Trò chuyện cùng Bác sĩ Trương Hữu Khanh – Trưởng phòng Công tác Xã hội, Cố vấn chuyên môn khoa Nhiễm – Thần kinh Bệnh viện Nhi đồng I TP.HCM: Ước nguyện lớn nhất là giúp ích cho các bệnh nhân

BS Trương Hữu Khanh

Gần nửa đời người tiếp xúc với bệnh nhi, làm việc tại khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng I, TP.HCM, nơi được mệnh danh là “vùng tâm bão” với đủ các loại bệnh nhiễm, lại thường là bệnh nặng mà tỷ lệ tử vong cũng thuộc loại cao nhất, từ HIV/AIDS, thủy đậu, quai bị, viêm não, viêm màng não, sốt xuất huyết, Tay-Chân-Miệng, BS Trương Hữu Khanh cùng đồng nghiệp đã cứu sống, điều trị cho không biết bao nhiêu trẻ em trong cơn thập tử nhất sinh. Với nhiều đóng góp và chia sẻ bổ ích cho cộng đồng, Bác sĩ Trương Hữu Khanh không chỉ là là “Hiệp sĩ tiên phong” trong phong trào phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm, mà còn là “thần tượng” có sức ảnh hưởng sâu rộng đối với hàng triệu bà mẹ, gia đình có con nhỏ tại Việt Nam và là người Thầy nhiệt huyết, là tấm gương và nguồn cảm hứng của nhiều thế hệ bác sĩ trẻ.

Covid 19

1/ Thưa Bác sĩ, dịch Covid-19 đang diễn biến khó lường. Với kinh nghiệm gần 30 năm ở lĩnh vực bệnh truyền nhiễm, điều gì làm BS quan tâm nhất hiện nay trong mùa dịch lần này, thưa BS?

Thứ nhất, cần phải tách F0 ra khỏi cộng đồng, đặc biệt trong giai đoạn mà chủng Delta đang hoành hành như hiện nay càng sớm càng tốt. Muốn làm được điều đó chúng ta phải thực hiện xét nghiệm thật nhanh. Nếu làm xét nghiệm mà trên 6 tiếng mới có kết quả, nhất là trong những vùng nguy cơ thì chắc chắn sẽ chậm. Và khi chậm như vậy, tình hình sẽ khó kiểm soát hơn rất nhiều.

Thứ hai, nếu chúng ta để cho F0 (những người không biết bản thân mắc bệnh) tiếp tục di chuyển sẽ lây lan ra cộng đồng. Cho nên, cần phải thực hiện đúng Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ. Bởi khi những F0 không biết mình nhiễm bệnh và đi lại bình thường, họ sẽ lây nhiễm cho tất cả những người khác. Nên những người đó phải được cho giãn cách với gia đình, giãn cách với họ hàng, hàng xóm, không được đi từ cơ quan này qua cơ quan khác, không đi từ phòng ban này qua phòng ban khác… Muốn đạt được điều đó, bắt buộc chúng ta phải thực hiện đúng quy định về giãn cách.

Covid19

Thứ ba là vaccine, làm sao để càng nhiều người dân được chích vaccine càng sớm, đặc biệt là nhóm có nguy cơ, để bảo vệ họ.

Tiếp theo nữa là trong Khối Điều trị, phải làm sao cứu sống càng nhiều, càng sớm, càng tốt những bệnh nhân này. Trong những bệnh nhân này, có những người được xét nghiệm dương tính và xác định là F0, nhưng không có triệu chứng hoặc triệu chứng rất nhẹ, không cần thiết phải được điều trị tập trung tại cơ sở điều trị. Chúng ta đã có những kinh nghiệm xử trí, được đúc kết từ kinh nghiệm của thế giới và cũng được khoa học chứng minh. Nếu cứ tập trung điều trị cho nhóm người này chung với người bệnh có triệu chứng nặng hơn thì sẽ gây ra quá tải. Hiện nay chúng ta đang làm theo kiểu lấp đầy chỗ này xong thì lấp đầy chỗ khác. Lúc đó, những người thực sự cần hỗ trợ lại không được điều trị, không được đưa tới bệnh viện mà phải nằm ở nhà để chờ, thì điều đó sẽ hết sức nguy hiểm. Thay vì như vậy, nên sẵn sàng chấp nhận có những chỗ còn trống để chờ những người bị nặng, những người cần được theo dõi sát sao.

Một điều nữa cũng khá là quan trọng, đó là vai trò của truyền thông để người dân không lơ là, mà cũng đừng quá hoang mang. Để làm được điều đó, cần phải có chiến lược truyền thông đúng đắn, đồng thời cần phải lắng nghe ý kiến của cộng đồng mạng để có thể đưa ra các truyền thông kịp thời, không nên để mọi việc đi quá xa mới bắt đầu sửa sai thì sẽ không tốt.

Đó là những cái mà ta phải làm nếu muốn khống chế và kiểm soát tình hình được tốt hơn.

2/ VN đã từng rất thành công và được thế giới đánh giá cao trong công tác phòng chống dịch năm 2020. Theo BS, để việc chống dịch năm nay thành công, điều gì sẽ có tính chất quyết định?

Sở dĩ năm 2020 có được thành công một phần là do chúng ta phải đối phó với một chủng virus không lây lan nhiều. Nhưng hiện tại trong đợt dịch thứ 4 này, với việc chúng ta nghĩ là những phương pháp cũ sẽ tiếp tục phù hợp thì cho đến lúc này chúng ta đã hoàn toàn thất bại. Đó là việc chỉ cần sử dụng xét nghiệm thông thường, 24 giờ sau có kết quả rồi chúng ta mới xuống truy vết. Đó là chỉ cần ra thông báo giãn cách là người dân sẽ thực hiện giãn cách, nhưng chúng ta không giãn cách thật sự từ nhà với nhà, cửa hàng, họ hàng, cơ quan này với cơ quan kia ngay từ đầu. Thêm nữa là bệnh sẽ không lây nhanh đâu, từ từ chúng ta sẽ huy động các bác sĩ về. Tất cả những nguyên nhân đó đã khiến chúng ta thất bại.

Do đó, chúng ta cần lưu ý về bài học ở TP.HCM, các tỉnh khác phải hết sức rút kinh nghiệm để làm cho nhanh. Bởi vì khi dịch bùng phát ở TP.HCM rồi cũng sẽ lan xuống các tỉnh khác mà thôi. TP.HCM có ổn, mà tỉnh không ổn thì bệnh nhân cũng sẽ dồn về TP.HCM trở lại. Cho nên, việc quan trọng là các Tỉnh – Thành đi sau phải hình dung và đúc kết được những gì xảy ra từ các Tỉnh – Thành đi trước để tránh vết xe đổ đó. Và từ những cái chúng ta thấy, những thứ đã xảy ra xung quanh mình, làm sao để mọi việc phải diễn ra thật nhanh, từ việc phòng ngừa, điều trị đến xét nghiệm, trong tất cả các thao tác, thì chúng ta mới chiến thắng được trước đợt dịch thứ 4 này.

3/ Vaccine vẫn là điều nóng nhất, được mọi người quan tâm nhiều nhất hiện nay. Là thành viên của hội đồng đánh giá tiêm chủng Quốc gia, điều mà BS muốn nhắn nhủ với cộng đồng liên quan đến chiến lược tiêm chủng lớn nhất từ trước đến nay, phòng covid-19, là gì thưa BS?

Chúng ta phải hiểu nếu chúng ta có giãn cách thêm vài chục lần nữa mà không có vaccine cũng sẽ không có hiệu quả. Vaccine gần như là điều tiên quyết để tất cả chúng ta có thể trở lại với cuộc sống bình thường mới. Trong chiến lược vaccine thì chúng ta cũng phải biết là làm sao để càng nhiều người được tiêm chủng nhất, làm sao để giảm được nguy cơ càng sớm càng tốt để tạo miễn dịch cộng đồng. Để làm được điều đó, mỗi người chúng ta trong quá trình thu thập thông tin về vaccine cần chắt lọc lại, sao cho hiểu rõ được những cái lợi của vaccine cũng như những tác dụng không mong muốn của vaccine. Chúng ta không nên sử dụng những thông tin tiêu cực về vaccine để làm cản trở việc tiêm vaccine của bản thân và làm lung lay quyết định của người khác.

Tiêm vaccine vừa là quyền lợi cá nhân, vừa là trách nhiệm với cộng đồng. Quyền lợi ở đây có nghĩa, tiêm vaccine 100% sẽ giúp chúng ta bảo vệ bản thân và bảo vệ những người thân của mình. Nếu chúng ta có cơ hội chích nhưng lại không chích mà trong gia đình có người mắc các yếu tố nguy cơ không thể chích được và chưa chích được thì mình sẽ chính là cầu nối mang bệnh từ bên ngoài về lây cho họ. Rộng hơn nữa đó là tiêm vaccine để chúng ta có thể bảo vệ mình, cũng chính là bảo vệ cho cả cộng đồng. Do đó, càng sớm càng tốt, chúng ta nên tiêm vaccine, có loại nào tiêm loại đó, không nên lựa chọn. Nếu đợt 1 chích loại này, nhưng đợt 2 nếu có cùng loại thì tốt, còn không thì chúng ta vẫn có thể chích loại khác để tạo được miễn dịch.

4/ Bệnh truyền nhiễm thật sự vẫn là một thách thức lớn và bất tận với y học, nhất là với trẻ em. Là 1 trong những chuyên gia hàng đầu về bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam, điều gì BS ấn tượng nhất và lo lắng nhất hiện nay khi nói về bệnh này?

Một điều may mắn hiện nay là virus SARS-CoV-2 hiện nay ít tấn công trẻ em, rất hiền hòa với trẻ em. Tuy nhiên nếu không có vaccine và phòng chống tốt, nó vẫn có khả năng biến chủng gây nguy hiểm cho trẻ em. Nên chúng ta vẫn trong tư thế là khi cần trẻ em vẫn được bảo vệ, khi cần trẻ em vẫn được chăm lo, phòng ngừa ở mức độ cơ bản.

Hiện nay, các biện pháp cách ly có thể gây sang chấn cho tâm lý trẻ em trong tương lai, vì vậy chúng ta cần phải xem xét lại để có biện pháp phòng ngừa phù hợp cho trẻ, giúp trẻ hạn chế những tiếp xúc không cần thiết. Từ đó giảm nguy cơ lây nhiễm cho trẻ một cách tốt nhất.

Đứa trẻ đang khóc, chỉ cần một hành động nhỏ rất “dễ thương” của ông cũng khiến đứa trẻ ngưng khóc.

5/ Năm 2012, BS đã biên soạn một phác đồ điều trị bệnh Tay-Chân-Miệng, được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công nhận như một tài liệu hướng dẫn chính trong các nghiên cứu điều trị bệnh Tay-Chân-Miệng hiện nay. BS có thể chia sẻ thêm về điều này?

Tốt nghiệp là một Bác sĩ Nhi – Chuyên khoa Nhiễm, ngay từ lúc mới ra trường tôi đã tiếp xúc với rất nhiều căn bệnh mới, cho nên cái phản xạ tìm hiểu bệnh nhiễm trùng mới đã có từ lâu. Nên mặc dù lúc đó, tình hình khá là khủng hoảng khi số lượng tử vong do Bệnh Tay-Chân-Miệng rất nhiều và có ít người đồng cảm với mình vì đây là một bệnh mới. Nhưng với mong muốn hiểu thấu đáo bệnh để can thiệp cứu sống bệnh nhi, tôi đã cố gắng tìm hiểu và soạn ra phác đồ, và mang phác đồ này ra nước ngoài để giới thiệu. May mắn thay trong quá trình đó đã tìm thấy được tiếng nói chung về mô tả biện pháp điều trị, nguyên nhân tử vong với các nhóm chuyên gia từ Malaysia, Đài Loan… Sau đó, các nước Tây Thái Bình Dương đều đã sử dụng phác đồ này trong điều trị bệnh Tay-Chân-Miệng. Tôi cũng đã quay lại những hình ảnh nhằm chia sẻ rút kinh nghiệm cho các đồng nghiệp, làm sao để có thể can thiệp sớm các triệu chứng lâm sàng vì bệnh còn rất mới. Và sau này, phác đồ đã được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam và điều chỉnh ngày càng hoàn thiện hơn để đến nay giúp cho bệnh Tay-Chân-Miệng ổn định hơn.nhi khoa

6/ “Nghiên cứu lâm sàng điều trị bệnh nhi HIV/AIDS”, công bố từ năm 2001 đã thu hút được sự quan tâm của các tổ chức trong lẫn ngoài nước. Cho đến nay, có lẽ chưa nơi nào tổ chức những chương trình điều trị, chăm sóc và tham vấn cho bệnh nhi HIV một cách khoa học và đầy đủ như tại BV Nhi Đồng 1. Hiện tại, trung bình mỗi năm khoa Nhiễm- Thần kinh nhận trên 200 bệnh nhi nhiễm HIV/AIDS. “Nâng chất lượng sống của trẻ nhiễm AIDS” đang là mục tiêu của khoa. Làm thế nào để làm được và có được kết quả này, thưa BS?

Là một nỗi buồn khi nghĩ về tương lai của những đứa trẻ nhiễm HIV/AIDS nhưng không thể giúp được gì cho tương lai các em đó, nhưng hiện nay có rất nhiều tổ chức khoa học, phi chính phủ, đặc biệt chương trình HIV/AIDS ở Việt Nam giúp hỗ trợ cuộc sống các bé tốt hơn.

Hiện nay chúng tôi đã có một hệ thống được sự hỗ trợ của cộng đồng AIDS, Bộ y tế, Cục y tế dự phòng và thực hiện rất đều đặn để nâng cao chất lượng sống của các bệnh nhi nhiễm HIV hiện nay.

Bác sĩ còn là chủ biên của nhiều đầu sách như “Hỏi bác sĩ Nhi đồng: Giải đáp thắc mắc của cha mẹ về bệnh con nít”, mới nhất đây là cẩm nang giải thích y khoa về virus SARS-CoV-2 “Đại dịch! Tim không đập thình thịch”, nói chuyện y học với đề tài hữu ích bằng giọng văn nhẹ nhàng, hóm hỉnh. Fanpage Hỏi BS Nhi đồng, thật sự trở thành nơi giải đáp tất tần tật những vấn đề thắc mắc của các gia đình có con nhỏ. Fb BS Trương Hữu Khanh hiện có gần 90.000 lượt theo dõi, nhiều status chỉ 1-2 dòng, cũng 7.000-8.000 lượt like. Thât sự, những thông tin mà BS cập nhật trên fb luôn sát sườn với những vấn đề cộng đồng quan tâm, nhất là trong mùa dịch covid-19. Đó cũng là niềm tin mà mọi người đặt nơi anh. FB với BS Trương Hữu Khanh thật sự trở thành kênh thông tin chính thống và hữu ích.

7/ BS đã từng mở phòng mạch ở Hóc Môn, vốn rất xa nhà, với tên phòng mạch 15.000, trong suốt hơn 20 năm qua nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh nhi nghèo có cơ hội được khám bệnh. Rồi đóng cửa phòng mạch, thành lập fanpage Hỏi BS Nhi đồng với gần 290.000 người theo dõi. Hiện nay, Fanpage trở thành kênh thông tin kết nối cùng các gia đình có con nhỏ. Điều gì làm BS nhớ nhất, vui nhất khi làm fanpage này?

Có 1 dịp tình cờ tôi suy nghĩ ngoài những công việc mình làm trong thời gian ở Bệnh viện, thì nếu còn thời gian trống tôi sẽ làm gì để giúp cho bệnh nhân. Tôi luôn muốn giúp cho các bệnh nhân càng nhiều càng tốt trong khả năng mà mình có. Từ đó tôi đã mở một Fanpage để tư vấn, trả lời những thắc mắc, giải đáp những sai lầm thường gặp của các bậc phụ huynh, lắng nghe và chia sẻ với những nỗi lo của họ. Đó chính là sự ra đời của Fanpage “Hỏi Bác sĩ Nhi Đồng”.

Tôi cũng có dự định sẽ phát triển thêm thành một giao diện, nền tảng nào đó như một trang web nối tiếp những gì đạt được từ trên fanpage, để có thể giúp được nhiều bệnh nhân hơn.

Mặc dù vậy, đến bây giờ tôi cũng đã rất vui vì Fanpage hoạt động ổn định, tạo cơ hội để tôi trả lời khá nhiều và khá tốt cho các bệnh nhân, trở thành những phản xạ nhanh hơn giúp tôi có thể chăm sóc sức khỏe cho mọi người được tốt hơn.

BS Trương Hữu Khanh ký tặng sách cho các phụ huynh.

8/ “Duyên” khi bắt đầu với mảng sách, đặc biệt, BS đã dành toàn bộ tiền nhuận bút gửi tặng bệnh nhi khó khăn. BS bắt đầu với công việc viết sách này như thế nào? BS có đang định ra mắt quyển sách tiếp theo?

Thật ra, trước giờ tôi chỉ viết theo cách của mình mà thôi, sau đó thì có một số nhà in cho lứa tuổi nhi đồng liên hệ vì nhận thấy lượng thông tin mà tôi cung cấp quá nhiều nên cần phải được hệ thống hóa và giữ lại, để có thể cung cấp kiến thức cho cộng đồng được dễ dàng hơn. Cũng khá vui vì có nhiều người thích đọc và gối đầu giường. Bởi vì tôi quan niệm công việc đó mình làm không phải để sinh lời, cũng không phải là chuyên nghiệp gì, nên nếu được trả nhuận bút, tôi cũng không lấy mà gửi lại số tiền đó cho các bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn. Còn cuốn sách thứ 2 là quyển “Hỏi Bác sĩ Nhi Đồng”, khi cũng có 1 nhóm người thấy tôi trả lời nhiều câu hỏi hay trên Fanpage nên viết lại thành sách cho người đọc. Tiền nhuận bút của cuốn này tôi cũng không lấy, bởi ước nguyện lớn nhất và mong muốn nhất của tôi luôn luôn là giúp ích cho các bệnh nhân. Tôi cũng có nhiều ý tưởng về việc viết sách mới, nhưng thực sự thời gian không cho phép, vì quá bận rộn.

“Phòng mạch online” – nơi để ông trả lời hàng trăm câu thắc mắc của phụ huynh.

9/ Hiện nay, 1 ngày của BS như thế nào?

Tôi có 1 thói quen đó là ngủ sớm, tầm 8h hơn khi mọi việc xong xuôi tôi sẽ ngủ. Và tôi sẽ thức dậy vào lúc 2h, làm việc tới 4h.

Lúc trước tôi có bơi vào buổi chiều, còn giờ thì tập gym, tập quanh hồ bơi, sau đó nghe nhạc một chút, rồi đọc sách, trả lời các câu hỏi trên fanpage. Ngoài ra, còn dành thời gian để trả lời tin nhắn từ rất nhiều người trong mùa Covid này, có những trường hợp chính họ là F0, hoặc có người thân là F0, tư vấn giúp họ vượt qua những sự khó khăn hiện tại. Ngoài ra, tôi còn theo dõi các thông tin trong đại chúng và viết các bài viết phục vụ cho cộng đồng trên Facebook.

10/ Điều mà BS muốn nhắn nhủ với cộng đồng, với thế hệ BS trẻ trong tình hình bệnh nhiễm, nhất là Covid-19 đang diễn biến phức tạp như hiện nay?

Đối với cộng đồng, tất cả mọi người ai cũng muốn dịch nhanh chóng qua đi để trở lại cuộc sống bình thường, nhưng muốn vậy thì chúng ta phải phụ. Phụ ở cả ý thức và cả hành vi, tuân thủ các quy định về phòng bệnh, bảo vệ bản thân và gia đình. Cả với các BS trẻ cũng vậy, phụ ở đây là phụ thật, phụ bằng đóng góp thực tế chứ không phải theo phong trào. Công việc nào cũng có nguyên tắc của nó, chính vì vậy, với mỗi việc mình làm, chúng ta phải có trách nhiệm với công việc, trách nhiệm với cộng đồng như bảo vệ người lấy mẫu, bảo vệ những người có nguy cơ. Tất cả đều phải học và có kiến thức về Covid, dù không biết sắp tới chúng ta sẽ phụ giúp được những gì nhưng trước tiên phải tìm hiểu thật kỹ và làm đúng, bởi đây chính là cơ hội để phục vụ và bảo vệ cho cộng đồng.

Cảm ơn Bác sĩ.

BS Trương Hữu Khanh

Trưởng phòng Công tác Xã hội

Cố vấn chuyên môn khoa Nhiễm – Thần kinh

Bệnh viện Nhi đồng I, TP.HCM

Theo Tạp chí sức khỏe

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Thận trọng khi tự dùng thuốc hạ sốt

Do tâm lý e ngại đến khám bác sĩ hoặc đến bệnh viện mùa dịch, nhiều người dân tích trữ thuốc hạ sốt tại nhà để tự phòng và chữa COVID-19. Dù là loại thuốc …

Trò chuyện cùng GS. TS. BS Phạm Kiên Hữu, Chủ tịch Chi Hội Mũi-Xoang TP.HCM: Hiệu quả tối ưu từ các bước tiến mới trong điều trị

Trong những năm qua, việc điều trị cho bệnh nhân Tai Mũi Họng tại TP.HCM đã ứng dụng nhiều phương pháp, kỹ thuật điều trị mới, mang đến những hiệu quả tối ưu cho bệnh …

Xe nào nên tránh cho xa?

Con số tử vong, con số phế nhân hàng năm vì tai biến mạch máu não trên toàn cầu là thực tế cho thấy không thể xem thường vấn nạn này của sức khỏe cộng …

Trò chuyện cùng PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh - Phó Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam: Cả cuộc đời vì Trái tim Việt Nam

PGS. TS. BS Phạm Nguyễn Vinh là chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Nội Tim mạch tại Việt Nam. Ông là một trong những cán bộ nòng cốt, gắn bó với Viện Tim TP.HCM …

Biến thể virus ở Việt Nam

Ngay sau khi Bộ Y tế công bố về những biến chủng mới của SARS-CoV-2, nhiều bạn đọc quan tâm về vấn đề này. Trên Facebook của BS Trần văn Phúc đã có bài Hỏi …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi