Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Khi SARS-CoV-2 bùng phát trở lại khá mạnh ở nước ta và một số nơi trên thế giới, người lạc quan nhất cũng phải suy nghĩ đến tương lai và giai đoạn hậu Covid-19. Khi dịch khởi đầu và lan rộng, các nhà khoa học trên thế giới vào cuộc nghiên cứu, các hãng dược tên tuổi tham gia sản xuất, nhiều loại vaccine ra đời đạt hiệu quả cao trong thử nghiệm. Bộ Y tế nước ta đã cho phép sử dụng Y học cổ truyền (YHCT) vào trong phác đồ điều trị, đây là điều rất đáng mừng, Một số vị thuốc, bài thuốc đã được nghiên cứu bài bản, có tác dụng bổ của Đông y và có tác dụng hỗ trợ hoạt động miễn dịch giúp tăng sức đề kháng cơ thể, nếu sử dụng, ít nhất cũng có thêm vũ khí cho thầy thuốc chọn lựa trong điều trị chống lại độc lực của SARS-CoV-2, hoặc cải thiện triệu chứng và hy vọng rất lớn vào việc giảm thiểu diễn tiến vào giai đoạn nặng, góp phần giải quyết bài toán khó mà chúng ta đang trải qua.Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Với những chiến dịch tiêm chủng rộng khắp trên Thế giới, có lúc chúng ta đã hy vọng rằng dịch Covid-19 sẽ biến mất, như sự biến mất của bệnh đậu mùa, cuộc sống sẽ trở lại như trước, kinh tế sẽ phục hồi, tương lai tươi sáng cho mọi người. Tuy nhiên thực tế có nhiều điều làm cho hy vọng này giảm dần như: (1) độ bao phủ qua phân phối vaccine toàn cầu không đồng đều, ở nước ta hiện nay tỷ lệ được tiêm chủng còn khá thấp; (2) vaccine tạo đề kháng đặc hiệu cho cơ thể giúp giảm gánh nặng bệnh tật, nhưng không ngăn được lây truyền của SARS-CoV-2; (3) biến thể delta chủng mới có mức độ lây truyền mạnh, và diễn tiến nhanh.

Nếu tiêm chủng đủ tốt để tạo miễn dịch cộng đồng, đại dịch sẽ qua, nhưng điều này không có nghĩa là chấm dứt sự tồn tại của SARS-CoV-2. Đó là điều làm chúng ta phải ưu tư… Đại dịch rồi sẽ đi về đâu?

Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Điều đáng lo ngại nhất là khả năng tiến hoá của virus chống lại miễn dịch của con người, sự xuất hiện biến thể delta (B.1.617.2) với mức độ lây lan nhanh và rộng, cho thấy khả năng SARS-CoV-2 có thể tiến hoá, làm tăng số lượng bệnh nhân, khiến bệnh trở nặng, dẫn đến nguy cơ kiểm soát đại dịch thất bại.

 

Điều sáng sủa nhất, là đại dịch sẽ lui, chuyển sang xuất hiện từng đợt như dịch cúm mùa. Với các thuốc hiện có như kháng thể đơn dòng, thuốc diệt virus… việc điều trị sẽ khả quan hơn, nhất là thời gian sẽ giúp cho việc nghiên cứu và sản xuất vaccine hoàn thiện, số lượng đủ để bao phủ cho từng quốc gia, tạo được miễn dịch đặc hiệu với SARS-CoV-2 và cả các biến thể của nó.

Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Tuy nhiên, dù diễn biến theo hướng nào, vấn đề vẫn còn đó là SARS-CoV-2 vẫn tồn tại và chúng ta vẫn cần có được miễn dịch đặc hiệu thông qua tiêm chủng. Nhưng chúng ta cũng nên nhớ, bên cạnh miễn dịch đặc hiệu, trong cơ thể mỗi người chúng ta còn có hệ miễn dịch không đặc hiệu – hệ miễn dịch tự nhiên mà Đông y gọi là Chính khí. Loài người tồn tại nhiều ngàn năm trước khi có nền Y học hiện đại, vậy thì làm sao duy trì sự sống của hằng tỷ người trên hành tinh này, nếu không có nền y học dựa trên kinh nghiệm.

 

Trong lịch sử y học, vào cuối đời nhà Hán Trung Quốc, có thầy thuốc YHCT Trương Trọng Cảnh (150 – 219) đã trải qua thời kỳ dịch bệnh nặng nề, theo như mô tả của ông là “gia tộc tôi có 200 người, đã chết 70 người…”. Sau trận dịch và với hơn 40 năm hành nghề, ông viết tác phẩm Thương hàn luận, là một trong bốn quyển sách kinh điển của Đông y (Nội kinh, Nạn kinh, Thương hàn luận, Kim Quỹ yếu lược) mà mọi thầy thuốc YHCT nào cũng muốn có trong tủ sách của mình để học và tham khảo. Trong sách, ông mô tả loại bệnh có biểu hiện rất gần với diễn biến bệnh do SARS-CoV-2, và hình thành bước khởi đầu học thuyết Thương hàn và Ôn bệnh. Tiếp sau ông, các thầy thuốc tiếp tục hoàn thiện học thuyết Ôn bệnh học, các tác giả và tác phẩm như Diệp Thiên Sỹ (1666 – 1745) với Ôn Nhiệt luận; Ngô Cúc Thông (1736 – 1820) với Ôn bệnh điều biện; và Ngô Hữu Khả với Ôn dịch luận. Ôn bệnh diễn tiến cấp tính nhanh, nặng, nhiều biến chứng trầm trọng, có đặc điểm là dễ lây lan và thành dịch. Ôn bệnh được biện chứng theo Vệ – Khí – Dinh – Huyết và Tam tiêu. Nguyên nhân gây bệnh do Lục dâm và Lệ khí (thứ khí độc địa hình thành bởi lục dâm phối hợp với tử khí từ sinh vật chết thối rữa, thường xảy ra sau chiến tranh, thiên tai địch hoạ) xâm nhập vào cơ thể trong điều kiện chính khí hư yếu. Biểu hiện bệnh có quy luật thành 4 giai đoạn: (1) giai đoạn ở Vệ phận, như là khởi phát với các triệu chứng sốt – ớn lạnh, đau đầu, ho, rêu lưỡi trắng, mạch nhanh; (2) giai đoạn Khí phận có các triệu chứng sốt cao, khát, đau họng, nhiều mồ hôi, thở nặng nhọc, ngực sườn bứt rứt không yên, đắng miệng, rêu lưỡi vàng, mạch nhanh, tiểu ít nước tiểu vàng sậm; (3) giai đoạn Dinh phận có các triệu chứng mỏi mệt, sốt tăng, ít khác, bứt rứt, môi tím, tay chân lạnh, nói sảng; (4) giai đoạn Huyết phận với các triệu chứng sốt cao, mặt đỏ, lòng tay chân nóng, tinh thần mỏi mệt, lả người, tay chân run giật, lưỡi xám, nói sảng, co giật, hôn mê…

Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Bệnh cảnh nêu trên, cũng gần giống với diễn biến bệnh do SARS-CoV-2 gây ra, cũng có giai đoạn (1) ủ bệnh, (2) giai đoạn khởi phát nhẹ với các triệu chứng như sốt – ớn lạnh, đau đầu, đau họng, ho, tức nặng ngực, đau mình mẩy… (3) giai đoạn nặng với các triệu chứng như trên mức độ nặng hơn, kèm theo mất vị giác, mất khứu giác, khó thở, mệt lả, SpO2 ≤ 94%, giai đoạn này phải nhập viện điều trị vì 5% trong nhóm bệnh nhân này có thể chuyển sang giai đoạn rất nặng có suy hô hấp SpO2 < 90%, cần thở máy và săn sóc đặc biệt (4) và cuối cùng là giai đoạn hoặc hồi phục, hoặc nhiều biến chứng, hoặc tử vong.

Qua đó, có thể thấy mô tả về mặt triệu chứng khá tương đồng, chỉ khác điều kiện khoa học hiện nay giúp chúng ta biết rõ hơn về độc lực của siêu vi, về cơ chế bệnh sinh và vaccine phòng bệnh, còn việc điều trị đặc hiệu vẫn còn đang nghiên cứu.

Việc điều trị Ôn bệnh của YHCT, tuỳ thuộc mỗi giai đoạn có các bài thuốc cổ phương lưu truyền từ thời Trương Trọng Cảnh đến thời của Diệp Thiên Sĩ, kinh nghiệm hơn 1500 năm và đến ngày nay, gần 2000 năm, rất đáng để chúng ta tham khảo và nghiên cứu sử dụng cho người bệnh COVID-19 hiện nay.

Những bài thuốc được chỉ định từ nhẹ đến nặng như Ngân kiều tán, Hoàng cầm thang, Hoắc hương chính khí tán, Thanh ôn bại độc, Tăng dịch thang… được không ít công trình nghiên cứu.

 

Tác giả Yun Luo và cs (2019)⁽13⁾ kết hợp YHCT (y học cổ truyền) và YHHĐ (y học hiện đại) cho bệnh nhân SARS-CoV-2 nặng có tổn thương phổi lan tỏa, ghi nhận 38% bệnh nhân nhập ICU, 62% bệnh nhân thở máy. Tất cả bệnh nhân được điều trị Y học hiện đại (YHHĐ) kết hợp thuốc YHCT theo biện chứng luận trị. Các bài thuốc thường được dùng là Ngân kiều tán, Ma hạnh thạch cam thang, Cam lộ tiêu độc đan, Thanh dinh thang, Tam nhân thang. Với việc bổ sung thêm YHCT, 91% bệnh nhân được lui bệnh, chỉ 9% bệnh nhân tử vong. Tác giả kết luận rằng thuốc YHCT có thể giúp cải thiện triệu chứng của bệnh.

Nghiên cứu In silico của nhóm Deng-hai Zhang và cs (2020) đã tiến hành tầm soát các dược liệu có khả năng kháng 2019-nCoV dựa trên cơ sở dữ liệu thực vật⁽22⁾. Kết quả các dược liệu và các hoạt chất có hoạt tính kháng virus SARS-CoV-2 trên In silico được liệt kê như: Liên kiều, Cam thảo, Tang bạch bì, Cúc hoa, Kim ngân hoa, Khoản đông hoa, Tang diệp, Tiền hồ, Sài hồ, Hoàng liên, Ngư tinh thảo, Huỳnh kỳ, Tri mẫu, Hoắc hương…

Hiện tại chưa có báo cáo thử nghiệm lâm sàng đánh giá hiệu quả của thuốc YHCT trong phòng ngừa COVID-19. Tuy nhiên, tại Trung Quốc, dựa trên kinh nghiệm và các nghiên cứu sử dụng YHCT trong phòng ngừa các dịch bệnh SARS, dịch cúm trước đây, tính đến tháng 2/2020, có 23 tỉnh đã đưa ra chương trình khuyến cáo sử dụng bài thuốc YHCT trong phòng ngừa COVID-19. Trong các khuyến cáo, chứa 54 vị thuốc, với 19 vị thuốc có trên 3 lần lặp lại trong các bài thuốc⁽12⁾.

Tần suất các dược liệu được sử dụng trong các bài thuốc ngừa COVID-19.

 

Yang Yang và cs (2020)⁽20⁾ mới đây đã báo cáo một bài tổng quan về tình trạng sử dụng YHCT tại Trung Quốc trong dịch COVID-19. Bài báo cung cấp số liệu cho thấy có trên 85% người mắc COVID-19 tại Trung Quốc được sử dụng thêm YHCT bên cạnh các liệu pháp Tây y. Trong tình hình chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho COVID-19, các thuốc đang sử dụng thì hiệu quả chưa rõ ràng, thì các thuốc YHCT đã được ứng dụng để hỗ trợ điều trị thông qua kinh nghiệm và bằng chứng của dịch SARS năm 2003. Tính đến tháng 3 năm 2020, có đến 303 nghiên cứu lâm sàng đang được tiến hành để đánh giá hiệu quả và độ an toàn của YHCT trong điều trị COVID-19 tại Trung Quốc. Bộ Y Tế Trung Quốc cũng đã ban hành đến phiên bản thứ 6 Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị COVID-19, và kể từ phiên bản thứ 4, thuốc YHCT đã được khuyến cáo trong điều trị ở các giai đoạn khác nhau. Theo Hướng dẫn phiên bản mới nhất, các bài thuốc YHCT được dùng trong phòng ngừa và điều trị COVID-19 bao gồm Hoắc hương chính khí tán, Khu phong giải độc hoàn, Ngân hoa thanh cảm hoàn, Thanh phế bại độc thang… và một số bài thuốc khác.

Lùi về các trận dịch do Corona virus trước đây, một nghiên cứu tại Hong Kong sử dụng YHCT trong phòng bệnh cho 3160 nhân viên Y tế có nguy cơ cao, dùng mỗi ngày trong 2 tuần. Các bài thuốc được dùng như Tang cúc ẩm, Ngọc bình phong tán có gia thêm 2 vị là Đại thanh diệp và Hoàng cầm. Kết quả không có ca nhiễm SARS trong nhóm dùng YHCT, trong khi tần suất nhiễm ở nhóm không dùng là 0.4%⁽6⁾.

Một phân tích gộp của nhóm tác giả Liu Jian Ping và cs (2004)⁽11⁾ về hiệu quả của YHCT trong điều trị SARS. Nghiên cứu thu được 8 RCTs (n=488), trong đó so sánh giữa nhóm có dùng kết hợp YHHĐ với YHCT và nhóm chỉ dùng YHHĐ. Kết quả phân tích thấy rằng ở nhóm có kết hợp YHCT làm giảm có ý nghĩa tỷ lệ tử vong. Ngoài ra, giảm sốt, cải thiện các triệu chứng khác, giảm tổn thương trên X-quang phổi, giảm tỷ lệ nhiễm nấm thứ phát cũng tốt hơn ở nhóm có kết hợp YHCT so với chỉ dùng YHHĐ. Nghiên cứu kết luận rằng kết hợp thêm YHCT vào chăm sóc thường quy có thể đem lại lợi ích trên bệnh nhân SARS. Các bài thuốc được dùng trong các RCTs đưa vào phân tích bao gồm: Ích khí dưỡng âm, Bổ phế kiện tỳ, Dưỡng âm thanh nhiệt, Thanh nhiệt giải độc khu phong tuyên phế, Ích khí hóa ứ thanh nhiệt giải độc, Sinh mạch tán.

Theo tổng quan của Ping-Chung Leung (2007)⁽8⁾ khi đánh giá toàn cảnh các nghiên cứu trong dịch SARS tại Trung Quốc với 130 nghiên cứu, trong đó 90 nghiên cứu được đủ tiêu chuẩn đưa vào phân tích. Các kết quả cho thấy hiệu quả khi thêm thuốc YHCT vào điều trị thường quy sẽ kiểm soát tốt sốt, giải quyết nhiễm trùng nhanh hơn, ít phải dùng steroid hơn, một số bằng chứng còn thấy rằng YHCT là tăng cường miễn dịch. Trong đó tác giả lưu ý đến một số báo cáo chất lượng tốt. Một báo cáo của tỉnh Hồ Nam dẫn số liệu cho thấy trên thế giới từ 20/6/2003 có 8461 ca SARS, với 804 người tử vong, tỷ lệ tử vong là 9.5%. trong khi tại Trung Quốc có 5326 ca, tử vong 347, tỷ lệ là 6.5%. Nếu loại trừ số liệu các bệnh nhân chỉ điều trị YHHĐ, thì trong các bệnh viện có điều trị tích hợp YHCT và YHHĐ thì tỷ lệ tử vong chỉ còn 3.3% (28/844). Tác giả cho rằng tỷ lệ tử vong thấp hơn của Trung Quốc là do có sự kết hợp điều trị YHHĐ với YHCT. Về miễn dịch, tác giả dẫn 2 nghiên cứu của Zheng et al., 2005; Csi et al., 2004 trên bệnh nhân SARS, cho thấy sử dụng thêm thuốc YHCT là cải thiện sự giảm lympho T ở các dòng CD3, CD4, CD5. Một báo cáo năm 2005 của He Zhong Ping và cs trên 271 bệnh nhân nhiễm SARS thấy rằng những bệnh nhân nặng hoặc tử vong có hiện tượng giảm nhiều lympho CD4+, CD8+⁽2⁾.

Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Bộ y tế nước ta đã cho phép sử dụng YHCT vào trong phác đồ điều trị, đây là điều rất đáng mừng, nhưng thực sự còn đó nhiều khó khăn, vì điều trị của YHCT mang tính cá thể, mỗi cơ địa, cùng một biểu hiện bệnh có thể có điều trị khác nhau, việc nghiên cứu khoa học dựa trên các tiêu chí YHHĐ để đánh giá có thể làm hạn chế kết quả điều trị. Tuy nhiên, cứu người như cứu hoả, ít nhất một số vị thuốc, bài thuốc đã được nghiên cứu bài bản, có tác dụng bổ của Đông y và có tác dụng hỗ trợ hoạt động miễn dịch giúp tăng sức đề kháng cơ thể, nếu sử dụng, ít nhất cũng có thêm vũ khí cho thầy thuốc chọn lựa trong điều trị chống lại độc lực của SARS-CoV-2, hoặc cải thiện triệu chứng và hy vọng rất lớn vào việc giảm thiểu diễn tiến vào giai đoạn nặng, góp phần giải quyết bài toán khó mà chúng ta đang trải qua. Một điều đáng mừng là những dược liệu trong các bài thuốc cổ phương nói trên đa phần có ở nước ta, đã được nghiên cứu minh chứng những tác dụng chống viêm, hỗ trợ hoạt động miễn dịch giúp tăng sức đề kháng, giải quyết các triệu chứng bệnh và bổ dưỡng… mà các thầy thuốc YHCT vẫn sử dụng hằng ngày trong điều trị cho người bệnh.

 

Tài liệu tham khảo

  1. Chen, Xiao Y., et al. (2007), “Chinese medicinal herbs for influenza”, Cochrane Database of Systematic Reviews(4).
  2. He, Zhongping, et al. (2005), “Effects of severe acute respiratory syndrome (SARS) coronavirus infection on peripheral blood lymphocytes and their subsets”, International journal of infectious diseases. 9(6), pp. 323-330.
  3. Hsu, Chung-Hua, et al. (2008), “An evaluation of the additive effect of natural herbal medicine on SARS or SARS-like infectious diseases in 2003: a randomized, double-blind, and controlled pilot study”, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 5(3), pp. 355-362.
  4. Kim, Hye-Young, et al. (2008), “In vitro inhibition of coronavirus replications by the traditionally used medicinal herbal extracts, Cimicifuga rhizoma, Meliae cortex, Coptidis rhizoma, and Phellodendron cortex”, Journal of clinical virology. 41(2), pp. 122-128.
  5. Kubo, Tomohiro and Nishimura, Hidekazu (2007), “Antipyretic effect of Mao-to, a Japanese herbal medicine, for treatment of type A influenza infection in children”, Phytomedicine. 14(2-3), pp. 96-101.
  6. Lau, Joseph T. F., et al. (2005), “The use of an herbal formula by hospital care workers during the severe acute respiratory syndrome epidemic in Hong Kong to prevent severe acute respiratory syndrome transmission, relieve influenza-related symptoms, and improve quality of life: a prospective cohort study”, Journal of Alternative & Complementary Medicine. 11(1), pp. 49-55.
  7. Lee, Ju-Young, Abundo, Michael Edward C., and Lee, Chang-Won (2018), “Herbal medicines with antiviral activity against the influenza virus, a systematic review”, The American journal of Chinese medicine. 46(08), pp. 1663-1700.
  8. Leung, Ping-Chung (2007), “The efficacy of Chinese medicine for SARS: a review of Chinese publications after the crisis”, The American journal of Chinese medicine. 35(04), pp. 575-581.
  9. Li, Jiang-Hong, et al. (2016), “Efficacy and safety of traditional Chinese medicine for the treatment of influenza A (H1N1): A meta-analysis”, Journal of the Chinese Medical Association. 79(5), pp. 281-291.
  10. Li, Shi-you, et al. (2005), “Identification of natural compounds with antiviral activities against SARS-associated coronavirus”, Antiviral research. 67(1), pp. 18-23.
  11. Liu, Jianping, et al. (2004), “Chinese herbal medicine for severe acute respiratory syndrome: a systematic review and meta-analysis”, Journal of Alternative & Complementary Medicine. 10(6), pp. 1041-1051.
  12. Luo, Hui, et al. (2020), “Can Chinese medicine be used for prevention of corona virus disease 2019 (COVID-19)? A review of historical classics, research evidence and current prevention programs”, Chinese journal of integrative medicine, pp. 1-8.
  13. Luo, Yun, et al. (2019), “Application of Chinese medicine in acute and critical medical conditions”, The American journal of Chinese medicine. 47(06), pp. 1223-1235.
  14. Nabeshima, Shigeki, et al. (2012), “A randomized, controlled trial comparing traditional herbal medicine and neuraminidase inhibitors in the treatment of seasonal influenza”, Journal of Infection and Chemotherapy. 18(4), pp. 534-543.
  15. Tsai, Yu-Chi, et al. (2020), “Antiviral Action of Tryptanthrin Isolated from Strobilanthes cusia Leaf against Human Coronavirus NL63”, Biomolecules. 10(3), p. 366.
  16. Wang, Chen, et al. (2011), “Oseltamivir compared with the Chinese traditional therapy Maxingshigan–Yinqiaosan in the treatment of H1N1 influenza: a randomized trial”, Annals of internal medicine. 155(4), pp. 217-225.
  17. Wen, Chih-Chun, et al. (2011), “Traditional Chinese medicine herbal extracts of Cibotium barometz, Gentiana scabra, Dioscorea batatas, Cassia tora, and Taxillus chinensis inhibit SARS-CoV replication”, Journal of traditional and complementary medicine. 1(1), pp. 41-50.
  18. Wong, Lai-yi, et al. (2013), “A herbal formula for prevention of influenza-like syndrome: a double-blind randomized clinical trial”, Chinese journal of integrative medicine. 19(4), pp. 253-259.
  19. Yan, Renhong, et al. (2020), “Structural basis for the recognition of the 2019-nCoV by human ACE2”, bioRxiv.
  20. Yang, Yang, et al. (2020), “Traditional Chinese medicine in the treatment of patients infected with 2019-new coronavirus (SARS-CoV-2): a review and perspective”, International journal of biological sciences. 16(10), p. 1708.
  21. Yoshino, Tetsuhiro, et al. (2019), “The use of maoto (Ma-Huang-Tang), a traditional Japanese Kampo medicine, to alleviate flu symptoms: a systematic review and meta-analysis”, BMC complementary and alternative medicine. 19(1), p. 68.
  22. Zhang, Deng-hai, et al. (2020), “In silico screening of Chinese herbal medicines with the potential to directly inhibit 2019 novel coronavirus”, Journal of Integrative Medicine.
  23. Gurwitz, David (2020), “Angiotensin receptor blockers as tentative SARS-CoV-2 therapeutics”, Drug development research, p. 10.1002/ddr.21656.

PGS. TS. BS Nguyễn Thị Bay

Nguyên Trưởng bộ môn Bệnh học

Khoa Y học cổ truyền, ĐH Y dược TP. HCM

Theo Tạp chí sức khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Diếp cá , Tía tô – Hai cây thuốc nam đặc trị Covid-19 và giải pháp khống chế đại dịch

Trước diễn biến tình hình đại dịch, “Làm sao để giảm thiểu số người tử vong bằng mọi phương tiện, nguồn lực” là chỉ đạo của chính phủ và cũng là mong mỏi của người …

Tăng huyết áp - Có phải uống thuốc hạ huyết áp suốt đời không?

Theo khuyến cáo, phải uống thuốc hạ áp khi bị Tăng huyết áp (THA). THA nếu không tìm được nguyên nhân gọi là Bệnh THA nguyên phát, chiếm hơn 90% trường hợp. Cần phân biệt …

Kết hợp Đông- Tây y - Xu hướng của thời đại

Những năm đầu của thế kỷ 21, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã vẽ được bản đồ có trên 150 quốc gia - vùng lãnh thổ trên toàn cầu sử dụng Y học …

Trò chuyện cùng TTƯT, BS.CKII Đỗ Tân Khoa - Giám đốc BV Y học cổ truyền TP.HCM: Phấn đấu trở thành Bệnh viện "Thân thiện - Tận tâm - Hiệu quả"

1/ Trong 10 năm qua, Bệnh viện luôn thừa kế, duy trì và không ngừng phấn đấu, phát triển, thuốc tự sản xuất tại bệnh viện đạt chuẩn GMP-GSP-GLP, thực hiện kiểm định bảo đảm …

Châm cứu làm đẹp - Xu hướng thẩm mỹ mới

Châm cứu thẩm mỹ là một phương pháp không dùng thuốc đã có từ ngàn năm, nay nâng lên một bước khi kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại trong việc …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi