Dinh dưỡng cho người bệnh bị ung thư

Ung thư là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới. Nhưng nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy những thay đổi đơn giản về lối sống, như tuân thủ chế độ ăn uống lành mạnh, có thể ngăn ngừa được 30 đến 50% các loại ung thư. Ngày càng có nhiều bằng chứng chỉ ra một số thói quen ăn uống làm tăng hay giảm nguy cơ mắc bệnh. Hơn nữa, dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng trong việc điều trị và đương đầu với ung thư. Bài viết này bao gồm tất cả những gì bạn cần biết về mối liên quan giữa chế độ ăn và ung thư.

Ăn quá nhiều một số loại thực phẩm làm tăng nguy cơ bị ung thư?

Thật khó để chứng minh một số loại thực phẩm là nguyên nhân gây ra ung thư. Tuy nhiên, những nghiên cứu đã nhiều lần chỉ ra rằng, việc tiêu thụ một lượng lớn một số loại thực phẩm có thể làm tăng khả năng bị ung thư.

  1. Đường và ngũ cốc tinh chế

Ngũ cốc tinh chế là các loại ngũ cốc thành phẩm đã được chiết tách, sản xuất qua quá trình tinh luyện, xử lý và trái ngược với ngũ cốc nguyên cám. Quá trình tinh chế nói chung liên quan đến việc loại bỏ cám và mầm. Hơn nữa việc tinh chế bao gồm trộn, tẩy trắng và bổ sung thêm các vi chất, dưỡng chất trở lại làm phong phú thêm dinh dưỡng cho sản phẩm. Tuy nhiên, vì các chất dinh dưỡng bổ sung chỉ đại diện cho một phần nhỏ của các chất dinh dưỡng đã bị loại bỏ, ngũ cốc tinh chế được coi là dinh dưỡng kém hơn so với ngũ cốc nguyên cám.

  1. Thực phẩm chế biến có chứa nhiều đường, ít chất xơ và chất dinh dưỡng có liên quan đến nguy cơ cao bị ung thư

Cụ thể, các nhà khoa học đã chứng minh một chế độ ăn khiến lượng đường trong máu tăng đột biến có liên quan đến việc tăng nguy cơ một số loại ung thư, như ung thư dạ dày, vú và đại tràng.

Một nghiên cứu trên 47.000 người lớn cho thấy những ai có chế độ ăn giàu ngũ cốc tinh chế, có khả năng tử vong do ung thư đại tràng gần gấp 2 lần so với những người có chế độ ăn ít tinh bột tinh chế. Người ta cho rằng lượng đường và insulin trong máu cao là những yếu tố nguy cơ gây ra ung thư. Insulin đã được chứng minh là kích thích tế bào phân chia, giúp cho tế bào ung thư tăng trưởng và lan tràn và làm cho nó khó bị tiêu diệt. Hơn thế nữa, nồng độ insulin và đường huyết cao có thể góp phần gây viêm trong cơ thể bạn. Về lâu dài, điều này dẫn đến sự phát triển của các tế bào bất thường và có khả năng dẫn đến ung thư. Điều này lý giải vì sao ở những người bị tiểu đường – một tình trạng đặc trưng bởi nồng độ insulin và đường huyết cao – có nguy cơ cao bị một số loại ung thư. Ví dụ, nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng 22% ở người bị tiểu đường.

Để chống lại ung thư, hạn chế hay tránh các thực phẩm làm tăng nồng độ insulin, như thực phẩm giàu tinh bột tinh chế và đường.

  1. Thịt chế biến sẵn

Cơ quan nghiên cứu quốc tế về Ung thư (IARC) coi thịt chế biến sẵn là chất gây ung thư. Thịt chế biến sẵn là thịt đã qua xử lý để bảo quản hương vị qua quá trình ướp, muối hay xông khói. Chúng bao gồm xúc xích, giăm bông, thịt xông khói, xúc xích cay, xúc xích khô và một số loại thịt nguội. Những nghiên cứu quan sát đã cho thấy mối liên hệ giữa việc tiêu thụ những loại thịt chế biến sẵn và sự gia tuy nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Một đánh giá lớn về các nghiên cứu thấy rằng những người ăn nhiều thịt chế biến sẵn có 20-50% nguy cơ ung thư đại trực tràng hơn so với nhũng người ăn ít hay không ăn loại thực phẩm này.

Một đánh giá khác khi xem xét lại 800 công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng tiêu thụ chỉ 50 gram thịt chế biến sẵn mỗi ngày – khoảng 4 lát thịt xông khói hoặc 1 cái hot dog – làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng lên 18%. Một số nghiên cứu quan sát cũng cho thấy sự tương quan giữa việc ăn thịt đỏ làm tăng nguy cơ ung thư.

Tuy nhiên, những nghiên cứu này thường không phân biệt giữa thịt chế biến sẵn và thịt đỏ chưa chế biến, dẫn đến kết quả sai lệch.

  1. Thực phẩm bị khét

Nấu một số thực phẩm ở nhiệt độ cao như nướng, chiên, xào, có thể tạo ra các hợp chất có hại như amin dị vòng (HA) và các sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs). Sự tích tụ quá mức của các hợp chất có hại này có thể góp phần gây viêm và có thể đóng vai trò trong sự phát triển của bệnh ung thư và các bệnh khác.

  1. Một số thực phẩm, chẳng hạn như thực phẩm từ động vật giàu chất béo và đạm, cũng như thực phẩm đã chế biến kỹ, thường tạo ra các hợp chất có hại này khi chịu nhiệt độ cao

Chúng bao gồm thịt, đặc biệt là thịt đỏ, một số loại phô mai, trứng chiên, bơ, bơ thực vật, phô mai kem, mayonnaise, dầu và các loại hạt.

Để giảm thiểu nguy cơ ung thư, tránh đốt cháy thực phẩm và chọn các phương pháp nấu ăn nhẹ nhàng hơn, đặc biệt là khi nấu thịt, chẳng hạn như hấp, hầm hoặc luộc. Ướp thực phẩm cũng có thể có ích.

  1. Bơ sữa

Một số nghiên cứu quan sát đã chỉ ra rằng việc tiêu thụ nhiều bơ sữa có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Một nghiên cứu theo dõi gần 4.000 đàn ông bị ung thư tuyến tiền liệt. Kết quả cho thấy lượng sữa nguyên chất tăng cao làm tăng nguy cơ bệnh tiến triển và tử vong. Cần nhiều nghiên cứu hơn để xác định nguyên nhân cụ thể và cơ chế tác động. Các giả thuyết cho rằng những phát hiện này là do sự gia tăng canxi, yếu tố tăng trưởng giống insulin 1 (IGF-1) hoặc hormon estrogen từ bò mang thai – tất cả đều có liên quan yếu đến ung thư tuyến tiền liệt.

Như vậy, tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu chất đường và ngũ cốc tinh chế, cũng như thịt chế biến sẵn và thức ăn bị khét, có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Thêm vào đó, ăn nhiều bơ sữa có mối liên quan đến ung thư tiền liệt tuyến.

Thừa cân hay béo phì có liên quan đến việc gia tăng nguy cơ ung thư

Hơn cả hút thuốc và viêm nhiễm, béo phì là yếu tố nguy cơ đơn độc lớn nhất của ung thư trên toàn thế giới. Nó làm tăng nguy cơ của 13 loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư thực quản, đại tràng, tụy và thận, cũng như ung thư vú sau mãn kinh. Tại Mỹ, ước tính những vấn đề cân nặng chiếm lần lượt khoảng 14% và 20% tất cả trường hợp tử vong do ung thư ở nam và nữ.

Béo phì có thể làm tăng nguy cơ ung thư theo 3 cách:

  • Phần mỡ dư thừa trong cơ thể góp phần vào sự kháng insulin. Kết quả là tế bào trong cơ thể không thể tiêu thụ glucose đúng cách, dẫn đến việc chúng phân chia nhanh hơn.
  • Những người bị béo phì có xu hướng có nồng độ cao các cytokine gây viêm trong máu, dẫn đến tình trạng viêm mãn tính và kích thích tế bào phân chia.
  • Những tế bào mỡ góp phần làm tăng nồng độ estrogen, làm tăng nguy cơ ung thư vú và buồng trứng ở phụ nữ mãn kinh.

Tin tốt là một số nghiên cứu đã cho thấy việc giảm cân ở những người thừa cân và béo phì có thể làm giảm nguy cơ ung thư.

Như vậy, thừa cân hay béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của ung thư. Giữ cân nặng hợp lý, khỏe mạnh là các góp phần chống lại ung thư.

Liệu có một loại siêu thực phẩm nào có thể giúp ngăn ngừa ung thư?

Không có một loại siêu thực phẩm nào có thể giúp ngăn ngừa ung thư. Thay vào đó, một phương pháp ăn kiêng toàn diện có khả năng mang lại lợi ích nhiều nhất. Các nhà khoa học ước tính rằng ăn chế độ ăn tối ưu cho bệnh ung thư có thể làm giảm tới 70% nguy cơ và có khả năng giúp phục hồi sau điều trị. Họ tin rằng một số loại thực phẩm có thể chống lại ung thư bằng cách ngăn chặn các mạch máu nuôi ung thư, quá trình này gọi là sự chống tạo mạch. Tuy nhiên, dinh dưỡng rất phức tạp và hiệu quả của một số loại thực phẩm chống ung thư khác nhau là tùy thuộc vào cách chúng được trồng, chế biến, lưu trữ và nấu chín.

BS CKII Nguyễn Văn Tiến

Trưởng khoa Ngoại 1, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Tăng sức đề kháng mùa COVID

Virus COVID-19 là một loại siêu vi trùng nhỏ xíu nhưng đã, đang và sẽ gây ra những trận dịch lớn ảnh hưởng khắp thế giới về tỷ lệ nhiễm và tử vong, bất chấp …

Ăn chay đúng cách

Ngày nay, Ăn chay đang rất thịnh hành, bên cạnh lý do tín ngưỡng, rất nhiều người ăn chay vì sức khỏe, vì nhân văn hoặc để bảo vệ môi trường. Ăn chay là chế …

Dinh dưỡng hợp lý cho trẻ trong những ngày Tết

Tết là dịp nghỉ ngơi đúng nghĩa của trẻ con chứ đối với người lớn và các bậc làm cha mẹ có nhiều khi lại bận rộn và tất bật hơn cả ngày thường. Vì …

Chuẩn bị gì để Ăn Tết vừa khỏe vừa An toàn?

Từ bao đời nay, “Tết” luôn luôn đồng nghĩa với “Ăn Tết”. Những ngày ăn Tết là chuỗi dài các bữa tiệc từ trước Tết, trong Tết và sau Tết với thành phần thực phẩm …

Về miền Trung ăn Tết

Cũng như 2 miền Nam, Bắc, miền Trung có những món ăn truyền thống trong ngày Tết làm cho những người con xa xứ luôn cảm thấy bồi hồi thương nhớ mỗi dịp Xuân về. Bánh …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi