Ghi nhận mới về thuốc điều trị Covid-19

Hiện nay, người ta hoàn toàn hiểu rõ cấu trúc sinh học và quá trình hoạt động khi xâm nhiễm vào tế bào người của SARS-CoV-2. Chính vì thế, các thuốc điều trị Covid-19 đã được các nhà khoa học nghĩ ra và tiến hành các thử nghiệm sáng chế. Gần đây nhất là các thuốc kháng virus được dùng trị virus SARS-CoV-2.

Khác với vi khuẩn, virus SARS-CoV-2 không có bộ máy sinh sản nên phải xâm nhập được vào bên trong tế bào của người bệnh và dùng bộ máy sinh sản của tế bào chủ để phát triển, sinh sản thêm virus mới. SARS-CoV-2 là một coronavirus có bộ gen sợi RNA đơn dạng xoắn tương đương với mRNA (messenger RNA) của tế bào ký chủ nên khi vào được bên trong tế bào sẽ nhanh chóng chế tạo các vật liệu cần thiết (gồm các protein và enzym) để sinh sản tạo ra thêm nhiều sợi RNA mới nhằm tạo ra các SARS-CoV-2 mới (gọi là nhân bản, replication).

Bộ gen của SARS-CoV-2 là RNA nên Remdesivir là thuốc kháng virus RNA phổ rộng (bao gồm chống SARS-CoV và MERS-CoV) được phát triển bởi hãng Gilead Sciences và đang được dùng điều trị SARS-CoV-2 ở nhiều nước trong đó có nước ta. Cơ chế kháng virus của chất này là kết hợp với chuỗi RNA mới sinh khi SARS-CoV-2 nhân lên trong tế bào ký chủ, ngăn cản không cho SARS-CoV-2 tạo các vật liệu (protein và enzym) cần thiết cho việc sinh sản SARS-CoV-2 mới, và dẫn đến sự kết thúc quá trình phát triển của virus trong tế bào ký chủ,  virus sẽ chết đi.

Molnupiravir
Thuốc viên điều trị COVID-19 -Molnupiravir và đang được phát triển bởi Merck

Còn ở Việt Nam, Viện Hóa học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thông báo đã nghiên cứu thành công phương pháp mới trong việc tổng hợp thuốc kháng virus Favipiravir điều trị SARS-CoV-2 trong phòng thí nghiệm.

Kế đến là thuốc kháng virus Molnupiravir. Molnupiravir được nghiên cứu và phát triển bởi công ty Merck và Đại học bang Georgia (Mỹ) với tên biệt dược là Lagevrio. Molnupiravir (mã phát triển khi nghiên cứu là MK-4482 và EIDD-2801) là một thuốc kháng virus thử nghiệm tác dụng qua đường uống và được phát triển để trước tiên là điều trị bệnh cúm (influenza). Đây là một tiền chất của N4-hydroxycytidine – tương tự một ribonucleoside tổng hợp, và thực hiện việc kháng virus thông qua việc đưa vào các lỗi sao chép trong quá trình sao chép RNA của virus. Tức cơ chế của thuốc giống như Remdesivir là ức chế sự sao chép hay còn gọi là sự nhân lên của SARS-CoV-2, khiến virus bị đào thải rất nhanh, giúp bệnh nhân khỏi bệnh.

Thuốc kháng virus mới nhất đang được Pfizer nghiên cứu phát triển là Paxlovid. Paxlovid thật ra là thuốc kết hợp 2 thuốc kháng virus, một là thuốc kháng virus với mã nghiên cứu là PF-07321332 và hai là thuốc kháng virus trị HIV ritonavir. Sự kết hợp với liều thấp ritonavir giúp thuốc PF-07321332 khi vào cơ thể người không bị chuyển hóa giảm đi hàm lượng mà vẫn còn nguyên vẹn để cho tác dụng điều trị. Như vậy, Paxlovid có tác dụng là do PF-07321332 và ritonavir chỉ có tác dụng bảo vệ. Cơ chế tác dụng của Paxlovid là ức chế protease của SARS-CoV-2.

Thuốc điều trị COVID-19 – Paxlovid do hãng dược Pfizer sản xuất gồm 3 viên (2 viên nirmatrelvir và 1 viên ritonavir)

Khi SARS-CoV-2 xâm nhiễm vào tế bào ký chủ, khi vào được bên trong tế bào sẽ nhanh chóng chế tạo các vật liệu cần thiết (gồm các protein và enzym) để sinh sản tạo ra thêm nhiều sợi RNA mới nhằm tạo ra các SARS-CoV-2 mới (gọi là nhân bản, replication). Trước hết, SARS-CoV-2 phải dùng các enzym gọi là protease để phân cắt các protein thừa thải để tạo các protein cần thiết. Trước khi SARS-CoV-2 tạo ra các sợi RNA mới để nhân bản, nó phải dùng các protease để phân cắt các vật liệu nhằm tạo nguyên liệu cho sự nhân bản, giai đoạn đầu tiên này gọi là proteolysis (ly giải protein). Hoạt chất PF-07321332 của Paxlovid có tác dụng ức chế hoạt động của protease của SARS-CoV-2 là SARS-CoV-2-3CL protease, enzyme cần cho sự nhân bản.

Giống như Monulpiravir, Paxlovid được dùng bằng đường uống. Trong một cuộc thử nghiệm lâm sàng, loại thuốc có tên là Paxlovid này cho thấy có khả năng giảm 89% nguy cơ phải nhập viện hoặc bệnh diễn biến nặng ở bệnh nhân COVID-19 là người trưởng thành.

Thuốc viên dạng uống Paxlovid có thể là một vũ khí mới đầy hứa hẹn trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19, vì có thể sử dụng như một phương pháp điều trị sớm tại nhà để ngăn ngừa nguy cơ bệnh nhân phải nhập viện và tử vong. Paxlovid cũng có thể trở thành một công cụ quan trọng ở những quốc gia và khu vực mà việc tiếp cận vaccine còn hạn chế hoặc tỷ lệ tiêm chủng thấp.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Hậu COVID & những ảnh hưởng đến thần kinh, giấc ngủ

Đại dịch COVID-19 là dịch bệnh gây tử vong nhiều nhất kể từ dịch Cúm Tây Ban Nha năm 1918. Không chỉ vậy, một số bệnh nhân dù hồi phục vẫn phải chịu đựng những …

Các vấn đề hô hấp thường gặp giai đoạn hậu COVID-19

Hậu COVID là giai đoạn mà nhiều bệnh nhân phải đối diện với những tổn thương hệ Hô hấp và các cơ quan, sau khi nhiễm SARS-COV-2. Như vậy, những biểu hiện hô hấp hậu …

Những giải đáp cho những câu hỏi nóng về COVID-19 hiện nay

Những vấn đề liên quan đến COVID-19, vẫn đang là những câu hỏi nóng mà cả cộng đồng đều quan tâm. Bài viết sau đây với những câu trả lời xác đáng sẽ giúp chúng …

Trường Đại học Y Dược TP.HCM triển khai chương trình nghiên cứu Hiệu quả thuốc điều trị COVID-19 mới từ Nhật Bản

Thuốc điều trị COVID-19 chính là chủ đề được quan tâm nhất hiện nay tại Việt Nam, khi COVID-19 đang dần được xem như một loại bệnh thông thường, trong bối cảnh phần lớn người …

Bệnh Lao có nguy hiểm hơn COVID-19?

Lao chính là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và thậm chí còn dễ lây lan ra cộng đồng nếu không được chữa trị, điều trị đúng. Mỗi ngày có gần 4.000 người tử vong …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi