Tầm quan trọng của việc quản lý tốt bệnh đái tháo đường

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa dẫn đến tăng đường huyết mạn tính. Đái tháo đường hay đi kèm với các bệnh khác như tăng huyết áp, tăng cholesterol máu, béo phì, gout… Ngày nay, quản lý đái tháo đường bao gồm kiểm soát nhiều yếu tố như giảm đường huyết, giảm huyết áp, giảm cholesterol máu và kiểm soát cân nặng… Đối với từng người bệnh cụ thể, các bác sĩ sẽ nhận định nên giảm các chỉ số này đến mức bao nhiêu, dựa trên tuổi, các bệnh đi kèm và khả năng chấp nhận với điều trị đến đâu. 

 

Mối nguy hiểm của bệnh đái tháo đường

Người bệnh đái tháo đường hay kèm theo tăng huyết áp và cả hai bệnh lý này hiện nay đều là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận. Khi đường huyết cao lâu năm, chức năng thận càng suy giảm. Không những nhiễm virus mà nguy cơ các bệnh nhiễm trùng khác cũng gia tăng khi đái tháo đường chưa được điều trị ổn. Khi đó, người bệnh dễ mắc các nguy cơ như viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, nhiễm trùng vết mổ. Do đó, trước khi nhổ răng, mổ mắt hay phẫu thuật theo chương trình, bác sĩ thường khuyên người bệnh điều trị đường huyết ổn định để giảm nguy cơ nhiễm trùng vết mổ.

Đái tháo đường còn làm tăng nguy cơ nhiễm lao gấp nhiều lần. Hình ảnh hang lao trên người bệnh đái tháo đường dễ gặp hơn người không đái tháo đường. Tăng đường huyết mạn tính sẽ làm giảm đáp ứng với thuốc kháng lao, tăng nguy cơ điều trị thất bại và nguy cơ bệnh lao tái phát.

Nhiều nghiên cứu y học đều báo cáo là người bệnh đái tháo đường tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư như ung thư đại tràng, ung thư tụy, gan, ung thư phổi, ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung… Chưa rõ đường huyết cao làm ung thư dễ xuất hiện, hay là do người bệnh có nhiều yếu tố nguy cơ khác như lớn tuổi, thừa cân béo phì, ít vận động.

Lợi ích của việc quản lý tốt bệnh đái tháo đường

Điều trị bệnh đái tháo đường giúp phòng ngừa nhiều biến chứng như suy thận, đoạn chi, mù mắt và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh cho người bệnh. May mắn là ngày nay, chúng ta có xét nghiệm tìm albumin trong nước tiểu là phương pháp phát hiện bệnh thận từ rất sớm. Nhờ vậy, bác sĩ sẽ kê các loại thuốc thích hợp. Có thể nói với các phương tiện tầm soát và điều trị hiện nay, bệnh nhân đái tháo đường có thể sống hàng chục năm mà không suy giảm chức năng thận đáng kể.

Đặc biệt, quản lý tốt bệnh đái tháo đường mang lại lợi ích lớn là bảo vệ tim mạch. Một nghiên cứu y học kéo dài 13 năm tại trung tâm đái tháo đường Steno tại Đan Mạch cho thấy, nếu bệnh nhân được kiểm soát nhiều yếu tố nói trên kèm với thay đổi lối sống thì tỉ lệ bệnh tim mạch giảm thêm 13% và cơ hội sống còn của họ tăng thêm 20%.

Trong quản lý bệnh ĐTĐ thì vai trò của người bệnh rất quan trọng vì bệnh nhân chỉ gặp nhân viên y tế trong thời gian ngắn. Trong khi đó, 99% thời gian là bệnh nhân tự quản lý bệnh tại nhà. Để việc quản lý bệnh hiệu quả, bệnh nhân nên làm một sổ theo dõi, ghi lại những gì mình đã ăn uống, tập thể dục bao lâu, cân nặng, nhịp tim, huyết áp, kết quả đường huyết thử tại nhà. Việc lập sổ như vậy sẽ giúp bệnh nhân tự đánh giá được sức khỏe của mình như thế nào. Ví dụ: nếu đường huyết đo tại nhà không ổn định thì có thể xác định được món ăn nào làm đường huyết chưa ổn, hoặc huyết áp cao thường xuyên là lúc cần tái khám. Nếu cân nặng giảm đáng kể mà không có lí do rõ ràng thì đó là dấu hiệu cảnh báo ung thư. Người ta nhận thấy những người có thói quen theo dõi sức khỏe cũng là những người có động lực lớn để thay đổi lối sống, ăn uống cân đối và tập thể dục đều đặn hơn.

Điều trị đái tháo đường, ngày càng hiệu quả

Thuốc men điều trị ĐTĐ ngày càng đa dạng, hiệu quả tốt và ít tác dụng phụ hơn. Ngày nay, những thuốc này hướng tới giảm đường huyết hiệu quả và còn góp phần phòng ngừa biến cố tim mạch. Ngoài thuốc uống thì thuốc tiêm insulin giữ vai trò quan trọng để kiểm soát đường huyết tốt. Ngày nay, có nhiều loại insulin với thời gian tác dụng dài ngắn khác nhau rất tiện lợi cho điều trị. Thuốc cũng được đóng gói ở dạng bút tiêm thân thiện và dễ sử dụng tại nhà. Nhiều bệnh nhân nhận định những người phải tiêm insulin là người bệnh nặng, ở giai đoạn cuối. Thực ra, tiêm insulin được chỉ định sớm trong những trường hợp đường huyết chưa ổn định với thuốc viên. Việc tiêm insulin sớm đã giúp nhiều người bệnh phòng ngừa được biến chứng và họ vẫn sống khỏe mạnh, không biến chứng. Người bệnh có thể được tiêm insulin kết hợp với uống thuốc, hoặc chỉ tiêm insulin. Khi tiêm insulin, bệnh nhân nên trang bị máy thử đường huyết cá nhân để tiện theo dõi thay đổi đường huyết trong ngày, trước và sau ăn.

Việc cần thiết nên trang bị máy thử đường huyết

Máy thử đường huyết cá nhân sẽ chênh lệch một chút so với xét nghiệm đường huyết tĩnh mạch tại phòng xét nghiệm, nhưng khoảng sai số này nhỏ và chấp nhận được. Lợi điểm của máy thử đường huyết cá nhân là tiện lợi, dễ sử dụng cho cả người lớn tuổi và chỉ cần lấy một giọt máu. Những bệnh nhân nào bị đái tháo đường và đang tiêm insulin, hay đường huyết chưa ổn định đều nên trang bị máy thử đường huyết. Thử đường huyết tại nhà sẽ giúp nhận diện được những món ăn nào làm đường huyết tăng cao, hay là xác định được những đợt hạ đường huyết (<70 mg/dL hay 3,9 mmol/L).

Trong đại dịch COVID-19, một phần tư những người nhiễm coronavirus nặng phải nhập viện đều có bệnh nền là đái tháo đường. Đái tháo đường làm tăng nguy cơ bệnh diễn tiến xấu và tử vong, nhất là khi đường huyết chưa ổn định. Người ta giải thích là do những người bệnh có đường huyết chưa ổn định hay có bệnh tim mạch, suy thận đi kèm. Mặt khác, đường huyết cao khiến hệ miễn dịch hoạt động kém hơn làm khả năng chống lại virus bị suy giảm. Ngược lại, người bệnh đái tháo đường đã kiểm soát đường huyết tốt thì rủi ro bệnh COVID-19 trở nặng sẽ thấp đi đáng kể.

Những điều nói trên cho thấy quản lý tốt bệnh đái tháo đường sẽ làm giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng nặng. Bên cạnh đó, vắc-xin cũng là công cụ hết sức đắc lực giúp phòng ngừa nhiều bệnh nhiễm. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ khuyên người bệnh đái tháo đường nên tiêm ngừa cúm, phế cầu và viêm gan siêu vi B.

Lời khuyên

Dù là nguyên nhân nào đi nữa, chắc chắn người bệnh đái tháo đường cần đi kiểm tra và tầm soát ung thư định kỳ theo tuổi. Bác sĩ sẽ cho các xét nghiệm tầm soát khác nhau như tìm máu ẩn trong phân đối với ung thư đại tràng, chụp nhũ ảnh tìm ung thư vú, hay chụp cắt lớp vi tính liều thấp tầm soát ung thư phổi… Thay đổi lối sống là phương pháp hữu hiệu để phòng ngừa bệnh ung thư cho người bệnh đái tháo đường, bao gồm tăng vận động thể lực, bỏ hút thuốc lá, giảm cân.

Nói tóm lại, suy thận, bệnh tim mạch, nhiễm trùng và ung thư là những bệnh lý nguy hiểm thường gặp trên người bệnh đái tháo đường chưa kiểm soát tốt. Ngược lại, quản lý tốt bệnh đái tháo đường sẽ giảm đáng kể những biến chứng của bệnh, đồng thời cũng hướng tới phòng chống các bệnh lý nói trên. Thay đổi lối sống như giảm cân, vận động thể dục, bữa ăn cân đối dinh dưỡng vẫn là nền tảng quan trọng của điều trị. Bên cạnh đó, tiêm vắc-xin và tầm soát bệnh ung thư định kỳ theo tuổi là những biện pháp hết sức hữu hiệu giúp người bệnh đái tháo đường kéo dài tuổi thọ và sống khỏe mạnh.

Trước đây, khoảng 50% những người bị đái tháo đường típ 2 đã có ít nhất một biến chứng khi phát hiện bệnh. Tuy nhiên, ý thức bảo vệ sức khỏe ngày càng được nâng cao trong cộng đồng, nhờ vậy bệnh đái tháo đường được phát hiện ngày càng sớm. Chúng tôi nhận thấy nhờ chẩn đoán và điều trị sớm, nhiều bệnh nhân bị đái tháo đường hàng chục năm vẫn không bị biến chứng của bệnh. Hơn nữa, nhiều người khi biết mình có bệnh đái tháo đường đã thay đổi lối sống tích cực, sinh hoạt điều độ, bớt bia rượu và thuốc lá, nhờ vậy họ tận hưởng chất lượng cuộc sống tốt hơn cả trước khi mắc bệnh.

TS. BS Lý Đại Lương

Trung tâm Nghiên cứu Hope

Bệnh viện Mỹ Đức, TP.HCM

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Đái tháo đường và đột quỵ

Bệnh tiểu đường, còn gọi là bệnh đái tháo đường, là một bệnh mạn tính, không lây nhiễm, rất phổ biến, biểu hiện bởi lượng đường trong máu tăng cao. Bệnh đái tháo đường thường …

Khuyến cáo cho người bệnh Đái tháo đường trong mùa dịch Covid-19

Đối với người bệnh đái tháo đường, việc tuân thủ điều trị là rất cần thiết để kiểm soát đường huyết, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. Trong thời điểm …

Đo huyết áp tại nhà - sao cho đúng cách?

Huyết áp là một trong những thông số cơ bản phản ánh tình trạng sức khỏe. Ngày nay, với sự phổ biến các dụng cụ điện tử giúp đo huyết áp tại nhà, mọi người …

Làm sao để có cuộc sống tốt nhất cùng bệnh Đái tháo đường?

Nhân ngày phòng chống Đái tháo đường thế giới, Khoa Nội tiết Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp cùng phòng công tác xã hội, công đoàn bệnh viện và các khoa phòng để tổ chức …

Trò chuyện cùng TS. BS Lâm Văn Hoàng: Đái tháo đường - Cá thể hóa với mỗi người bệnh

Với sự gia tăng nhanh chóng số lượng người mắc bệnh, bệnh đái tháo đường ngày nay đã trở thành thảm họa sức khỏe toàn cầu. Con số dự báo WHO đưa ra cho thấy, …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi