Phác đồ giờ vàng cho trẻ sinh non

Trong quá trình mang thai, một số thai phụ có những nguy cơ và có khi trẻ phải chào đời non tháng. Và Phác đồ Giờ Vàng chính là những kiến thức, kỹ năng hướng dẫn chăm sóc trẻ sinh non trong giờ đầu sau sinh, góp phần cải thiện dự hậu và tăng hiệu quả chăm sóc và điều trị tại khoa Hồi sức sơ sinh. Nhiều trẻ sinh non đã vượt qua giai đoạn đầy nguy hiểm, khó khăn chính là nhờ phác đồ này.

 

Các bà mẹ nào có nguy cơ sinh non?

Các bà mẹ có nguy cơ sinh non bao gồm hở eo tử cung, cổ tử cung ngắn, có tiền sử khoét chóp cổ tử cung; bị viêm nhiễm như viêm nhiễm âm đạo, viêm đường tiết niệu, có những bất thường ở tử cung như u xơ tử cung, dị dạng tử cung bẩm sinh; có tiền sử sinh non qua di truyền: như bản thân người mẹ trước đây đã bị tình trạng sinh non, mẹ quá trẻ hay quá lớn tuổi, thể trạng gầy <35kg. Yếu tố nguy cơ sinh non xuất phát từ thai nhi và phần phụ thường gặp trong trường hợp đa thai, có thai sau thụ tinh trong ống nghiệm, nhiễm khuẩn ối, ối vỡ non, thai nhi chậm tăng trưởng, thai nhi có khuyết tật; bị nhau tiền đạo, nhau bong non, đa ối.

Vì sao đối với những trường hợp có nguy cơ sinh non này, bà mẹ nên đến sanh tại các Bệnh viện có trung tâm hồi sức trẻ sinh non?

Trẻ sinh non là dễ bị tổn thương với tỉ lệ tử vong cao. Sau sinh, trẻ sinh non có nguy cơ bị hạ thân nhiệt, hạ đường huyết và nhiễm trùng, cần được hồi sức ngay sau sinh bởi đội ngũ nhân lực có kinh nghiệm và trang thiết bị thích hợp.

Trẻ sinh non tăng nguy cơ hạ thân nhiệt do khả năng tạo nhiệt, khả năng co mạch ngoại biên kém và tăng mất nhiệt qua lớp da non, chưa trưởng thành. Lúc nhập viện, hạ thân nhiệt dưới 36°C ở trẻ sinh non rất nhẹ cân kèm tăng nguy cơ tử vong 64% so với trẻ thân nhiệt bình thường.

Trẻ sinh non tăng nguy cơ hạ đường huyết sau khi kẹp rốn do giảm dự trữ glycogen, dẫn đến giảm khả năng tạo glucose. Trẻ sinh non tăng nhu cầu chuyển hóa do suy hô hấp, giảm oxy máu, gây tăng sử dụng đường. Ngay sau khi kẹp rốn, đường huyết giảm nhanh sau 30 đến 60 phút, nếu không được điều trị kịp thời có thể gây tổn thương não. Trẻ sinh non cần truyền tĩnh mạch dung dịch có glucose để duy trì đường huyết sau sinh.

Trẻ sinh non có nguy cơ nhiễm trùng cao gấp 3 đến 10 lần so với trẻ đủ tháng, do hệ miễn dịch chưa trưởng thành. Nhiễm trùng sơ sinh sớm chiếm 11% tỉ lệ tử vong và 6,3% di chứng lúc xuất viện, bao gồm giảm thính lực, co giật, tăng nhu cầu oxy.

Phác đồ Giờ Vàng cho trẻ sinh non là gì?

Năm 2009 Reynold là người đầu tiên đưa ra khái niệm giờ vàng ở sơ sinh. Thuật ngữ Giờ Vàng mượn của cấp cứu chấn thương ở người lớn từ 1995. Năm 2014 tác giả Castrodale và cộng sự báo cáo Giờ Vàng hướng dẫn chăm sóc trẻ non tháng một cách hệ thống ngay sau sinh. Phác đồ được thực hiện tại khoa Hồi sức sơ sinh cấp độ III dành cho trẻ dưới 32 tuần tuổi thai, tập trung vào hồi sức tại phòng sinh, ổn định hô hấp, thân nhiệt, và bắt đầu truyền dung dịch đường và đạm, kháng sinh cũng như cho trẻ vào lồng ấp kín sớm.

Khuyến cáo của chương trình hồi sức sơ sinh (NRP: Neonatal Resuscitation Program) cho trẻ sinh non dưới 32 tuần tuổi thai bao gồm giữ nhiệt độ phòng sanh từ 23°C đến 25°C, đặt trẻ trên khăn ấm, đội nón và bọc trẻ trong túi nhựa giữ nhiệt. Tác giả LyuY và cộng sự báo cáo tỉ lệ biến chứng của trẻ sinh non, bao gồm tổn thương thần kinh, bệnh lý võng mạc và viêm ruột hoại tử ở nhóm có thân nhiệt lúc nhập khoa Hồi sức sơ sinh từ 36,5°C đến 37,2°C thấp hơn nhóm trẻ có thân nhiệt dưới 36,5°C. Năm 2007,  Laptook và cộng sự phân tích dự hậu cho thấy thân nhiệt trẻ sinh non rất nhẹ cân lúc nhập khoa giảm 1°C kèm tăng tỉ lệ  tử vong 28%, tăng nhiễm trùng sơ sinh muộn 11%. Sử dụng lồng ấp có độ ẩm 80% giúp cải thiện điều hòa thân nhiệt và giảm mất nước không nhận biết ở trẻ sinh non.

Đường huyết ở trẻ sinh non thấp nhất giữa 30 đến 90 phút sau sinh. Điều quan trọng là truyền dung dịch có glucose phải được thực hiện nhanh nhất trên nhóm trẻ này, giữ cho đường huyết trên 50 mg/dL. Một mục tiêu nữa trong phác đồ Giờ vàng là cải thiện thời gian bắt đầu tiêm kháng sinh cho trẻ. Hiệp hội Hàn lâm Nhi khoa Hoa kỳ khuyến cáo, đối với trẻ bệnh nặng cần được xét nghiệm nhiễm trùng huyết sơ sinh sớm và điều trị kháng sinh phổ rộng, bao gồm Ampicillin phối hợp Aminoglycoside. Theo chiến dịch cứu sống trẻ nhiễm trùng huyết (SSC Surviving sepsis campaign) kháng sinh phổ rộng nên được dùng sớm trong vòng 1 giờ khi nghi ngờ nhiễm trùng huyết. Bắt đầu tiêm kháng sinh trễ ở trẻ nghi ngờ nhiễm trùng huyết làm tăng tỉ lệ tử vong.

Việc thực hiện phác đồ Giờ Vàng cung cấp hướng dẫn chăm sóc trẻ sinh non trong giờ đầu sau sinh, góp phần cải thiện dự hậu. Vì vậy, xây dựng phác đồ Giờ Vàng áp dụng cho tất cả trẻ sinh non dưới 32 tuần tuổi thai, với phân công cụ thể nhiệm vụ của bác sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh, là vấn đề cần thiết, nhằm mục đích tăng hiệu quả chăm sóc và điều trị tại khoa Hồi sức sơ sinh.

TS. BS Cam Ngọc Phượng

Trưởng khoa Hồi sức Sơ sinh – BV Hạnh Phúc

Theo Tạp chí Sức Khỏe 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Bệnh Tay Chân Miệng - Coi chừng biến chứng

Bệnh tay chân miệng là bệnh lây truyền cấp tính thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt ở những trẻ dưới 5 tuổi - lứa tuổi đi học mẫu giáo, nhà trẻ. Bệnh thường xảy …

Táo bón ở trẻ em

Nhiều trẻ có thể đi cầu 2-3 lần một ngày, ngược lại có những trẻ chỉ đi cầu 2 lần trong một tuần và điều này gây ra nhiều ưu phiền cho các bậc phụ …

Hẹp da quy đầu - Bố mẹ hoang mang, con trẻ ám ảnh!

Không ít người trong số chúng ta không khỏi băn khoăn hay đôi lúc hoang mang về tình trạng da quy đầu của con. Đôi khi đứa trẻ được khám và xử lý ở một …

Những điều cần biết về nhiễm Helicobacter pylori ở trẻ em

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori rất phổ biến trên toàn thế giới và tại Việt Nam Helicobacter pylori (được gọi tắt là H. pylori) là một loại vi khuẩn được tìm thấy trong dạ dày. Nhiễm …

Phòng ngừa viêm da cơ địa (Chàm) trên trẻ nhỏ

Chàm là một bệnh về da vô cùng phổ biến trên trẻ em. Tuy không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng vô cùng phiền hà, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi