Ung thư tiền liệt tuyến: Vẫn có nhiều cơ may để kiểm soát bệnh tốt

Các bác sĩ ung thư chúng tôi hay gặp những câu hỏi của bệnh nhân hay người nhà bệnh nhân “Bác sĩ ơi, tuổi ông tôi đã 60-70, giờ phát hiện ung thư tiền liệt tuyến di căn, vậy có nên điều trị thêm không? Vì giờ bệnh nhân lớn tuổi có chịu nổi điều trị hay tác dụng phụ của điều trị không bác sĩ?”. Khác với nhiều loại ung thư khác, bệnh nhân ung thư tiền liệt tuyến giai đoạn trễ vẫn có nhiều cơ may để kiểm soát bệnh tốt. Bài viết này nhằm chia sẻ với những bệnh nhân đã được điều trị ung thư tiền liệt tuyến nhưng bệnh tái phát hoặc tiếp tục tiến triển và nhất là bệnh nhân phát hiện ung thư tiền liệt tuyến ở giai đoạn tiến xa.

Bệnh ung thư tiền liệt tuyến thường gặp ở nam giới sau 50 tuổi. Ở Mỹ đây là nguyên nhân ung thư tử vong thứ hai sau ung thư phổi. Ở Úc ghi nhận khoảng 3000 trường hợp tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, năm 2018 có khoảng 4000 ca mắc và gần 2000 trường hợp tử vong. Ung thư tiền liệt tuyến là loại ung thư diễn tiến chậm, khả năng trị khỏi bệnh cao kể cả ở người lớn tuổi nếu phát hiện bệnh sớm, giai đoạn bệnh còn khu trú ở tiền liệt tuyến. Ở giai đoạn bệnh tái phát hoặc di căn, hay không may khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn muộn và tiến xa thì sao? Câu trả lời khá khả quan, do là loại bệnh ung thư diễn tiến chậm và với sự tiến bộ của y học, chúng ta có thể kiểm soát bệnh và chăm sóc giảm nhẹ tốt cho người bệnh. Mặc dù không trị triệt để hết bệnh được, nhưng có thể kéo dài sự sống và cải thiện chất lượng sống người bệnh khá tốt.

Tiền liệt tuyến nằm ngay phía dưới bọng đái và phía trước trực tràng, chức năng là tạo ra phần lớn tinh dịch để nuôi dưỡng tinh trùng. Tiền liệt tuyến cần nội tiết tố nam là Androgen để tăng trưởng và phát triển.

Do bệnh gặp ở đàn ông lớn tuổi nên đòi hỏi nhân viên y tế phải kiểm tra kỹ lưỡng các bệnh lý nội khoa đi kèm để có thể đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp nhất cho từng người bệnh. Các bác sĩ sẽ thăm khám tiền liệt tuyến qua trực tràng: khám để giúp phát hiện khối u, đánh giá tiền liệt tuyến về mật độ, kích thước, mức độ xâm lấn xung quanh của bướu. Các bác sĩ cũng cần xét nghiệm máu PSA (Prostate Specific Antigen) là chất do tiền liệt tuyến tiết ra, vừa giúp chẩn đoán bệnh, vừa giúp theo dõi hiệu quả điều trị. Ngoài ra có một số xét nghiệm về hình ảnh như chụp X-quang, siêu âm, chụp cắt lớp điện toán CTscan (Computed tomography), chụp cộng hưởng từ MRI (Magnetic Resonance Imaging) hay tốt hơn là chụp hình ảnh chụp phát xạ positron PET (Positron Emission Tomography). Các chẩn đoán hình ảnh này hiện đã có tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, để đánh giá hiện trạng bệnh tiến xa tại chỗ như thế nào, di căn những cơ quan, vị trí nào. Ở giai đoạn này, bệnh nhân có thể sẽ có một số biểu hiện như: di căn xương gây đau xương, gãy xương bệnh lý, hay di căn cột sống gây chèn ép tuỷ sống: yếu liệt hai chi dưới, có thể gặp di căn não, phổi, gan…

Các bác sĩ ung thư có thể sẽ chọn lựa phối hợp chăm sóc giảm đau, giảm nhẹ triệu chứng cho người bệnh và kiểm soát bệnh ung thư cho bệnh nhân ở giai đoạn tiến xa gồm những phương pháp sau:

1. Phẫu thuật: Bệnh nhân được cắt bỏ toàn bộ tuyến tiền liệt, hai túi tinh và có thể nạo hạch vùng chậu hai bên. Phương pháp này áp dụng nhằm điều trị triệt để ung thư khi còn khu trú trong tuyến tiền liệt, đem lại hiệu quả cao ở các giai đoạn ung thư còn khu trú ở tuyến tiền liệt.

Trong những trường hợp bệnh nhân ở giai đoạn tiến triển tại chỗ, phẫu thuật vớt vát giúp kiểm soát bệnh nhất là tái phát sau xạ trị. Phẫu thuật cắt bỏ hai tinh hoàn đóng vai trò quan trọng trong điều trị nội tiết cho bệnh nhân lớn tuổi di căn xa, nhiều triệu chứng không thể phẫu thuật triệt căn được.2. Xạ trị: Có vai trò quan trọng trong điều trị triệt để khi bệnh ung thư ở các giai đoạn khu trú tại chỗ. Xạ trị gồm có phương pháp xạ trị ngoài và xạ trị trong. Xạ trị ngoài với máy xạ trị chiếu tia xạ từ ngoài cơ thể để tiêu diệt tế bào ung thư tiền liệt tuyến. Xạ trị trong đưa nguồn phóng xạ vào trong hay áp sát mô tiền liệt tuyến để tiêu diệt tế bào ung thư. Với sự tiến bộ của xạ trị, hiện việc điều trị ung thư đem lại hiệu quả ngày càng cao. Ví dụ tại Bệnh viện Ung bướu TPHCM đã phát triển nhiều kỹ thuật xạ trí mới như xa trị điều biến cường độ tia IMRT (Intensity-Modulated Radiation Therapy), xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh IGRT (Image-Guided Radiation Therapy), xạ trị định vị thân SBRT (Stereotatic Body Radiation Therapy). Đây đều là những kỹ thuật xạ trị đem lại hiệu quả cao trong điều trị ung thư tiền liệt tuyến tương đương như phẫu thuật.

Trong tình huống bệnh tiến triển di căn xương, xạ trị chống đau, chèn ép tại chỗ rất hữu ích cho người bệnh. Khi bệnh nhân di căn cột sống có kèm chèn ép tủy, bệnh nhân sẽ liệt hai chân vĩnh viễn nếu không can thiệp kịp thời. Tình huống này được xem là tình trạng cấp cứu trong chăm sóc giảm nhẹ, phần lớn bệnh nhân cần được xạ trị khẩn cấp nhằm giảm đau và giúp bệnh nhân không bị yếu liệt.

Liệu pháp ức chế androgen: Đây là phương pháp dùng các thuốc nội tiết trong điều trị ung thư tiền liệt tuyến, được xem là thuốc thiết yếu trong điều trị ung thư này. Thuốc giúp cắt đứt nội tiết tố nam (Androgen) nguồn nguyên liệu phát triển tế bào ung thư. Thuốc nội tiết có thể dùng như một liệu pháp trong điều trị ung thư tiền liệt tuyến ở giai đoạn còn tại chỗ hay tiến triển di căn. Các thuốc nội tiết thường được dùng thường xuyên trong phối hợp điều trị với các phương pháp khác như phẫu thuật, xạ trị, hóa trị… để đem lại hiệu quả cao nhất còn gọi là liệu pháp đa mô thức trong điều trị ung thư.

Trong một số trường hợp khi bệnh nhân phát hiện bệnh giai đoạn di căn thì điều trị bằng cách cắt hai tinh hoàn của bệnh nhân cũng là liệu pháp nội tiết. Nếu bệnh nhân không đồng ý mổ, bác sĩ sẽ phối hợp các loại thuốc nội tiết có tác dụng ức chế, làm giảm nồng độ nội tiết nam, kết quả tương đương với những bệnh nhân mổ cắt hai tinh hoàn.

4. Hóa trị: Trong ung thư tiền liệt tuyến vai trò hóa trị không cao. Một số hóa trị chỉ có vai trò trong những trường hợp đã bệnh di căn, tiến xa, một số thuốc như Docetaxel, Cabazitaxel có thể dùng phối hợp trong điều trị.

5. Chăm sóc giảm nhẹ vô cùng thiết yếu ở các bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn, càng tiếp cận khoa chăm sóc giảm nhẹ càng sớm, bệnh nhân càng được nhiều lợi ích. Chăm sóc giảm nhẹ giúp kiểm soát bệnh cũng như cải thiện đau, các triệu chứng khó chịu, đem lại chất lượng sống khá hơn. Nhờ đó, thời gian sống của bệnh nhân được kéo dài hơn.

Các triệu chứng thường gặp trong ung thư tiền liệt tuyến giai đoạn trễ là: di căn xương, đau, chèn ép tủy, phù chân do di căn hạch tắt mạch bạch huyết, tắc đường tiểu, mệt mõi, thiếu máu, lo âu, trầm cảm…

Sau những phương pháp điều trị như phẫu thuật, xa trị… bệnh nhân cũng có thể đau xương, rối loạn chức năng cương, rối loạn chức năng đường tiểu, tiểu lắt nhắt, tiểu không tự chủ, tiểu máu, tiểu khó… xơ hóa bít tắt niệu đạo, rối loạn chức năng đường ruột. Điều trị nội tiết, hóa trị… có thể làm bệnh nhân buồn nôn, nôn, tiêu chảy, bừng mặt, giảm ham muốn tình dục, nữ hóa tuyến vú, mất ngủ, đau cơ, hay một số tác dụng phụ của hóa trị như thiếu máu, giảm tế bào bạch cầu… Tất cả các khó chịu trên cần được chăm sóc giảm nhẹ xoa dịu.

Điều trị ung thư tiền liệt tuyến giai đoạn muộn là quá trình điều trị kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm, đòi hỏi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa điều trị ung thư và chăm sóc giảm nhẹ nhằm giúp bệnh nhân tuân thủ tốt kế hoạch điều trị và có chất lượng sống tốt nhất có thể.

Lưu ý đây là loại ung thư diễn tiến chậm và kết quả điều trị tốt. Điều quan trọng là chúng ta quan tâm đến bệnh. Đây cũng là loại ung thư có thể dễ dàng tầm soát và phát hiện sớm được. Đối tượng thông thường nên tầm soát là nam giới từ 50 tuổi trở lên. Các bệnh viện chuyên khoa ung thư đều có khu tầm soát chẩn đoán sớm bệnh. Nam giới chúng ta sẽ được thử máu chất PSA và thăm khám trực tràng. Nếu kết quả không thuận lợi các bác sĩ sẽ xem xét thêm một số xét nghiệm chuyên sâu và cân nhắc cho thực hiện sinh thiết tuyến tiền liệt qua trực tràng dưới hướng dẫn của siêu âm để xác định bệnh.

Ung thư tuyến tiền liệt đôi khi âm thầm tiến triển và không có triệu chứng rõ ràng. Một số dấu hiệu nam giới có tuổi nên chú ý đến khám, tư vấn bác sĩ chuyên khoa: các rối loạn đường tiểu, như tiểu khó, tiểu lắt nhắt, tia nước tiểu yếu, đôi khi thấy có máu trong nước tiểu, hay có máu trong tinh dịch, rối loạn chức năng cương. Đau xương vùng hông, lưng, đau xương sườn hay yếu hai chân, tê 2 chân, bàn chân có thể do di căn xương.

Tóm lại, khác với nhiều loại ung thư khác, bệnh nhân ung thư tiền liệt tuyến giai đoạn trễ vẫn có nhiều cơ may để kiểm soát bệnh tốt. Do vậy, đừng vội bỏ cuộc khi nghe bệnh di căn xương, di căn hạch hay bệnh tái phát, tiến triển sau điều trị ban đầu. Bệnh nhân nên đến khám và tư vấn ở các bệnh viện chuyên khoa ung thư vì nơi đó có đủ các vũ khí xạ trị, phẫu thuật, các thuốc nội tiết, hóa trị cũng như các thuốc mới, và cùng với sự phối hợp với chuyên khoa chăm sóc giảm nhẹ sẽ đem lại hiệu quả điều trị tốt nhất cho bệnh nhân.

ThS. BS CKII Quách Thanh Khánh

Trưởng khoa Chăm sóc giảm nhẹ – Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Đàn ông dễ yếu chỗ nào?

Không ai vui gì khi nhận kết quả siêu âm với lời bàn “phì đại tiền liệt tuyến” nghe thấy ớn. Kẹt chính ở chỗ đàn ông khi mấp mé tuổi về hưu không ai …

Nam giới và khám sức khỏe tiền hôn nhân

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ vô sinh cao. Điều đáng nói là mỗi năm có hàng trăm nghìn …

“Tinh binh” bị yếu vì đâu nên nỗi?

Năm mới, ai cũng chúc nhau sức khỏe dồi dào, vạn sự như ý, phúc lộc đến nhà, rồi các gia đình có con tuổi cập kê cưới hỏi thì cuối năm có thêm người …

Mãn dục nam

Suy sinh dục khởi phát muộn (LOH – late onset hypogonadism) ở nam giới (hay Mãn dục nam) được ghi nhận ngày càng tăng do dân số ngày càng già hóa. Khi tuổi cao, nam …

Rối loạn cương dương

Rối loạn cương dương là một bệnh mang tính xã hội. Bệnh tuy không gây tử vong, cũng không cần phải xử trí cấp cứu nhưng về lâu dài gây ảnh hưởng sâu sắc đến …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi