Ung thư Cổ tử cung – Không còn đáng sợ như chúng ta nghĩ

Ung thư Cổ tử cung

Bệnh ung thư ngày nay, càng được nhiều người quan tâm và không còn quá đáng sợ như chúng ta vẫn thường nghĩ. Điển hình là ung thư cổ tử cung. Đây là bệnh ung thư thường gặp ở phụ nữ, đặc biệt trong giai đoạn sinh sản ở độ tuổi tầm 40-50. Hiện nay có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, nhất là khi đã có vaccine ngăn ngừa nhiễm HPV.

Ung thư Cổ tử cungTheo tổng kết từ Globocan Việt Nam 2020 thì suất độ cũng như tỉ lệ tử vong của ung thư cổ tử cung đã giảm đáng kể, tôi nghĩ phần lớn nhờ vào các chương trình tầm soát ung thư dần được phổ biến rộng rãi và dễ dàng tiếp cận được với đa số người dân.

Bên cạnh đó các kỹ thuật phát hiện bệnh sớm cũng giúp các nguyên nhân gây bệnh đã dần được hé lộ. Hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung được phát hiện trên 90% trường hợp có nhiễm HPV (là một virus u nhú gây bệnh ở người). Các nhà nghiên cứu đã phân lập được hơn 200 loại HPV và trong đó 2 týp HPV 16, 18 đưa đến nguy cơ cao nhất, gây ra hơn 70% bệnh ung thư cổ tử cung. Do vậy, việc tầm soát phát hiện sớm virus HPV cũng như phân định týp nguy cơ cao là bước tiến vượt bậc của các công trình nghiên cứu cũng như kĩ thuật máy móc hiện đại, bên cạnh việc tầm soát bằng phết tế bào cổ tử cung đã biết từ những thập niên 1950.

Ung thư Cổ tử cungNgoài việc phân lập và phát hiện các chủng HPV nguy cơ cao gây bệnh ung thư cổ tử cung, các nhà nghiên cứu còn đề cập đến các bệnh lý khác có liên quan đến virus này như: ung thư hậu môn, ung thư dương vật, ung thư hầu họng… Virus này lây truyền qua đường tiếp xúc da cận da, nhất là vùng da quanh bộ phận sinh dục. Đó cũng là lý do khi sử dụng bao cao su cũng không hoàn toàn ngăn ngừa việc nhiễm HPV. Tuy nhiên, có một tin tốt lành rằng tất cả phụ nữ đều có thể ít nhất nhiễm HPV một lần trong đời và việc nhiễm HPV hầu như đều thoáng qua, phát hiện tình cờ và có thể đào thải HPV ra khỏi cơ thể nhờ vào cơ chế tự miễn dịch.

Ung thư Cổ tử cungNhiễm HPV không giống như các virus khác, thường không có triệu chứng và thường chưa gây tổn hại nhiều đến lớp biểu mô của cổ tử cung. Mặc dù vậy, việc tầm soát vẫn nên thực hiện định kỳ, không nên chủ quan, nhất là với các kết quả bất thường hoặc nhiễm các týp nguy cơ cao cần được theo dõi sát để đánh giá các tổn thương sớm của cổ tử cung, từ đó có những biện pháp can thiệp kịp thời. Xét nghiệm HPV được khuyến cáo thực hiện ở độ tuổi từ 25 trở lên, vì các nghiên cứu đã nhận thấy rằng có việc nhiễm thoáng qua ở lứa tuổi thanh thiếu niên (dưới 25 tuổi), gây ra tâm lý hoang mang và tốn kém. Ở lứa tuổi sớm này thì được khuyến cáo thực hiện tế bào học hay phết tế bào bằng dung dịch gọi là pap’ smear hay thin-ceprep. Người dân trên 25 tuổi có thể thực hiện HPV đơn thuần hoặc kết hợp với tế bào học gọi là cotesting. Khi kết quả HPV dương tính với týp 16 hoặc 18, người có nguy cơ CIN3 (dị sản mức độ nặng của biểu mô cổ tử cung) và ung thư cổ tử cung cao nhất, lúc này cần được thực hiện soi cổ tử cung bất kể kết quả tế bào học. Đối với các trường hợp định týp nguy cơ cao khác có kết quả dương tính, sẽ có chỉ định làm thêm xét nghiệm tế bào học kiểm tra. Khi kết quả HPV dương và tế bào học HSIL (tổn thương tế bào biểu mô gai mức độ cao) thì nguy cơ CIN3 rất cao trên 60%, lúc này người bệnh buộc phải được can thiệp ngay. Người bệnh có thể đến các cơ sở y tế có chuyên khoa ung bướu hoặc các cơ sở sản phụ khoa có phương tiện để điều trị và theo dõi các tổn thương tiền ung thư, mà không cần phải ngại ngần hay quá lo lắng. Đặc biệt các trường hợp CIN2 (dị sản mức độ vừa tổn thương cổ tử cung) ở những phụ nữ trẻ dưới 25 tuổi thì cần được cân nhắc lợi hại giữa việc điều trị và bảo tồn để không ảnh hưởng đến kế hoạch mang thai về sau.

Hiện nay, có nhiều phương pháp để điều trị các trường hợp dị sản cổ tử cung mà chị em phụ nữ mắc phải gồm: phương pháp cắt bỏ bằng đốt điện, dao laser hoặc bằng dao lạnh. Các phương pháp phá huỷ trước đây được áp dụng nhiều hơn, khi điều kiện kỹ thuật chưa đầy đủ, và vẫn còn sử dụng ở các tuyến dưới như áp lạnh, áp laser… Tuy nhiên, phương pháp này còn nhiều hạn chế. Phương pháp phá huỷ này có thể chống chỉ định khi tổn thương có lan vào kênh cổ tử cung, tổn thương rộng bao phủ > 75% bề mặt cổ ngoài cổ tử cung, hoặc khi tổn thương không được nhìn thấy hoàn toàn thì phương pháp này không được sử dụng. Trong trường hợp ung thư cổ tử cung đã được xác định cũng không thực hiện phương pháp này để điều trị nữa, cũng như theo dõi các trường hợp CIN2 trở lên đã điều trị trước đó.

Ung thư Cổ tử cungMột cách dự phòng tốt hơn nữa, đặc biệt ở lứa tuổi thanh thiếu niên, đó là việc tiêm chủng vaccine ngừa HPV. Vaccine HPV ra đời từ năm 2006, và đã được Bộ y tế cấp phép ban hành tại Việt Nam vào năm 2008. Tôi nhấn mạnh đây là biện pháp ngăn ngừa nhiễm HPV, không có tác dụng điều trị HPV hay ngừa bệnh ung thư cổ tử cung. Nghĩa là khi chúng ta được tiêm ngừa HPV, nghĩa là cơ thể chúng ta có kháng thể chống lại HPV, làm giảm nguy cơ gây bệnh ung thư cổ tử cung. Hiện tại ở Việt Nam có 2 loại vaccine ngừa ung thư cổ tử cung là Gardasil tứ giá do Mỹ sản xuất và Cervarix được Bỉ điều chế. Độ tuổi áp dụng để tiêm vaccine từ 9-26 tuổi và lí tưởng nhất là độ tuổi vị thành niên 11-12 tuổi. Gardasil tứ giá có thể ngăn ngừa HPV týp nguy cơ cao 16, 18 gây ung thư cổ tử cung và týp nguy cơ thấp 6, 11 gây bệnh mụn cóc sinh dục. Với các chương trình kế hoạch hành động quốc gia ban hành từ năm 2016 đến năm 2025 do Bộ Y tế Việt Nam ban hành, cùng với các cập nhật tầm soát ung thư cổ tử cung nhằm làm giảm tử suất và bệnh suất mà đã đem lại hiệu quả khá rõ rệt. Lượng người dân cho trẻ tiêm vaccine để dự phòng cấp 1 tăng cao, và người dân đến tầm soát bệnh ung thư cổ tử cung cũng tăng theo, được ghi nhận tại bệnh viện Ung Bướu. Đối với trẻ được tiêm vaccine dưới 15 tuổi cần tiêm 2 liều cách nhau ít nhất 6 tháng. Nếu liều thứ 2 trẻ được chích sớm hơn thì trẻ nên chích thêm liều bổ sung ít nhất 6 tháng sau liều đầu tiên. Trong khi trẻ từ 15 tuổi đến 26 tuổi, thì cần tiêm 3 liều lần lượt 0, 2, 6 tháng và liều thứ 3 cũng nên cách liều đầu tiên tối thiểu 6 tháng. Hiệu quả của vaccine tốt nhất là trước khi tiếp xúc với HPV, hoặc nếu đã nhiễm có thể bảo vệ cơ thể với các týp HPV khác. Và dĩ nhiên khi phụ nữ đang mang thai thì không được khuyến cao tiêm vaccine. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê chuẩn sẽ được tiêm cho đến tuổi 45, nhưng vaccine HPV không được khuyến nghị cho tất cả người trưởng thành từ 27 đến 45 tuổi, vì lợi ích tiêm phòng giảm do nhiều phụ nữ đã từng tiếp xúc với HPV.

Ung thư Cổ tử cungTại Bệnh viện Ung Bướu đã xây dựng khu tầm soát ung thư cổ tử cung từ nhiều năm nay. Nơi đây đang theo dõi và điều trị cho hàng trăm phụ nữ có kết quả tế bào học bất thường cũng như kết quả HPV bất thường, gây những tổn thương trên bề mặt cổ tử cung, mang lại niềm vui cho các chị em phụ nữ ngăn ngừa bệnh ung thư cổ tử cung và có kế hoạch mang thai trong tương lai. Chúng tôi hi vọng rằng sẽ có thêm nhiều những chị em phụ nữ được tầm soát định kỳ và lưu tâm hơn đến sức khoẻ của mình, để không phải bất lực với những trường hợp đến trễ.

Tôi chúc cho các chị em phụ nữ luôn khoẻ đẹp vui tươi trong công việc và cuộc sống.

 

MỘT VÀI CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Bệnh ung thư cổ tử cung có di truyền không?

Như tôi đã phân tích ở trên, HPV có thể lây truyền qua da cận da, khi dùng chung nhà vệ sinh, khi quan hệ, dùng chung đồ vật trong nhà… đều có thể lây truyền virus này. Tuy nhiên, hầu hết đều thoáng qua và tạm thời, nên chị em phụ nữ có thể yên tâm, nhưng không được lơ là, phải kiểm tra định kỳ, đặc biệt với các týp nguy cơ rất cao là 16, 18.

 

Em 24 tuổi và có xét nghiệm HPV(+) vậy em phải làm sao?

Nếu em ở độ tuổi còn trẻ (dưới 25 tuổi) thì nguy cơ nhiễm HPV rất cao. Em nên làm thêm tế bào học cổ tử cung để kiểm tra tổn thương trên bề mặt cổ tử cung. Nếu kết quả bình thường thì em có thể làm lại sau 1 năm với HPV đơn thuần hoặc cotesting.

 

Khi nào thì có thể ngưng tầm soát ung thư cổ tử cung khi trước đó tôi có lần kết quả tế bào học dương tính hoặc HPV dương tính?

Theo khuyến cáo mới nhất của Hiệp hội tầm soát ung thư Hoa Kỳ thì việc tầm soát ở các trường hợp có kết quả tế bào học hoặc HPV bất thường kéo dài ít nhất 25 năm, vì khi tính toán các thuật số các nhà nghiên cứu vẫn cho thấy nguy cơ ung thư tiềm tàng rất lâu. Nên chị em phụ nữ khi sức khoẻ còn cho phép thì vẫn nên tầm soát thường quy dù kết quả đã âm tính trở lại.

 

Em có kết quả CIN2 được theo dõi 2-3 năm nay nhưng vẫn chưa hết, em đã khoét chóp bằng dao điện rồi, em nên làm gì tiếp theo?

Đối với trường hợp CIN2 (nhất là ở người trẻ dưới 25 tuổi hoặc phụ nữ chưa có con) thì vấn đề bảo tồn được ưu tiên hàng đầu, để người phụ nữ có cơ hội được mang thai và được làm mẹ. Tuy nhiên, trong trường hợp đã theo dõi vài năm bệnh vẫn không thoái lui, thậm chí em đã từng khoét chóp bằng dao điện, thì tôi cho rằng trường hợp của em cần được đánh giá kỹ hơn. Tôi đề nghị em cần được soi cổ tử cung để khoanh vùng tổn thương, sau đó khoét chóp bằng dao lạnh để loại trừ hẳn tổn thương CIN2 cũng như giúp ích cho việc chẩn đoán những tổn thương khác nằm sâu trong cổ tử cung.

BS CKII Nguyễn Văn Tiến

Trưởng khoa Ngoại 1 – BV Ung Bướu TP.HCM

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Chiến dịch “Song hành - Mạnh mẽ cùng nhau, mạnh mẽ Việt Nam”

Nhằm tôn vinh giá trị của sự song hành, nâng đỡ và quan tâm của những người đồng hành đối với bệnh nhân ung thư trong hành trình chữa lành, Mạng lưới Ung thư vú …

Da kề da ngay sau sinh - Giá trị của “Cái ôm đầu tiên”

Không phải ngẫu nhiên khi giờ đầu tiên sau sinh còn gọi là “giờ linh thiêng”. Đây là thời gian gắn kết đặc biệt, khi trẻ được đặt da kề da trên ngực mẹ ngay …

Nhân dịp 8-3: Hài hòa công việc xã hội - gia đình - Bài toán khó với phụ nữ!

Cuộc sống hiện đại mang lại sự tiện nghi vật chất đủ đầy, thừa thãi, đồng thời nó cũng lấy đi sự bình an, yên ả thong dong của con người, lấy đi thời gian …

Xăm mi mắt - Làm đẹp nhưng hãy cẩn thận!

Thẩm mỹ tăng sắc tố mi mắt bằng mực xăm ngày càng trở nên phổ biến. Trước đây, các bác sĩ chuyên về da liễu, nhãn khoa và phẫu thuật thẩm mỹ là người thực …

Hương liệu pháp trong thai kỳ

Hương liệu pháp là phương pháp sử dụng tinh dầu trong điều trị, hay nói khác đi là sử dụng các loại thảo dược có mùi hương để trị bệnh, là một phần trong nền …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi