“Tròn” hay “Mỏng” thì tốt cho việc nuôi con bú mẹ?

Nuôi con bằng sữa mẹ hiện tại đã được nhiều bà mẹ quan tâm do đã thấy được lợi ích của sữa mẹ. Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn nhiều quan niệm chưa đúng trong thực hành nuôi con bú mẹ; nhất là những vấn đề liên quan dinh dưỡng của bà mẹ khi nuôi con bú.

Một số bà mẹ vì lo lắng đến tình trạng tiết sữa (chất lượng và số lượng sữa) nên cố gắng sử dụng rất nhiều sản phẩm bồi dưỡng dẫn đến cân nặng phát triển đáng kể. Một số khác thì bên cạnh nhu cầu tiết sữa còn quan tâm đến làm sao lấy lại vóc dáng như trước khi mang thai. 

Vậy có nên giảm cân khi nuôi con bú, hay giảm cân thế nào thì không ảnh hưởng đến việc nuôi con bú?

Một lần mang thai bình thường, không bệnh lý, trên một bà mẹ không thừa cân, nếu hợp lý chỉ cần tăng khoảng 13 – 15 kg, trong đó khoảng gần phân nửa đã dùng cho cân nặng của em bé, bánh nhau, nước ối và phát triển của tử cung cùng khối cơ nâng đỡ. Số cân này đương nhiên đã giảm phần lớn ngay sau sinh và sau giai đoạn hậu sản (6 tuần). Số cân còn lại dùng cho tăng lượng dự trữ mỡ, phát triển vú, tăng phần dịch thể tương ứng của mẹ. Phần phát triển cho vú đương nhiên không thể giảm nếu muốn đảm bảo việc vú tiết sữa. Phần dự trữ mỡ giúp bà mẹ phần nào có dự trữ năng lượng. Phần dịch thể nhằm đảm bảo biến động huyết học, dịch thể phù hợp tình trạng mang thai. Việc giảm cân của bà mẹ sau sanh chủ yếu là giảm phần dịch thể, giảm lượng mỡ và giảm phần cơ nâng đỡ.

Tuy nhiên, việc giảm cân này không thể diễn ra đột ngột mà cần từ từ, đảm bảo không gây cú “hẫng” về dinh dưỡng, cũng như không biến động về chất lượng – số lượng sữa nuôi con bú. Khuyến cáo giảm không quá 1 kg mỗi tuần, trong vòng 6 tháng không giảm quá 10% trọng lượng cơ thể; với bà bầu trung bình 65 kg, con sinh ra 3 kg, ngay sau sanh có thể giảm 5 – 6 kg, sau 6 tháng nuôi con bú, nếu có dinh dưỡng và vận động đúng cách, chỉ nên giảm khoảng 5 – 6 kg nữa là được. Số cân dư còn lại có thể giảm tiếp trong các tháng sau, khi trẻ đã chuyển sang ăn dặm, có hay không bú mẹ (vì lúc này nhu cầu sữa mẹ đã giảm).

Để giảm cân vừa phải, cần lưu ý 2 vấn đề: lượng ăn vào hàng ngày và lượng vận động hàng ngày

Một bà mẹ nuôi con bú trong 6 tháng đầu cần thêm khoảng 500 calo (nhu cầu bình thường 1200 – 1500 calo/ tùy theo loại vận động), hơi nhỉnh hơn bà bầu mang thai (300 – 400 calo thêm vào), nhằm có được khoảng 700 ml sữa cho bé mỗi ngày. Sau 6 tháng, lượng calo thêm vào khoảng 400 calo/ ngày. Có nghĩa là, không phải cần ăn “gấp đôi” khi mang thai hay khi cho con bú, mà chỉ cần ăn thêm “một bữa” ăn (khi mang thai) hay “một bữa rưỡi” (khi nuôi con bú mẹ) so với “ba bữa” như bình thường. Về chất lượng, cần lưu ý bà mẹ nuôi con bú cần có bữa ăn với lượng bột – đường (carbon hydrat) khoảng 50%, chất béo – 30% và 20% còn lại cho chất đạm, ăn nhiều các loại thức ăn giàu năng lượng, chú ý nước uống gần 4 lít hàng ngày (bao gồm nước từ thức ăn).

Bà mẹ sau sanh cũng cần vận động, từ nhẹ tới trung bình, tăng dần từ sau giai đọan hậu sản. Việc vận động này ngoài việc giúp giảm cân nhanh chóng (do tiêu hao năng lượng dư thừa), còn giúp bà mẹ mau chóng trở lại với cuộc sống bình thường, tránh chứng trầm uất sau sinh, giúp giảm nhẹ nguy cơ một số bệnh lý do vận động kém.

Sụt cân quá nhanh do giảm lượng ăn vào hay gia tăng vận động quá mức đều không tốt cho sức khỏe mẹ hay khả năng tiết sữa của vú

Cân nặng trước mang thai và số cân đạt được trong thai kỳ cũng là yếu tố ảnh hưởng đến giảm cân sau sinh. Nếu số cân nặng đạt được lúc mang thai quá mức thì rõ ràng sẽ khó khăn khi giảm cân, chưa kể việc tạo áp lực cho bà mẹ về việc giảm cân.

Cân nặng lúc mang thai nên tăng tùy tình trạng bà mẹ mập – ốm trước mang thai. Thường dựa vào BMI – chỉ số cơ thể (Body Mass Index); tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). BMI < 18,5 là người gầy – thiếu cân, cần tăng 16 – 18 kg/ lần thai, BMI > 30 là béo phì, cần tăng 6 kg, người đủ cân với BMI từ 18,5 – 23 chỉ tăng 12 – 15 kg, người thừa cân (BMI 23,5 – 30) tăng khoảng 10 kg trở lại. Khi cân nặng tăng hợp lý, bà mẹ không cảm thấy tự ti với vóc dáng của mình và sẽ ít cảm thấy áp lực giảm cân, việc giảm cân sau sinh sẽ dễ dàng hơn.

Bản thân người béo phì khi mang thai cũng đã dễ mắc bệnh lý khi mang thai (đái tháo đường thai kỳ, rối loạn huyết áp… vết thương khi sanh mổ khó lành hơn người không béo phì). Với người gầy, suy dinh dưỡng, khi mang thai, cũng dễ gặp các bệnh lý như thiếu máu, nhiễm trùng, sảy thai hay sanh non, sinh con nhẹ cân…). Chưa kể, người béo phì lẫn người suy dinh dưỡng đều dễ gặp rối loạn kinh nguyệt, rối loạn rụng trứng nên khó mang thai hơn người bình thường. Do vậy, thường khuyên nên kiểm tra sức khỏe và điều chỉnh cân nặng hợp lý trước khi mang thai.

Tóm lại với việc lấy lại vóc dáng sau sanh, cần lưu ý không nên đặt mục tiêu giảm cân quá nhanh, không chỉ ảnh hưởng việc nuôi con bú mẹ, còn có thể ảnh hưởng sức khỏe mẹ. Để giảm cân tốt, cần chú trọng dinh dưỡng và vận động phù hợp. Tăng cân vừa phải lúc mang thai là thế mạnh cho giảm cân sau sinh. Quá “tròn” hay quá “mỏng” không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ, còn ảnh hưởng đến sức khỏe cả mẹ và con. Nhanh “tròn” hay nhanh “mỏng” cũng không làm sức khỏe mẹ – con tốt hơn.

ThS. BS Đặng Lê Dung Hạnh

Bệnh viện Hùng Vương

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Muối và Nguy cơ của nhiều bệnh lý

Tại Việt Nam, một nghiên cứu do Bộ Y tế tiến hành vào năm 2015 cho thấy mỗi người dân đang tiêu thụ trung bình 9,4g muối/ ngày, gấp đôi nhu cầu khuyến nghị. Mặc …

Làm sao để gàu không tái phát?

Ở người bình thường, các tế bào lớp sừng của da đầu sẽ được thay thế và bong ra dần với số lượng ít và rời rạc trong khoảng một tháng. Nhưng vì một vài …

Thời gian vàng trong cấp cứu đuối nước

Tai nạn đuối nước thường gặp ở nước ta, do hệ thống sông ngòi chằng chịt và tỉ lệ tử vong do hậu quả của ngạt nước thường cao do không được cấp cứu kịp …

Tủ lạnh có thể làm bạn ốm!

Ngộ độc thực phẩm có nhiều nguyên nhân, nhưng một trong những nguyên nhân đó lại xuất phát từ chiếc tủ lạnh do chúng ta sử dụng không đúng cách, đặc biệt là thức ăn …

Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM và Covid-19: Vượt qua khó khăn

Dịch Covid-19 đã và đang gây ra nhiều khó khăn trong công tác khám chữa bệnh tại các Bệnh viện, trong đó có Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM. Cùng trao đổi với PGS. TS. …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi