Ung thư trẻ em – Có phải là dấu chấm hết?

Mỗi năm trên thế giới có thêm khoảng 160.000 trẻ em bị ung thư và khoảng 90.000 trẻ chết do ung thư. Tính trên toàn dân số, ung thư trẻ em chiếm khoảng 1-2% tổng số ca ung thư. Đây thật sự là một con số không nhỏ, gây lo ngại cho cả gia đình và toàn xã hội, vì những tác động xấu trên sức khỏe con trẻ và gia đình, xã hội. Ở các quốc gia phát triển, bệnh ung thư là nguyên nhân thứ hai gây tử vong ở trẻ em dưới 14 tuổi. Những hiểu biết cơ bản về bệnh ung thư trẻ em thực sự là hữu ích cho tất cả mỗi người, đặc biệt là các bậc cha mẹ.

 Ung thư trẻ em thường xuất phát từ những tế bào non, khối u tăng sinh mạnh và diễn biến nhanh, có trường hợp tế bào ung thư tăng gấp đôi và gây tử vong trong vòng 24 giờ. Bù lại, vì ở trẻ em có tế bào non nhiều nên khi điều trị thuốc sẽ tác động nhanh và tỉ lệ sống sống thêm ở trẻ em là rất cao, ghi nhận lên tới 70% trong tất cả các loại ung thư.

 Những loại ung thư thường gặp ở trẻ em đó là ung thư hệ tạo máu (khoảng một nửa các trường hợp), trong đó bệnh bạch cầu cấp chiếm gần 75%. Các loại ung thư khác khá phổ biến ở trẻ em đó là: u não, ung thư thận, ung thư hạch bạch huyết, ung thư sarcoma mô mềm và ung thư xương. Bên cạnh đó, ở trẻ em có những dạng ung thư mang đặc trưng yếu tố di truyền gia đình, có liên hệ với sự đột biến gen như bướu nguyên bào võng mạc. Biểu hiện bệnh, diễn tiến bệnh và việc điều trị vì vậy có những điểm khác biệt so với người lớn.

 Việc hình thành các khối u trong cơ thể là cả một diễn tiến phức tạp và liên quan rất nhiều đến các yếu tố khác nhau. Các nhà khoa học trên thế giới vẫn liên tục nghiên cứu và tìm hiểu về cơ chế mà những tế bào ung thư được tạo ra và phát triển trong cơ thể của trẻ em. Nhưng có những yếu tố mà người ta đã ghi nhận là có liên quan tới việc gây đột biến hình thành ung thư:

  • Thuốc, hóa chất: Thuốc lá phải được kể đến hàng đầu. Trẻ em dù không phải là đối tượng trực tiếp nhưng việc hút thuốc thụ động ảnh hưởng khá nhiều đến trẻ. Ngoài ra có thể kể đến một số loại hóa chất trong thuốc ngừa thai sử dụng kéo dài ở người mẹ có thể gây tăng nguy cơ ung thư ở trẻ gái. Ở nước ta, thuốc trừ sâu diệt cỏ và hậu quả của chất độc da cam bên cạnh gây các dị tật bẩm sinh cũng là những hóa chất gây ung thư…
  • Chế độ ăn uống: Chế độ ăn uống không hợp lý và ô nhiễm vệ sinh an toàn thực phẩm là nguyên nhân chính. Ăn nhiều mỡ động vật và ít chất xơ là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Các hóa chất dùng để bảo quản thực phẩm, nhuộm màu thực phẩm là nguồn gốc của nhiều loại ung thư. Bên cạnh đó, việc chế biến một số loại thực phẩm như hun khói, muối dưa… cũng tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa.
  • Nhiễm trùng: bao gồm virus, vi khuẩn và ký sinh trùng. Một số loại virus đã đươc hiểu rõ về cơ chế sinh ung thư ở người như: virus Epstein – Barr liên quan tới ung thư vòm mũi họng, u lympho Burkitt; virus Viên gan B, C và virus HPV cũng là những loại virus phổ biến thường gặp có liên quan tới nhiều loại ung thư. Vi khuẩn cũng có thể gây ung thư, trong đó Helicobacter pylori là loại vi khuẩn khá thường gặp ở châu Á và Việt Nam, làm tăng nguy cơ gây các loại ung thư ở dạ dày. Bên cạnh đó, một số loại ký sinh trùng cũng có thể gây ung thư.
  • Bức xạ: các bức xạ như tia X dùng trong máy chụp X-quang, các chất phóng xạ dùng trong y học có khả năng gây tổn thương gen và trở thành yếu tố nguy cơ sinh ung thư đã được chứng minh. Ngoài ra tia cực tím trong ánh sáng mặt trời cũng là một yếu tố gây ung thư khi tiếp xúc kéo dài.
  • Các rối loạn miễn dịch: Các rối loạn miễn dịch di truyền do đột biến gen đã được nghiên cứu có liên quan tới ung thư như bệnh bạch cầu cấp, u não, hội chứng Wiskott Aldrich… Ngoài ra, các hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải hay nhiễm HIV cũng làm tăng nguy cơ một số loại ung thư.

 Đối với ung thư trẻ em thì những triệu chứng và biểu hiện của bệnh sẽ tùy thuộc vào loại ung thư và vị trí của khối u trong cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã thống kê được 85% trẻ ung thư có các dấu hiệu gợi ý sau:

  • Khối u hoặc sưng nề bất thường ở ổ bụng.
  • Sốt kéo dài mà không lý giải được nguyên nhân rõ ràng.
  • Mệt mỏi, xanh xao, sụt cân nhanh.
  • Dễ xuất hiện các vết bầm tím và dễ chảy máu không thể lý giải được.
  • Mắt bị lồi.
  • Một khớp gối hay vai đau hay sưng to.
  • Đau kéo dài không lý giải được, đau đầu kèm nôn ói.
  • Thay đổi đột ngột khả năng giữ thăng bằng hoặc thay đổi đột ngột hành vi.
  • Đầu bị sưng nề.

 Việc chẩn đoán ung thư ở trẻ em đôi khi gặp khó khăn vì cha mẹ không nhận thấy, hoặc khi nhận thấy khi đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị không hiệu quả. Vì vậy khi nhận ra những dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến khám ở cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi chuyên sâu để được các y bác sĩ khám thực thể kỹ lưỡng và đề xuất các xét nghiệm liên quan trong việc xác định loại ung thư và tìm ra những tổn hại lên cơ thể trẻ mà khối u gây ra hoặc vị trí các ổ di căn. Tùy thuộc vào cơ quan có bất thường và độ tuổi của trẻ mà các bác sĩ có thể thực hiện một số các phương pháp như CT-scan, MRI, sinh thiết mô bệnh, xét nghiệm tủy xương, xét nghiệm miễn dịch, xét nghiệm di truyền và phân tử…

Điều trị Ung thư ở trẻ em là một trong những lĩnh vực phức tạp nhất của Nhi khoa. Ngày nay với những tiến bộ về khoa học, kỹ thuật, ung thư trẻ em được coi là bệnh có thể chữa khỏi. Điều trị ung thư ở trẻ em phụ thuộc vào loại bệnh, giai đoạn của bệnh và độ tuổi của trẻ, thường là liệu pháp đa phương toàn diện kết hợp nhiều liệu trình, có thể bao gồm: Hóa trị, phẫu trị, xạ tri. Thời gian điều trị thường kéo dài hàng năm, nhiều năm. Tỉ lệ sống thêm trong việc điều tri ung thư ở trẻ em là rất cao, trung bình là 70% ở tất cả các loại ung thư, trong đó một số loại ung thư có tỉ lệ sống thêm tới 95%.  Ở Việt Nam việc chữa trị ung thư trẻ em đã được cải thiện rất nhiều nhờ những cập nhật các tiến bộ y khoa cũng như trang thiết bị, kỹ thuật hiện đại của thế giới.

BS Lê Việt Cường

Bệnh viện Nhi Đồng 2

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Hạ đường huyết sơ sinh: Tầm soát và phòng ngừa

Đường huyết là chất đường glucose di chuyển trong dòng máu, cung cấp năng lượng nuôi các tế bào trong cơ thể. Đây là một trong những nguồn năng lượng quan trọng nhất của các …

Mỗi năm đến hè… phụ huynh phát rầu

Sau một năm học vất vả cùng những đợt thi căng thẳng, các em học sinh bắt đầu bước vào kỳ nghỉ hè để thư giãn và phục hồi năng lượng. Thế nhưng, đây cũng …

Chăm sóc trẻ bị ho, khò khè khi thời tiết thay đổi

“Con em giống như máy dự báo thời tiết vậy, vì mỗi khi thời tiết thay đổi thì bé lại ho khò khè...”. Đó là lời than thở thường nghe thấy từ các bậc phụ …

Nghe kém và hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý

Nghe kém và hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý, thoạt nhìn có vẻ giống nhau, nhưng thực chất lại rất khác nhau. Và điều quan trọng là cần phải được chẩn đoán …

Tiếp xúc màn hình ít và ngủ nhiều giúp giảm bốc đồng ở trẻ

Rối loạn tăng động kém chú ý (ADHD) là một rối loạn làm trẻ gặp nhiều khó khăn trong học tập, với tỷ lệ khoảng 6 - 7% trẻ mắc trong tổng số trẻ ở …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi