Những tiến bộ trong điều trị ung thư

Ngày nay, điều trị bệnh lý ung thư có nhiều tiến bộ với nhiều kỹ thuật cao. Việt Nam hòa cùng sự phát triển đó đã đem lại hiệu quả kiểm soát bệnh ngày càng cao. Điều trị ung thư ngày nay không chỉ nhằm giúp bệnh nhân khỏi hẳn bệnh hay làm nhỏ khối ung thư hoặc ngăn lại diễn tiến phát triển bệnh mà còn hướng đến tính bảo tồn các chức năng cũng như tính thẩm mỹ cho người bệnh.

Xin nhắc lại ung thư là tên gọi chung của hơn 100 loại bệnh lý ung thư riêng biệt. Do vậy, tùy từng loại ung thư ở các cơ quan bộ phận trên cơ thể cũng như đặc tính riêng biệt của từng loại tế bào gây ung thư mà chúng ta có cách điều trị khác nhau. Với nhiều phương pháp điều trị hiện có, tùy thuộc vào từng tình trạng bệnh cụ thể chúng ta có thể sử dụng một phương pháp hay phối hợp nhiều phương pháp trị liệu nhằm đem lại kết quả tốt nhất cho người bệnh.

Điều trị ung thư hiện đang có các phương pháp phổ biến: Phẫu trị, Hóa trị, Xạ trị, liệu pháp nhắm trúng đích, liệu pháp nội tiết, liệu pháp miễn dịch, chăm sóc giảm nhẹ và điều trị đau. Sự phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp này gọi là “đa mô thức” trong điều trị ung thư. Mỗi người bệnh có những tình trạng rất khác biệt và việc chọn lựa điều trị phù hợp nhất với từng người bệnh riêng biệt gọi là “cá thể hóa” trong điều trị.

Những tiến bộ về phẫu trị

Phẫu trị là các phương pháp phẫu thuật nhằm cắt bỏ khối ung thư, đây là phương pháp lâu đời nhất nhưng vẫn đem lại hiệu quả cao và ngày càng tiến bộ với nhiều kỹ thuật mới.

Phẫu thuật nhằm một số mục đích:

  • Phẫu thuật giúp chẩn đoán bệnh như: sinh thiết bướu, cắt một phần bướu như tiểu phẫu, tiến bộ hơn là sinh thiết lõi kim, sinh thiết định vị dưới chẩn đoán hình ảnh hay chọc hút bướu qua hút chân không, sinh thiết qua phẫu thuật nội soi lỗ tự nhiên hay nội soi lồng ngực, nội soi ổ bụng… sau khi lấy mẫu các bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ xem xét ở mức độ phân tử, tế bào, mô dưới kính hiển vi để xác định có phải là ung thư hay không và thuộc loại ung thư nào.
  • Phẫu thuật giúp tìm nơi bướu nguyên phát hay tìm ra nơi lan tràn của khối u ảnh hưởng chức năng cơ thể. Xác định giai đoạn bệnh ung thư, kích thước bướu, tình trạng hạch bạch huyết vùng bị ảnh hưởng. Phẫu thuật loại bỏ hoàn toàn khối ung thư cũng gọi là điều trị triệt để. Đôi khi chúng ta không thể cắt toàn bộ khối ung thư thì các bác sĩ có thể phẫu thuật “giảm tổng khối bướu” là cắt bỏ phần lớn khối ung thư thường có phối hợp các phương pháp hóa trị, xạ trị trước hay sau phẫu thuật.
  • Phẫu thuật giảm nhẹ đôi khi nhằm giải quyết các tác hại của khối ung thư gây ra nhằm cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân trong tình trạng bệnh tiến triển như: chèn ép thần kinh nhất là chèn ép tủy sống, tắt ruột do ung thư, phẫu thuật cầm máu do khối ung thư xâm lấn như tử cung, thực quản, dạ dày… phẫu thuật nội soi đặt ống nuôi ăn, đặt stent qua chỗ tắc ruột…
  • Nhiều tiến bộ trong phẫu thuật tái tạo, phục hồi chức năng, vi phẫu tạo hình thẫm mỹ sau các phẫu thuật lớn cắt bỏ khối ung thư: như tạo hình tuyến vú sau cắt bỏ tuyến vú trong điều trị ung thư vú, tạo hình xương hàm, tạo hình bọng đái, tạo hình lưỡi, mũi… phẫu thuật kéo dài âm đạo sau phẫu thuật ung thư tử cung nhằm giữ được chức năng sinh dục của người phụ nữ.

  • Phẫu thuật vi xâm lấn, xâm lấn tối thiểu kết hợp phẫu thuật nội soi: bác sĩ chỉ cần 1-2 đường mổ nhỏ trên da và đưa các dụng cụ phẫu thuật dẫn ánh sáng với camera quan sát để thực hiện các phẫu thuật trong ổ bụng hoặc trong lồng ngực, những phẫu thuật này giúp thời gian hồi phục sau mổ nhanh hơn và ít đau sau mổ hơn các phẫu thuật hở, mở. Các phẫu thuật này gần như được thực hiện thay thế cho phần lớn các cuộc mổ mở hở lớn, ví dụ phẫu thuật nội soi tuyến giáp qua ngã tiền đình miệng hay đường nách trong điều trị ung thư tuyến giáp.
  • Phẫu thuật Robot đạt được nhiều tiến bộ trong 2-3 năm gần đây dựa trên nền của phẫu thuật nội soi bệnh lý như thận, tiền liệt tuyến, tử cung hay buồng trứng. Cánh tay robot được điều khiển bởi các phẫu thuật viên và Robot có thể với tới những hốc nhỏ, khu vực khó với tới để mổ bằng tay của bác sĩ trong cơ thể người bệnh. Phẫu thuật này giúp giảm lượng máu chảy, ít đau sau mổ và thời gian nằm viện ngắn hơn.
  • Phẫu thuật Laser: Các bác sĩ sử dụng tia sáng cường độ cao để cắt bỏ các mô ung thư như ung thư da, ung thư thanh quản giai đoạn sớm bảo tồn giọng nói…
  • Phẫu thuật lạnh: Các bác sĩ dùng chất Nitơ nitrogen lỏng để làm đông đặc và giết tế bào bất thường.

Sự tiến bộ và phát triển nhiều phương pháp phẫu thuật mới giúp người bệnh có nhiều cơ hội được điều trị bệnh với kết quả cao hơn và giữ được chức năng cũng như thẩm mỹ.

Những tiến bộ về xạ trị

Xạ trị dùng tia phóng xạ ion hóa năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư. Mục tiêu của xạ trị là đưa năng lượng phóng xạ cao chính xác tập trung vào vùng ung thư muốn xạ đồng thời giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến mô lành của cơ thể xung quanh.

Xạ trị gồm xạ trị ngoài và xạ trị trong. Xạ trị ngoài là dùng máy xạ trị để chiếu tia xạ từ bên ngoài vào vùng muốn xạ trên người bệnh nhân. Xạ trị trong: áp hoặc đưa nguồn phóng xạ (đặt nguồn, cắm hạt phóng xạ…) vào trong mô hay trong hốc, trong khoang của cơ thể (như đặt nguồn xạ vào âm đạo trong điều trị ung thư cổ tử cung, hay cắm nguồn phóng xạ trong ung thư hốc miệng…).

Các tiến bộ nhanh chóng trong các phương pháp xạ trị ngoài gần đây đã giúp tăng hiệu quả xạ trị đồng thời giảm các tác dụng phụ và biến chứng do xạ trị trên người bệnh:

  • Xạ trị điều biến cường độ tia (Intensity modulated radiotherapy; IMRT): Sử dụng máy xạ trị gia tốc thẳng với mục đích đem lại sự chính xác tại vị trí cần chiếu xạ. Liều xạ cao nhất sẽ tập trung vùng bị ung thư mà bác sĩ muốn xạ trị đồng thời giảm tối đa tổn thương mô lành xung quanh bị ảnh hưởng bởi xạ trị.
  • Xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh (Image-guided radiation therapy; IGRT): Bác sĩ sẽ sử dụng các hình ảnh như CTscan, MRI để hướng dẫn tập trung tia xạ vào vùng cần được điều trị, IGRT hoạt động hiệu quả ở trên những bộ phận cơ thể chuyển động như phổi, gan… đây là ưu điểm mà các phương pháp xạ trị trước đây không thể thực hiện tốt được. Với máy xạ trị ngoài hiện đại, các bác sĩ có thể thực hiện xạ trị định vị thân SBRT (Stereotactic Body Radiation Therapy) với liều xạ cao khu trú vùng ung thư đem lại một số hiệu quả như xạ phẫu.
  • Xạ phẫu định vị (Stereotactic radiosurgery), chẳng hạn như Cyber Knife, là phương pháp nhằm đưa một liều xạ cao vào một vị trí nhỏ trên cơ thể nhằm thay thế phẫu thuật trong một số bệnh lý có thể lựa chọn như bướu não, tủy sống.
  • Xạ trị hạt nặng Proton: Sử dụng các hạt proton – dùng năng lượng các phân tử tích điện dương để tiêu diệt tế bào ung thư. Liệu pháp đưa một cường độ năng lượng cao được tập trung cao nơi cần xạ trị điều này làm cho tế bào ung thư bị tiêu hủy và không tổn thương mô lành xung quanh. Hiện nay, xạ trị Proton dùng trong điều trị các ung thư: não, tiền liệt tuyến, phổi, gan, vú, thực quản, mắt và ung thư vùng đầu cổ. Đây là phương pháp với máy xạ trị mới, chi phí vận hành cao. Xạ trị hạt nặng proton hiệu quả với phần lớn ung thư nhất là những trường hợp khó như bướu Mêlanôm ác hay kháng trị với những phương pháp điều trị trước đó.

Những tiến bộ về hóa trị

Hóa trị được dùng trị ung thư từ những năm 1950 và đến nay vẫn là một trong những vũ khí hàng đầu trong điều trị ung thư. Các thuốc hóa chất trị liệu ung thư đã không ngừng thay đổi trong những năm qua. Thuốc dùng trong hóa trị ung thư có nhiều nhóm với nhiều cách gây độc và giết tế bào ung thư theo nhiều cách khác nhau. Các bác sĩ thường phối hợp nhiều loại thuốc hóa chất để đem lại hiệu quả điều trị cao hơn.

Nhiều thuốc mới hiệu quả cao hơn và ít tác dụng phụ cho người bệnh hơn. Hiện đã có thêm một số loại hóa chất đường uống trong điều trị ung thư giúp người bệnh dễ dàng thuận tiện trong việc dùng thuốc.

Bên cạnh hóa trị thì liệu pháp nội tiết được dùng cho một số loại ung thư ảnh hưởng bởi nội tiết tố như ung thư vú, ung thư tiền liệt tuyến. Dùng liệu pháp nội tiết nhằm loại bỏ nội tiết hay ngăn chặn sự sản sinh nội tiết qua đó làm cho tế bào ung thư ngừng tăng trưởng, phát triển.

Liệu pháp nhắm trúng đích – tiến bộ mới trong điều trị ung thư

Một trong những tiến bộ gần đây trong điều trị ung thư là liệu pháp nhắm trúng đích. Các gen, các protein dẫn truyền tín hiệu tế bào, các yếu tố tăng sinh mạch máu đều giúp các tế bào ung thư tăng trưởng và lan rộng. Các thuốc mới này chỉ tác động trên các tế bào ung thư đặc hiệu và rất khác với các thuốc hóa chất trong hóa trị truyền thống. Hóa trị tác động trên tất cả các tế bào ung thư và tế bào lành sinh trưởng nhanh của cơ thể.

Liệu pháp nhắm trúng đích “bắt cặp” ứng với loại tế bào ung thư của từng người bệnh nên liệu pháp này hiệu quả cao hơn và ít tác dụng phụ hơn hóa trị. Đây là nhóm thuốc được phát triển mạnh mẽ và liên tục trong những năm gần đây. Liệu pháp này đem lại nhiều hứa hẹn tuy hiện chỉ dùng trong một số loại ung thư nhưng hy vọng sắp tới sẽ có nhiều thuốc trị được nhiều loại ung thư hơn. Một số thuốc nhắm trúng đích: Trastuzumab trong điều trị ung thư vú có đột biến gen HER-2. Gefitinib, Erlotinib, Osimertinib… ức chế chất tăng trưởng biểu bì EGRR trong điều trị ung thư phổi, Cetuximab trong điều trị ung thư đại tràng. Các thuốc ức chế tăng sinh mạch và các đột biến gen khác.

Liệu pháp miễn dịch: Phương pháp mới đầy hứa hẹn trong điều trị

Những điều trị miễn dịch giúp cơ thể tự phòng vệ từ hệ thống miễn dịch, tìm và tiêu diệt tế bào ung thư như cách tấn công vi khuẩn hay vi rút. Đây là liệu pháp rất mới, hiện ứng dụng 2-3 năm gần đây. Chúng ta cần phân biệt rõ liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư rất khác với các khái niệm chung chung là điều trị nâng đề kháng, miễn dịch cơ thể của thực phẩm chức năng hay các quảng cáo thuốc không chính thống trong điều trị ung thư.

Liệu pháp miễn dịch trong điều trị đặc hiệu ung thư gồm:

  • Khánh thể đơn dòng: hệ miễn dịch của cơ thể tạo ra protein được gọi là kháng thể đi tìm kiếm tế bào ung thư và các vật thể lạ khác. Chúng tấn công vào các chất kháng nguyên của các tế bào đó, một khi tấn công, các kháng thể sẽ truyền tín hiệu để các loại tế bào hệ miễn dịch tìm đến và tiêu diệt tế bào ung thư. Kháng thể đơn dòng được chế tạo ra nhằm tiêu diệt các kháng nguyên đặc hiệu trên các tế bào ung thư chuyên biệt. Một số kháng thể hoạt động độc lập, một số khác được kết hợp với các hóa chất gây độc tế bào trong hóa trị để tiêu diệt tế bào ung thư.
  • Các ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (Checkpoint inhibitors): Các tế bào trong cơ thể có một chất trên bề mặt tế bào được gọi là điểm kiểm soát miễn dịch Checkpoint và chất này nói cho hệ thống miễn dịch nhận biết đó là bạn để không bị hệ miễn dịch tiêu diệt. Các tế bào ung thư đôi khi ẩn dấu những điểm kiểm soát miễn dịch trên bề mặt nên hệ thống miễn dịch không phát hiện ra chúng. Các chất ức chế có thể làm biểu lộ ra các điểm kiểm soát miễn dịch trên tế bào ung thư và khi đó hệ thống miễn dịch có đến tiêu diệt chúng. Một số thuốc mới đang được sử dụng như: Pembrolizumab, Atezolizumab…
  • CAR T-cell therapy (chimeric antigen receptor): Cơ thể chúng ta có một đội quân để chiến đấu tiêu diệt các tế bào lạ gọi là các tế bào lympho T. Các tế bào này bảo vệ cơ thể chống lại virut và các yếu tố xâm nhập khác. Liệu pháp tế bào CAR-T là cách điều trị làm gia tăng các tế bào T tấn công tế bào ung thư một cách hiệu quả. Các bác sĩ sẽ lấy các tế bào T từ máu của người bệnh sau đó chuyển đổi gen “huấn luyện” các tế bào T giúp chúng tìm và phá hủy tế bào ung thư. Sau cùng sẽ truyền ngược các tế bào T đã được huấn luyện vào lại cơ thể người bệnh. Phương pháp này có hiệu quả trên một số bệnh lý ung thư máu và đang tiếp tục nghiên cứu trên các loại ung thư bướu đặc khác.

Ghép tủy xương (Bone marrow transplant)

Tủy xương nằm bên trong xương là nơi tạo ra các tế bào máu từ các tế bào máu gốc. Ghép tủy cũng được biết đến như là ghép tế bào gốc. Có thể ghép tủy tự thân hay ghép từ tủy của người hiến tặng. Ghép tủy giúp các bác sĩ dùng hóa trị liều cao để điều trị ung thư. Ghép tủy cũng được dùng để thay thế các tế bào bệnh trong tủy xương thường sử dụng trong điều trị các ung thư hệ tạo huyết.

Những tiến bộ về chăm sóc người bệnh ngay khi chẩn đoán ung thư

Song song với sự phát triển các phương pháp trị liệu ung thư thì chất lượng sống của người bệnh ngày càng được quan tâm, một trong những chuyên ngành hỗ trợ phối hợp với điều trị ung thư là chăm sóc giảm nhẹ. Chăm sóc giảm nhẹ có thể là phẫu trị, hóa trị, xạ trị, nội tiết… giúp giảm đau trong ung thư, giúp cải thiện các triệu chứng khó chịu do bệnh ung thư gây ra. Chăm sóc giảm nhẹ giúp giảm các tác dụng phụ của hóa trị, hay tác dụng phụ của các phương pháp trị liệu ung thư khác. Chăm sóc giảm nhẹ giúp người bệnh tuân thủ quá trình trị liệu ung thư tốt hơn đồng thời hỗ trợ tâm lý, tinh thần, các yếu tố xã hội và kể cả tâm linh cho người bệnh ung thư. Với việc phát triển của các thuốc giảm đau, chống nôn… gần như bệnh nhân ung thư không bị đau đớn cũng như các tác dụng phụ quá mức của các phương pháp trị liệu ung thư.

Tóm lại

Cùng với sự tiến bộ trong điều trị ung thư trên thế giới thì các phương pháp điều trị này cũng đang được áp dụng tại nhiều bệnh viện ung thư lớn tại Việt Nam. Các bác sĩ tùy loại bệnh ung thư, tùy giai đoan bệnh… để quyết định dùng một phương pháp hay phối hợp nhiều phương pháp trong trị liệu. Ví dụ như tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM thường hội chẩn liên chuyên khoa (Tumor Board) để phối hợp đa mô thức đem lại hiệu quả điền trị cao nhất cho từng người bệnh ung thư.

Với sự tiến bộ và pháp triển nhiều phương pháp trị liệu ung thư, các bác sĩ ngày càng chú ý hơn trong việc điều trị bảo tồn chức năng cho người bệnh, nâng cao tính thẩm mỹ. Điều trị ung thư không những ngày càng đem lại khả năng khỏi bệnh cao mà còn nâng chất lượng sống ngày càng tốt cho người bệnh.

Mục đích chung của điều trị ung thư là giúp người bệnh ung thư khỏi bệnh, cho phép họ có cuộc sống, sinh hoạt như những người bình thường khác. Mục đích này có thể đạt được tùy từng bệnh lý ung thư và tình trạng của người bệnh. Tốt nhất chúng ta nên quan tâm phát hiện sớm ung thư như GS. Nguyễn Chấn Hùng chủ tịch hội Ung thư Việt Nam thường nói “Ung thư biết sớm trị lành”.

ThS. BS CKII Quách Thanh Khánh

Trưởng khoa Chăm sóc giảm nhẹ

 Bệnh viện Ung bướu TP.HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Đàn ông nên tầm soát ung thư gì?

Tầm soát ung thư là việc cần thiết để phát hiện sớm bệnh, qua đó lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Với đàn ông, nếu tầm soát ung thư thì đó là những …

Ung thư tiền liệt tuyến: Vẫn có nhiều cơ may để kiểm soát bệnh tốt

Các bác sĩ ung thư chúng tôi hay gặp những câu hỏi của bệnh nhân hay người nhà bệnh nhân “Bác sĩ ơi, tuổi ông tôi đã 60-70, giờ phát hiện ung thư tiền liệt …

Ung thư vú và Dinh dưỡng

Đã có rất nhiều các nghiên cứu xác định nguyên nhân của ung thứ vú, nhưng cho đến nay, vẫn chưa ai có thể giải thích được tại sao người này bị ung thư vú …

Thuốc lá - Thuốc độc!

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam có hơn 15 triệu người hút thuốc lá, mỗi năm thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 40.000 người và con …

Ung thư gan ở Việt Nam - tỷ lệ tử vong cao nhất thế giới

Ung thư gan xếp thứ ba trong nhóm ung thư gây tử vong nhiều nhất thế giới, chỉ sau ung thư phổi và ung thư dạ dày. Năm 2010, ước tính toàn cầu có khoảng …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi