Tầm soát UTCTC thế nào để không quá trễ?

Ung thư cổ tử cung (UTCTC) hiện nay đứng hàng thứ 2 trong các ung thư sinh dục ở phụ nữ sau ung thư vú và hàng thứ 4 trong các ung thư nói chung ở phụ nữ. Theo thống kê, trên toàn thế giới cứ 2 phút trôi qua có 1 phụ nữ tử vong vì UTCTC. Riêng ở Việt Nam, mỗi ngày có 7 phụ nữ tử vong vì UTCTC. Hàng năm trên thế giới có hơn 500.000 trường hợp UTCTC mắc mới, gần 260.000 trường hợp tử vong.  Thống kê năm 2012 tại Việt Nam có 5.664 ca mắc mới UTCTC và trên 2.500 ca tử vong, tỷ suất mới mắc UTCTC mỗi năm trên 100.000 phụ nữ Việt Nam là 14 trường hợp.

Tất cả các số liệu trên cho thấy, UTCTC là bệnh nguy hiểm, tử vong cao khi phát hiện trễ. Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tình trạng trên là phụ nữ chưa được tầm soát UTCTC một cách định kỳ bằng các phương pháp xét nghiệm thích hợp, cũng như chưa nhận được các điều trị tổn thương tiền ung thư kịp thời, hiệu quả. Các cơ sở khoa học cho thấy, UTCTC là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được, tầm soát được, phát hiện sớm và điều trị kịp thời tổn thương tiền ung thư, trước khi bệnh trở thành mối đe dọa vô cùng nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng. Mặc dù UTCTC rất ác tính và nguy hiểm đến tính mạng phụ nữ nhưng lại là một trong những bệnh ung thư có vắc xin phòng bệnh hiệu quả, được áp dụng cho bé gái và phụ nữ từ 9 tuổi đến 26 tuổi.

CTC là phần dưới của tử cung và nằm trong âm đạo. CTC có chiều dài 2,5 đến 3cm, đường kính 2-3cm, phụ nữ có thể tự sờ thấy CTC trong âm đạo cảm nhận bề mặt trơn láng, có hình trụ, chắc như sờ vào chóp mũi. Khoa học đã chứng minh, tình trạng nhiễm dai dẳng HPV (Human Papiloma Virus) một hoặc nhiều loại nguy cơ cao tại CTC là nguyên nhân chính gây ra hơn 99% các trường hợp UTCTC đó là: HPV 16,18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. Trong đó loại HPV 16, 18 gây nên 70% các trường hợp UTCTC. HPV còn là nguyên nhân gây ung thư sinh dục khác ở phụ nữ như: ung thư âm hộ, âm đạo, hoặc ung thư dương vật ở nam.

 

HPV lây truyền như thế nào?

HPV rất dễ lây qua tiếp xúc ngoài da, niêm mạc, qua tiếp xúc tình dục (quan hệ tình dục, tay, miệng), qua vật dụng (đồ lót, găng phẫu thuật, kìm bấm sinh thiết…), lây truyền từ mẹ sang con khi sanh đường âm đạo. Việc dùng bao cao su khi quan hệ tình dục sẽ ngăn ngừa lây nhiễm HPV sinh dục. Nhiễm HPV khá phổ biến ở phụ nữ đã quan hệ tình dục với tỷ lệ 80% đã từng nhiễm trong cuộc đời, tuy nhiên 80% tình trạng này sẽ được cơ thể phụ nữ đào thải virus, 20% còn lại nhiễm kéo dài nếu không được phát hiện sớm, theo dõi và điều trị các tổn thương tiền ung thư thì nguy cơ diễn tiến tới UTCTC xâm lấn là rất cao.

Tầm soát UTCTC được thực hiện ở phụ nữ đã quan hệ tình dục, từ 21 tuổi trở lên và mong muốn được tầm soát UTCTC. Tầm soát mang ý nghĩa là thực hiện xét nghiệm có tính chất định kỳ, lặp lại theo thời gian qui định an toàn, nhằm phát hiện sớm bệnh dù các kết quả trước đó bình thường.

 

Thời điểm ngưng tầm soát UTCTC, nếu:

  • Phụ nữ từ 65 tuổi trở lên có làm xét nghiệm phết tế bào CTC (Pap’s) 3 lần liên tiếp không có tế bào biểu mô CTC bất thường (âm tính) hoặc 2 lần liên tiếp xét nghiệm phết tế bào nhúng dịch kết hợp xét nghiệm HPV (co-testing) âm tính.
  • Phụ nữ sau cắt tử cung hoàn toàn (bao gồm CTC) do bệnh lành tính và không có tổn thương tiền ung CTC.

Các xét nghiệm tầm soát UTCTC

Các xét nghiệm tầm soát UTCTC được khuyến cáo và dùng phổ biến nhất hiện nay với độ chính xác khẳng định âm tính ngày càng cao:

  • Tế bào học CTC (phụ nữ từ 21 tuổi): Pap’s cổ điển hoặc Pap’s nhúng dịch (Liqui prep hoặc Thin prep), nếu âm tính thì tầm soát lại sau 2 năm.
  • Xét nghiệm HPV (phụ nữ từ 25 tuổi, HPV đơn thuần định tính hoặc định loại HPV): nếu bình thường tầm soát lại sau 3 năm.
  • Xét nghiệm Co-testing (HPV và tế bào học): nếu âm tính thì tầm soát lại sau 5 năm.
  • Ngoài ra còn phương pháp tầm soát UTCTC qua quan sát CTC với Acid Acetic hoặc với Lugol: nếu âm tính tầm soát lại sau 2 năm, thường áp dụng ở những cơ sở y tế không tầm soát được bằng các phương pháp tế bào học và xét nghiệm HPV.

Tùy theo cơ sở y tế thực hiện tầm soát UTCTC và điều kiện kinh tế bản thân, mà phụ nữ có thể chọn 1 trong các phương pháp tầm soát UTCTC nêu trên.

Ngoài việc tầm soát định kỳ UTCTC, chị em phụ nữ cần đi khám phụ khoa ngay nếu có các dấu hiệu của UTCTC sau đây:

  • Ra máu âm đạo bất thường: không liên quan chu kỳ kinh nguyệt và tính chất hoặc số ngày ra máu kinh khác thường ngày. Đặc điểm ra máu sau giao hợp, sau mãn kinh, lượng máu kinh ra nhiều hơn và kéo dài hơn bình thường.
  • Tiết dịch âm đạo bất thường: dịch hôi, đục, giống mủ, có thể lẫn máu, nhưng xảy ra ngoài chu kỳ kinh nguyệt hoặc sau mãn kinh.
  • Đau khi giao hợp, tiểu máu, tiêu máu.

Phụ nữ ngày này cần chú trọng bảo vệ bản thân và gia đình khỏi UTCTC bằng việc chủng ngừa vắc xin phòng bệnh và tầm soát UTCTC định kỳ.

ThS. BS Nguyễn Thị Thanh Tâm

Bệnh viện Từ Dũ

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Em bé đầu tiên tại Việt Nam ra đời từ mẹ bị ung thư cổ tử cung

Lần đầu tiên tại Việt Nam có một em bé ra đời an toàn từ người mẹ bị ung thư cổ tử cung. Trước đó, người mẹ đã được phẫu thuật chọn lọc và tạo …

Ung thư phổi - bệnh gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư

Ung thư phổi là ung thư thường gặp và là bệnh gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư ở cả nam lẫn nữ. Có nhiều loại tế bào gây ra các loại …

Ứng dụng phẫu thuật nội soi trong điều trị ung thư đại tràng trái có biến chứng tắc ruột

Trong điều trị ung thư đại trực tràng, phẫu thuật nội soi từ lâu đã tỏ ra có nhiều ưu điểm và được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên đối với ung thư đại tràng …

Ung thư Cổ tử cung - Không còn đáng sợ như chúng ta nghĩ

Bệnh ung thư ngày nay, càng được nhiều người quan tâm và không còn quá đáng sợ như chúng ta vẫn thường nghĩ. Điển hình là ung thư cổ tử cung. Đây là bệnh ung …

Chiến dịch “Song hành - Mạnh mẽ cùng nhau, mạnh mẽ Việt Nam”

Nhằm tôn vinh giá trị của sự song hành, nâng đỡ và quan tâm của những người đồng hành đối với bệnh nhân ung thư trong hành trình chữa lành, Mạng lưới Ung thư vú …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi