Sao chưa kịp nhớ thì em đã … quên?!

Đãng trí, mau quên, thậm chí lú lẫn là thực trạng oái oăm đang được ghi nhận ở nhiều người trẻ, bề ngoài coi còn khỏe. Đời vốn lắm chuyện éo le. Đúng là tréo cẳng ngỗng nếu người phải làm việc trí óc, như doanh nhân phải đêm ngày tính toán lợi hại, học sinh cần học ít hiểu nhiều, nhưng trí tuệ lại sa sút khiến mau quên điều cần nhớ, khó tập trung lúc phải động não … Vì sao nên nỗi đoạn trường? Kim Ánh (KA) đã gõ cửa Bác sĩ Lương Lễ Hoàng (LLH) để cùng tìm đáp án.

KA: Chức năng tư duy bị bào mòn, thậm chí thui chột, có là hậu quả do gia chủ ngày đêm gắng sức lên dốc qua cầu?

BS LLH: Sai nếu tưởng máy mau mòn vì xài hoài! Bằng chứng là “hội chứng sa sút trí tuệ” được ghi nhận rất rõ nét ở người làm biếng … suy nghĩ! Nếu nghĩ không dùng chắc còn nguyên thì lầm to với não bộ! Giáo sư Markovitsch, chuyên gia tên tuổi về bệnh lý thần kinh ở Đại học Bielefeld, CHLB Đức, đã gây nhiều sửng sốt trong y giới khi công bố kết quả nghiên cứu về trí nhớ. Theo ông, một tín hiệu thần kinh muốn được ghi vào bộ nhớ phải được sao chép nhiều lần, qua đó cảm xúc chính là đòn bẩy để kích ứng thành đậm nét. Nói cách khác, tín hiệu, dù âm thanh hay hình ảnh, nếu nhạt phèo như bài học sử địa trong nhiều trường ở nước ta, thì có nhồi bao nhiêu cũng chỉ là nước đổ đầu vịt! Thêm vào đó, adrenalin và corticosteroid, hai loại nội tiết tố của tuyến thượng thận được phóng thích trong tình huống stress là rào chặn cản đường vào ký ức. Càng cao danh vọng, càng tham sân si càng mau đến lúc tự hỏi ta còn nhớ chút nào hay ta đã quên ráo?

KA: Sa sút trí tuệ, nếu tìm cách định nghĩa cụ thể, là rối loạn chức năng hay bệnh lý thực thể?

BS LLH: Còn may nếu nỗi khổ chỉ quanh quẩn trong chuyện quên tới quên lui! Điểm gây nhiều lo lắng từ báo cáo của Markovitsch chính là phát hiện của chuyên gia này về tình trạng thoái hóa nhiều phần quan trọng trên não bộ, như trung khu ngôn ngữ, trung khu điều hành giấc ngủ, khiến não bộ của nạn nhân, cho dù không hề bị chấn thương, vẫn hóa xơ, thậm chí teo não chẳng khác nào hệ quả của tai biến mạch máu não. Tất cả chỉ vì nguy hại tích lũy từ STRESS!

KA: Vì sao muốn nhớ mà ký ức cứ trôi tuột như thác đổ muôn chiều?

BS LLH: Có lẽ vì thạo nguyên tắc Âm Dương đối kháng để tương sinh, theo các chuyên gia ở Đại học Boston, nội tiết tố endorphin, chất gây cảm giác lạc quan, yêu đời, yêu người, yêu nghề, yêu hết dù là mệt gần chết, là hoạt chất có tác dụng đối kháng với adrenalin. Đừng tưởng tín hiệu càng gay cấn càng dễ chen chân vào trí nhớ. Ngược lại mới đúng! Cảm giác càng nhẹ nhàng, càng thoải mái khi cảm nhận là đòn bẩy để tín hiệu dễ vượt qua rào cản do chính bộ não giăng mắc khắp nơi để nhờ lọt vào bộ nhớ lâu dài. Đó là lý do tại sao tiếng cười hả hê thừa công hiệu hơn trăm viên thuốc gọi là bổ não. Ngốn thuốc bao nhiêu cũng bằng không, nếu gia chủ lúc nào cũng nhíu mày trợn mắt cứ như táo bón kinh niên!

KA: Thế thì nội tiết tố sản sinh trong tình huống xì-trét là thuốc độc hại não?

BS LLH: Không công bằng nếu nhắm mắt đổ thừa cho tuyến thượng thận đã cung cấp quá nhiều nội tiết tố khiến người quên trước quên sau! Cũng như dùng thuốc, vấn đề chính ở chỗ liều lượng. Các nhà nghiên cứu ở Đại học Bremen đã chứng minh là adrenalin và corticosteroid trong tình huống xì-trét, nếu ở liều vừa phải, thậm chí không có hại mà còn có tác dụng hưng phấn khả năng tư duy. Nói cách khác, chút chút stress là biện pháp giúp bộ não giữ được phong độ như mong muốn. Ai chưa tin cứ đếm số người ngã bệnh khi về hưu mặc dầu nạn nhân trước đó đánh lừa chính mình với quan điểm “kể từ nay khỏi lo stress”!

KA: Có thể nào cứu vãn tình thế hay chỉ còn nước trong nhờ đục chịu?

BS LLH: Trăm hay sao bằng tay quen! Cũng theo chuyên gia ngành thần kinh ở Boston, bộ não ngay cả ở người cao tuổi, trên thực tế vẫn còn đường ăn thua nếu được tập luyện thường xuyên. Bằng chứng đơn giản là khả năng tư duy trước đó hầu như phôi pha được phục hồi nhanh chóng sau khi đối tượng trở về với bài toán cửu chương tính nhẩm. Đợi chi đến già mới tập. Ngay khi còn trẻ, thói quen lạm dụng máy tính là liều thuốc độc hại giết dần tế bào thần kinh. Mới hôm qua mua thuốc ở một dược phòng, cô bán thuốc còn trẻ măng phải dùng máy tính cho mười viên thuốc, mỗi viên trị giá đúng 2.000 đồng! Cũng may cho người mua là máy tính của cô chưa hết … pin!

KA: Để não chịu đồng hành với gia chủ cần lưu ý điều gì?

BS LLH: Muốn não động phải động não. Nói chi hệ thần kinh, não mà không động thì “chỗ đó” cũng bất động. Muốn sống vui, sống khỏe toàn thân phải vận động. Đừng tưởng ngồi yên khỏe óc. Chính các trò chơi đòi hỏi phải động não nhưng không gây nghiện như điền ô chữ, tiên đoán đoạn cuối chuyện trinh thám, học ngoại ngữ… là biện pháp nghe qua đơn giản nhưng hữu hiệu để bộ não đừng ngủ gục, ngủ quên rồi … ngủ luôn! Thêm vào đó, không đến độ quá phức tạp để bộ nhớ tăng dung lượng của ổ cứng. Đánh dấu đoạn quan trọng trên trang sách hay văn bản bằng màu vàng, màu cam để dễ đập vào mắt rồi nhẩm thuộc lòng, tập trung cố nhớ vài câu quảng cáo hay tin tóm lược lướt nhanh trên màn ảnh máy truyền hình, thuộc nằm lòng vài số điện thoại của thân hữu… là phương pháp thổi nhẹ luồng sinh khí vào bộ não đang lăm le nghỉ việc.

KA: Khó tiếp sức nếu không hà hơi. Cần gì để bộ não đừng hụt hơi giữa đường?

BS LLH: Ai cũng hiểu nguyên tắc ăn chia, “ăn đồng chia đủ”.  Muốn não làm việc trót lọt đừng quên tiếp hơi cho não với chế độ dinh dưỡng cần thiết cho công đoạn dẫn truyền và lưu trữ tín hiệu thần kinh. Chất béo Omega-3 trong cá biển, trong cá basa, trong dầu Sachi, sinh tố B1 trong gạo tím, hoạt chất tăng dưỡng khí cho tế bào não bộ từ cây thuốc như Bạch Quả, Đinh Lăng… tất cả đều là trợ thủ đắc lực để kỷ niệm ngày nào như dán keo thứ sịn vào ký ức. Ngược lại, muốn “tẩy não” có khó gì đâu! Rượu bia, thuốc lá, cà phê, dược phẩm an thần và thậm chí ma túy là đòn bẩy bôi sạch từ kỷ niệm xa xưa cho đến chuyện còn nóng hổi!

KA: Trong thời buổi đắt đỏ, có cách nào đỡ tốn tiền mà vẫn nên thuốc?

BS LLH: Đừng tưởng phải tìm giải pháp phức tạp mới lần ra lối thoát hiểm! Theo kết quả nghiên cứu ở Hoa Kỳ, nơi hội chứng sa sút trí tuệ đang rất hot, chỉ cần thiền định mười phút mỗi ngày đã đủ để cải thiện 30% trí nhớ. Không quá khó khi mỗi ngày có đến 24 giờ x 60 phút = 1440 phút! Kẹt chính ở chỗ nhín ra cả giờ để chơi game, cả buổi tám chuyện tào lo thì hay thì chỉ cần 10 phút cho chính mình để lâu gặp thầy thuốc thì … khó!

KA: Trong quá trình điều trị rối loạn tâm thể do stress và bệnh lão khoa, bác sĩ có gì tâm đắc với đề tài tháng này?

BS LLH: Não bộ trên thực tế không mau già như nhiều người lầm tưởng. Ngược lại là khác! Não vẫn thừa sức trẻ lâu cho dù tuổi đời chồng chất. Người có thể đến tuổi về hưu nhưng không có nghĩa là bộ não cũng muốn nghỉ việc. Xét về mặt chiến thuật, động não chẳng khác nào thuật dùng người. Biết tạo cơ hội trong tình huống tưởng chừng như bế tắc và hiểu cách tận dụng cơ hội, dù chỉ mong manh, chính là bí quyết để huy động tiềm năng còn bỏ sót đâu đó. Đáng tiếc nếu chỉ vì trong vòng cương tỏa của stress, một nguyên nhân oan uổng, một tình huống trên cơ bản không hẳn nan giải, mà nhiều bộ não về già quá sớm. Đáng trách hơn nữa là nếu đấu đá mà mà thua tuy có buồn, nhưng vẫn còn đáng khen! Tệ hơn nhiều là khi chưa đánh đã thua! Có bệnh có thuốc, nếu may mắn đúng thầy, đúng thuốc. Nhiều khi giải pháp rất gần trong tầm tay, như lời khuyên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Đó là “tôi ơi đừng bỏ cuộc” “trong một cõi đi về” nếu “mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”.

TS. BS Lương Lễ Hoàng

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Hội chứng Brugada - Nguy hiểm nhưng không phải ai cũng biết

Hội chứng Brugada là một bệnh hiếm, nhưng nguy hiểm, do ảnh hưởng của các khiếm khuyết gen, gây ra các bất thường điện thế trong tim, dẫn đến các rối loạn nhịp tim nhanh …

Quy trình khám bệnh tại khoa cấp cứu - Những điều bạn cần biết

Chúng ta vẫn thường nghĩ rằng phòng cấp cứu là nơi để được chăm sóc y tế nhanh, nhưng quy luật “người đến trước - được phục vụ trước” lại không áp dụng ở đây. …

Muối và Nguy cơ của nhiều bệnh lý

Tại Việt Nam, một nghiên cứu do Bộ Y tế tiến hành vào năm 2015 cho thấy mỗi người dân đang tiêu thụ trung bình 9,4g muối/ ngày, gấp đôi nhu cầu khuyến nghị. Mặc …

Làm sao để gàu không tái phát?

Ở người bình thường, các tế bào lớp sừng của da đầu sẽ được thay thế và bong ra dần với số lượng ít và rời rạc trong khoảng một tháng. Nhưng vì một vài …

“Tròn” hay “Mỏng” thì tốt cho việc nuôi con bú mẹ?

Nuôi con bằng sữa mẹ hiện tại đã được nhiều bà mẹ quan tâm do đã thấy được lợi ích của sữa mẹ. Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn nhiều quan niệm chưa đúng …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi