Trí tuệ nhân tạo trong y học và bước chuyển dịch ngoạn mục trong điều trị đột quỵ

Khái niệm trí tuệ nhân tạo trong y học

Trí tuệ nhân tạo, thuật ngữ tiếng Anh là AI (Artificial Intelligence), là thành quả mô phỏng các quá trình trí tuệ của con người bằng máy móc thông qua các thuật toán, hay nói cách khác, là “trí thông minh của máy do con người tạo ra”. Nhắc đến AI, thường thì người ta nghĩ ngay đến những cái gì đó cao siêu, hư ảo gửi gắm qua hình tượng các siêu nhân trong điện ảnh. Tuy nhiên, vẻ đẹp của AI không chỉ đến từ trí tưởng tượng mà rất thực tế, đến từ chính những ứng dụng thiết thực của nó vào nhiều lĩnh vực trong cuộc sống hàng ngày. Y học, lĩnh vực gắn liền với sức khỏe con người, đương nhiên là mục tiêu hàng đầu mà trí tuệ nhân tạo luôn nhắm đến, gọi là trí tuệ nhân tạo trong y học.

Trí tuệ nhân tạo có ứng dụng rộng rãi trong y học

 

“Cửa sổ thời gian”: Bài toán khó trong điều trị đột quỵ

Trong đa số trường hợp, đột quỵ xảy ra khi một cục máu đông làm tắc một động mạch não, não thiếu máu đến nuôi và sẽ hoại tử nếu cục máu đông không được xử lý kịp thời. Truyền thuốc tiêu sợi huyết vào tĩnh mạch làm ly giải tại chỗ, hoặc luồn dụng cụ cơ học vào động mạch kéo hay hút đưa ra ngoài là hai phương pháp điều trị xử lý cục máu đông, khơi thông dòng máu, gọi chung là điều trị tái thông.

Tái thông động mạch não là nguyên lý cốt lõi trong điều trị đột quỵ, với 2 tiêu chí quan trọng phải tuân thủ: Thứ nhất, “Time is brain”, “thời gian là não”, điều trị cần được tiến hành càng nhanh càng tốt, mỗi phút chậm trễ sẽ có 2 triệu tế bào não chết vĩnh viễn; Thứ hai, “Time window”, “cửa sổ thời gian”, chỉ được phép điều trị trong một khoảng thời gian giới hạn tính từ thời điểm bị đột quỵ, điều trị quá muộn không những không mang lại lợi ích mà còn có thể gây nguy hại do biến chứng xuất huyết não.

Nếu như “Time is brain” đã rõ ràng và dễ hiểu thì “Time window” thật sự là bài toán khó mà các nhà lâm sàng thần kinh phải đối diện suốt nhiều năm qua. FDA cho phép sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch điều trị đột quỵ lần đầu tiên vào năm 1996 trong cửa sổ 3 giờ, đến năm 2008 được nới rộng thành 4.5 giờ, còn lấy huyết khối cơ học vào năm 2015 trong cửa sổ 6 giờ. Những con số 3 giờ, 4.5 giờ, 6 giờ, quen gọi là “thời gian vàng” điều trị đột quỵ, đều là những giá trị định lượng khiêm tốn, cửa sổ thời gian hẹp, không nhiều hơn 5-10% bệnh nhân đáp ứng để được điều trị, dự hậu đột quỵ nhìn chung mờ mịt.

“Cửa sổ thời gian” là bài toán khó trong điều trị đột quỵ

 

Bước chuyển dịch từ “kỷ nguyên cửa sổ thời gian” sang “kỷ nguyên cửa sổ mô” trong điều trị đột quỵ

Thế nhưng, chỉ trong vòng hơn 1 năm trở lại đây, cục diện đã biến chuyển ngoạn mục. Sau hơn 20 năm chật vật giậm chân ở cột mốc 3-4,5 giờ thì từ giữa năm 2019, cửa sổ thời gian cho thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch đã nâng lên 9 giờ. Lấy huyết khối cơ học thậm chí còn ngoạn mục hơn, chỉ sau 3 năm đầu dè dặt dừng chân ở cột mốc 6 giờ thì từ giữa năm 2018, cửa sổ thời gian đã vọt lên 24 giờ. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào phân tích hình ảnh học đột quỵ chính là bệ phóng cho bước tiến thần tốc nêu trên, đồng nghĩa với việc thêm nhiều bệnh nhân có cơ hội được điều trị. Nếu như trước đây, xác định cửa sổ điều trị chủ yếu dựa trên phân tích CT hoặc MRI quy ước, dữ liệu hạn chế, phải thận trọng dò dẫm từng bước trong khoảng hẹp thì hiện nay, bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo, các phần mềm thông minh có thể tính toán chính xác thể tích vùng não đã hoại tử, vùng não đang đe dọa hoại tử (gọi là “vùng tranh tối tranh sáng”) dựa trên phân tích CT hoặc MRI tưới máu não, dữ liệu định lượng thu được là cơ sở giúp các bác sĩ lâm sàng thiết lập chiến lược điều trị tối ưu, không còn bị đóng khung trong các giới hạn thời gian có phần định tính như trước. Thị trường hiện có một số phần mềm trí tuệ thông minh, trong đó phần mềm RAPID phát triển bởi Đại học Stanford (Hoa Kỳ) được ưa chuộng nhất, hiện phủ sóng khắp thế giới với 1.200 bệnh viện lắp đặt tại 40 quốc gia. Các bệnh viện tại Việt Nam cũng đã trang bị và đưa vào vận hành phần mềm RAPID từ giữa năm 2019.

Phần mềm TTNT RAPID hỗ trợ điều trị đột quỵ với đầy đủ các phiên bản cho máy tính, máy tính bản, điện thoại

 

Theo xếp hạng của tạp chí Forbes, 1 trong 5 ứng dụng nổi bật nhất của trí tuệ nhân tạo vào lĩnh vực y tế là ứng dụng phân tích hình ảnh y khoa, nổi bật nhất chính là hình ảnh học đột quỵ. Tiền đề đã hiển thị ngay trước mắt, các chuyên gia công nghệ và đột quỵ đều tin rằng trong tương lai gần, khái niệm “cửa sổ thời gian” sẽ lùi vào dĩ vãng, các bác sĩ sẽ không còn bận tâm về câu hỏi thời gian mà sẽ chỉ quan tâm đến khái niệm “cửa sổ mô” (tissue window), phân tích tình trạng mô não nhờ trí tuệ nhân tạo để quyết định điều trị. Nói cách khác, “kỷ nguyên cửa sổ thời gian” ngự trị suốt hơn 20 năm qua sẽ được chuyển dịch sang “kỷ nguyên cửa sổ mô”.

BS Tạ Vương Khoa

Phó CT Hội Can thiệp thần kinh TP.HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Để vẫn phơi phới lúc nàng Xuân vừa về trước ngõ…

Xuân về không chúc nhau điều tốt chuyện lành còn gì là Tết! Kim Ánh vì thế trong số báo tháng đầu năm đã nhờ Bác sĩ Lương Lễ Hoàng “thay lời cung hỷ, giải …

Chúc gì đầu năm?!

Nếu dùng ngôn ngữ bóng đá, không gì bẽ bàng cho bằng mới hồ hởi vào sân ít phút đã vọp bẻ nằm trơ cán cuốc. Bệnh đúng là chuyện không của riêng ai nhưng …

Ký hiệu dưới đáy chai nhựa cần biết để tránh nhiễm độc

Gần đây, câu chuyện về cô bé 12 tuổi sống tại Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất liên tiếp dùng một chai nước khoáng để đựng nước uống và nhiễm độc mắc bệnh ung …

Trò chuyện cùng PGS BS Lê Anh Thư: Vẫn mãi như mùa Xuân với tình yêu Nghề, yêu Đời!

Trước hết, Tạp chí Sức Khỏe kính gửi đến chị và gia đình lời chúc mừng năm mới Hạnh phúc và An Khang. Cám ơn chị đã dành cho Tạp chí cuộc Trò chuyện khi …

Độc đáo tính dược trong mâm ngũ quả ngày Tết

Để đón Xuân, ngoài việc dọn dẹp, thu xếp, trang trí nhà cửa cho khang trang tươi tắn, nhà nhà còn chưng bày hoa quả vừa cho đẹp mắt, vừa rộn ràng vui Xuân. Nhưng …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi