sống gây ra COVID-19. Điều này có nghĩa là vắc-xin COVID-19 không thể làm cho bạn bị bệnh với COVID-19.

Có một số loại vắc-xin khác nhau đang được phát triển. Tất cả chúng đều “dạy” cho hệ thống miễn dịch của chúng ta cách nhận biết và chống lại vi rút gây ra COVID-19. Đôi khi quá trình này có thể gây ra các triệu chứng như sốt. Nhưng những triệu chứng này là bình thường và là dấu hiệu cho thấy cơ thể chúng ta đang xây dựng lớp bảo vệ chống lại vi rút.

Thường mất vài tuần để cơ thể xây dựng khả năng miễn dịch (bảo vệ chống lại vi rút gây ra COVID-19) sau khi tiêm chủng. Điều đó có nghĩa là một người vẫn có thể bị nhiễm vi rút gây ra COVID-19 ngay trước hoặc ngay sau khi tiêm chủng và vẫn bị bệnh. Điều này là do vắc-xin không có đủ thời gian để cung cấp sự bảo vệ.

  1. Sau khi chủng ngừa COVID-19, tôi có thể có kết quả dương tính với COVID-19 khi xét nghiệm vi rút?

Không. Các loại vắc-xin được phép và được khuyến cáo gần đây cũng như các loại vắc-xin COVID-19 khác hiện đang được thử nghiệm lâm sàng ở Hoa Kỳ đều không thể khiến bạn có kết quả dương tính trong các xét nghiệm vi rút, được sử dụng để xem liệu bạn có đang bị nhiễm hay không.

Nếu cơ thể bạn phát triển một phản ứng miễn dịch –  mục tiêu của việc chủng ngừa –  thì bạn có thể có kết quả dương tính với một số xét nghiệm kháng thể. Các xét nghiệm kháng thể cho thấy bạn đã từng bị nhiễm trước đó và bạn có thể có một số mức độ bảo vệ chống lại vi rút.

  1. Nếu tôi đã mắc COVID-19 và khỏi bệnh, tôi vẫn cần tiêm vắc xin COVID-19?

Đúng. Bạn nên được chủng ngừa bất kể bạn đã từng nhiễm COVID-19 hay chưa. Đó là bởi vì các chuyên gia vẫn chưa biết bạn được bảo vệ bao lâu để không bị ốm trở lại sau khi phục hồi từ COVID-19. Ngay cả khi bạn đã phục hồi sau COVID-19, vẫn có khả năng –  mặc dù hiếm gặp –  bạn có thể bị nhiễm lại vi rút gây ra COVID-19.

Nếu bạn đã được điều trị COVID-19 bằng kháng thể đơn dòng hoặc huyết tương từ bệnh nhân đã hồi phục, bạn nên đợi 90 ngày trước khi chủng ngừa COVID-19. Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu bạn không chắc mình đã nhận được phương pháp điều trị nào hoặc nếu bạn có thêm câu hỏi về việc chủng ngừa COVID-19.

  1. Tiêm vắc-xin COVID-19 bảo vệ tôi khỏi COVID-19?

Đúng. Vắc xin COVID-19 hoạt động bằng cách dạy cho hệ thống miễn dịch của bạn cách nhận biết và chống lại vi rút gây ra COVID-19, và điều này bảo vệ bạn khỏi bị bệnh với COVID-19.

Việc được bảo vệ để không bị bệnh là rất quan trọng vì mặc dù nhiều người nhiễm COVID-19 chỉ bị bệnh nhẹ, những người khác có thể bị bệnh nặng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, hoặc thậm chí tử vong. Không có cách nào để biết COVID-19 sẽ ảnh hưởng đến bạn như thế nào, ngay cả khi bạn không tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.

  1. Thuốc chủng ngừa COVID-19 có làm thay đổi DNA của tôi không?

Không. Vắc-xin COVID-19 không thay đổi hay tương tác với DNA của bạn.

  1. Có an toàn để chủng ngừa COVID-19 nếu tôi muốn có con không?

Có. Nếu bạn muốn có thai, bạn vẫn có thể tiêm vắc-xin COVID-19 nếu bạn có nhu cầu.

Hiện tại không có bằng chứng nào cho thấy chủng ngừa COVID-19 gây ra bất kỳ vấn đề nào đối với thai kỳ, bao gồm cả sự phát triển của nhau thai. Ngoài ra, không có bằng chứng nào cho thấy các vấn đề về khả năng sinh sản là tác dụng phụ của bất kỳ loại vắc-xin nào, kể cả vắc-xin COVID-19.

Hiện nay các nhà khoa học đang nghiên cứu kỹ lưỡng về các tác dụng phụ của vắc-xin COVID-19.

Vắc-xin COVID-19 – làm sao để trao đổi hiệu quả (1)

Vắc-xin COVID-19 là một loại vắc-xin mới và việc nhiều người thắc mắc về chúng là điều bình thường. Lượng thông tin khổng lồ và đôi khi sai lệch về vắc-xin COVID-19 có thể khiến mọi người trở nên hoang mang. Vì thế, sử dụng một số cách sau đây có thể chia sẻ thông tin với người thân và bạn bè một cách hiệu quả hơn.

  1. Lắng nghe với sự đồng cảm

Bạn có thể lắng nghe mà không phán xét và xác định gốc rễ mối quan tâm của họ.

Thừa nhận cảm xúc của họ để họ biết rằng họ đã được lắng nghe.

  1. Đặt câu hỏi mở để khám phá sự quan tâm của họ

Câu hỏi mở giúp gợi ra nhiều thông tin hơn so với câu trả lời có hoặc không. Đặt câu hỏi mở có thể giúp bạn hiểu bạn bè hoặc thành viên gia đình của bạn đang lo lắng về điều gì, nơi họ biết được bất kỳ thông tin rắc rối nào và họ đã làm gì để có câu trả lời cho câu hỏi của họ.

Cố gắng không ra vẻ phán xét và đặt những câu hỏi giúp bạn hiểu được mối quan tâm của họ.

  1. Xin phép chia sẻ thông tin

Sau khi bạn hiểu câu hỏi hoặc mối quan tâm họ, hãy hỏi xem bạn có thể cung cấp một số thông tin hay không và cho họ biết nơi bạn lấy thông tin mà bạn tin tưởng.

Nếu họ đồng ý, họ sẽ sẵn sàng lắng nghe bạn hơn thay vì cảm thấy như bạn đang đưa thông tin không mong muốn cho họ. Bạn có thể tìm câu trả lời cho các câu hỏi phổ biến từ các nguồn uy tín.

  1. Giúp họ tìm ra lý do để chủng ngừa

Tất cả những ai chọn chủng ngừa đều có lý do – để bảo vệ gia đình họ, bảo vệ con cái họ, để bớt lo lắng, để thăm cha mẹ của họ, hoặc để trở lại với các hoạt động như gặp bạn bè, tiếp tục làm việc hoặc trở lại trường học.

Sau khi giải quyết mối quan tâm bằng sự đồng cảm và sự thật, bạn có thể hướng cuộc trò chuyện từ “tại sao không” đến những lý do quan trọng thực sự của họ. Bạn có thể chọn chia sẻ lý do tiêm chủng mà bạn có thể có. Những lý do mà ai đó có thể chọn tiêm chủng sẽ luôn là những lý do hấp dẫn nhất đối với cá nhân họ.

  1. Giúp cho việc tiêm chủng diễn ra thuận lợi

Khi ai đó quyết định hãy giúp họ cam kết tiêm chủng. Giúp làm cho con đường tiêm chủng ngắn hơn, dễ dàng hơn và ít căng thẳng hơn.

Thêm một người chọn chủng ngừa sẽ giúp chúng ta tiến gần hơn đến việc vượt qua đại dịch COVID-19.

Hãy là một người đưa tin đáng tin cậy cho gia đình và bạn bè của bạn, bạn có thể đóng vai trò trong quyết định tiêm chủng của họ.

Vắc-xin COVID-19 được phát triển như thế nào?(2)

Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang làm việc nhanh hơn bao giờ hết để phát triển và sản xuất vắc-xin có thể ngăn chặn sự lây lan của COVID-19. Kể từ khi xuất hiện loại coronavirus mới này vào tháng 12 năm 2019, một số loại vắc-xin đã bắt đầu được tung ra. Dưới đây là cái nhìn tổng quan về các loại vắc-xin đó và những phát triển gần đây của các vắc-xin đó trong các thử nghiệm lâm sàng.

Khi vắc-xin được đưa vào thử nghiệm lâm sàng trên người, trước tiên trải qua các thử nghiệm, bao gồm:

  • Giai đoạn 1 chủ yếu để kiểm tra tính an toàn của vắc-xin, xác định liều lượng và xác định bất kỳ tác dụng phụ tiềm ẩn nào ở một số ít người.
  • Giai đoạn 2 khám phá thêm về tính an toàn và bắt đầu điều tra hiệu quả trên các nhóm lớn hơn.
  • Giai đoạn 3 mà ít loại vắc-xin nào từng thực hiện được, lớn hơn nhiều, với sự tham gia của hàng ngàn hoặc hàng chục ngàn người, để xác nhận và đánh giá hiệu quả của vắc-xin và kiểm tra xem có bất kỳ tác dụng phụ hiếm gặp nào chỉ xuất hiện trong các nhóm lớn hay không.
  • Giai đoạn 4 – giai đoạn cuối cùng – được tiến hành sau khi được cơ quan quản lý quốc gia phê duyệt và liên quan đến việc giám sát thêm trên một quần thể lớn trong một khoảng thời gian dài hơn.

Dưới đây là một số các vắc-xin đang trong giai đoạn thử nghiệm:

Các nhà khoa học đảm bảo sự an toàn của vắc xin COVID-19 như thế nào?(2)

  1. An toàn được điều tra ở mọi giai đoạn phát triển của vắc-xin

Một vắc-xin tiềm năng trải qua nhiều giai đoạn khác nhau – ngay từ giai đoạn thăm dò, đến giai đoạn tiền lâm sàng (thường trên động vật), sau đó là phát triển lâm sàng và cuối cùng là xem xét và phê duyệt theo quy định, sản xuất và kiểm soát chất lượng.

  1. Theo dõi sau khi thử lâm sàng

Các tác dụng ngoại ý nghiêm trọng xảy ra ngay sau khi tiêm chủng có thể được phát hiện trong các thử nghiệm lâm sàng, nhưng các tác dụng ngoại ý hiếm gặp và những trường hợp khởi phát chậm, có thể chỉ được phát hiện khi một số lượng lớn được tiêm chủng. Do đó, các nhà khoa học vẫn tiếp tục theo dõi chặt chẽ những người đã được tiêm chủng, để nhanh chóng xác định bất kỳ tác dụng phụ tiềm ẩn nào.

  1. Nhận xét toàn cầu về các biến cố bất lợi liên quan đến các vắc-xin COVID-19

Danh sách các tác dụng phụ có thể xảy ra cần quan tâm đặc biệt đối với các vắc-xin COVID-19 đều được Tổ chức Y tế Thế giới xem xét.

  1. Khảo sát để xác định tỷ lệ nền của các biến cố bất lợi

Một hành động quan trọng của các quốc gia đang chờ đợi vắc-xin là phát triển hệ thống giám sát dịch bệnh tích cực có thể tính toán tỷ lệ xuất hiện các biến cố bất lợi cần quan tâm đặc biệt trước khi vắc xin được tung ra thị trường.

  1. Phát triển hồ sơ an toàn vắc xin

Các công ty phát triển vắc-xin và các cơ quan quản lý thuốc của từng quốc gia sẽ cùng xác định thời gian một loại vắc xin được thử nghiệm trong một tỷ lệ dân số nhất định để tạo ra dữ liệu cho hồ sơ an toàn.

 

  1. Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/vaccines/facts.html Truy cập 20/3/2021
  2. The Global Alliance for Vaccines and Immunizations. https://www.gavi.org/vaccineswork/covid-19-vaccine-race Truy cập 20/3/2021

ThS. BS Nguyễn Thanh Vân

BS CKII Nguyễn Quang Dũng

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Bệnh viện FV đã tiêm phòng Covid-19 cho 95% Bác sĩ, nhân viên y tế

Tính đến ngày 5/5/2021, Bệnh viện FV đã thực hiện tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 cho hơn 95% đội ngũ bác sĩ, nhân viên của bệnh viện giúp cho toàn bộ nhân viên bệnh …

Vắc xin phòng Covid-19 được tiêm cho Bác sĩ, nhân viên y tế tại Bệnh viện FV

Từ 9/4/2021-12/4/2021, Bệnh viện FV tiến hành tiêm vắc xin phòng Covid-19 của AstraZeneca cho 146 bác sĩ, nhân viên thuộc tuyến đầu chống dịch ngay tại bệnh viện. FV là một trong số ít …

Bệnh nhân vui tính: Sự cố trong bệnh viện

Theo thông tư 43/2018/TT-BYT, Sự cố y khoa (Adverse Event) là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm sóc và điều trị do các yếu tố khách quan, …

Bạn đã hiểu đúng về tăng huyết áp?

Theo các nghiên cứu, hơn 50% người lớn không nhận thức có tăng huyết áp. Tần suất tăng huyết áp tăng cao theo tuổi, nguy hiểm là các tổn thương cơ quan do huyết áp …

Cẩn trọng với thực phẩm chay nhiễm Botulinum - Vua chất độc

Những con số ghi nhận về ăn thực phẩm chay bị ngộ độc thật sự là cảnh báo cho cộng đồng khi mà đã có những ca tử vong, những trường hợp hôn mê liệt …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi