Nhân sâm là gì và sử dụng như thế nào?

Từ bao lâu nay, Nhân sâm vẫn được xem là một vị thuốc quý. Tuy nhiên, không phải cứ dùng thật nhiều, thật lâu mới tốt. Có được sử dụng Nhân sâm hay không, sử dụng với liều lượng như thế nào, thời gian sử dụng nên kéo dài bao lâu để phát huy cho hết tính năng độc đáo của nhân sâm cũng như hạn chế thấp nhất những phản ứng phụ đáng tiếc xảy ra, điều đó cũng quan trọng không kém.

Cây nhân sâm là một cây sống lâu năm, có rễ củ to, đây là một loại rễ củ rất quý hiếm và thường có hình người (nên gọi là nhân sâm). Cây nhân sâm mọc hoang và được trồng ở Trung Quốc, Triều Tiên, vùng Viễn Đông, Nhật Bản, Mỹ,… Nhưng nổi tiếng nhất về chất lượng cũng như công năng điều trị, vẫn là nhân sâm của Trung Quốc và Triều Tiên. Ở các nước này, người ta đồn rằng có những củ nhân sâm sống hàng ngàn năm trên đỉnh núi tuyết và chúng đã đi vào huyền thoại như những linh dược để trị bệnh. Tuy nhiên, chúng tôi chưa bao giờ được tận mắt nhìn thấy những củ sâm như vậy.

 

Cây nhân sâm phải có ít nhất 6 năm tuổi trở lên mới có thể thu hoạch được. Vào mùa thu hoạch người ta phải tiến hành rất cẩn thận để tránh làm tổn thương rễ củ, điều nầy sẽ làm giảm giá trị và tác dụng của củ nhân sâm sau này. Sau khi thu hoạch, nhân sâm loại tốt sẽ được chế biến thành Hồng sâm và loại kém chất lượng hơn sẽ được chế thành Bạch sâm. Nhân sâm đã được các nhà dược học hàng đầu trên thế giới liên tục nghiên cứu. Đáng tiếc thay, câu trả lời cuối cùng vẫn chưa có, vì hiện nay qua rất nhiều nghiên cứu, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra được một chất hóa học nào đặc trưng giữa nhân sâm rất quý (Nhân sâm lâu năm) với nhân sâm thường. Các nhà khoa học chỉ có thể kết luận một cách chung chung là trong nhân sâm có chứa một số thành phần hóa học như các chất: Saponin sterolic, glucozit, tinh dầu panaxen, các loại vitamin B, các men diataza, một số loại axit béo,… Dù gần đây người ta có phát hiện thêm chất germanium, nhưng vẫn chưa có chất gì quý hiếm đặc biệt.

 

Theo Y Học Cổ Truyền, nhân sâm có vị ngọt, hơi đắng, tính ấm. Có tác dụng đại bổ nguyên khí, nhân sâm có thể bồi bổ cho hầu hết các cơ quan tạng phủ trong cơ thể. Nhân sâm làm cho tinh thần của người bệnh trở nên mạnh mẽ, lạc quan, yêu đời, hóa giải cảm xúc bi quan, sợ hãi, chán nản trong cuộc sống. Mắt sẽ sáng hơn, sinh thêm các chất dịch cho cơ thể vì thế sẽ mất cảm giác khát nước (đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường). Nhân sâm làm cường tráng cơ thể và tăng cường tuổi thọ. Do đó, được dùng để điều trị một số chứng bệnh sau: Các bệnh nặng suy kiệt, cấp cứu một số trường hợp bệnh nguy kịch, bồi dưỡng cơ thể, nâng cao thể lực cho bệnh nhân; Các trường hợp ho, hen suyễn do khí lực của bệnh nhân bị hư suy; Các trường hợp rối loạn tiêu hóa, nôn mửa (Đông Y chẩn đoán do Vị hoặc Tỳ hư); Bệnh tiểu đường và những bệnh nhân luôn có cảm giác mệt mỏi, khô miệng, khát nước (âm hư, tân dịch suy). Nhân sâm còn được sử dụng như một loại thảo dược để chống lại sự mệt mỏi khi phải làm công việc căng thẳng nào đó trong một thời gian ngắn, hoặc để kéo dài sự sống cho những bệnh nhân bệnh nặng ở giai đoạn cuối. Tuy nhiên cần lưu ý, một số bệnh lý không được dùng nhân sâm như: Cao huyết áp nặng, phụ nữ băng huyết sau sinh, nôn ra máu,… Liều sử dụng thông thường từ 6g đến 12g/ ngày. Trẻ nhỏ nếu có chỉ định dùng sâm thì phải rất cẩn trọng về liều lượng và phải có sự tư vấn của thầy thuốc chuyên khoa Y Học Cổ Truyền để tránh tình trạng ngộ độc nguy hiểm.

Củ nhân sâm được dùng phổ biến trong dân gian bằng cách thái ra từng lát mỏng (nếu củ nhân sâm quá cứng chúng ta có thể tẩm rượu, ủ hay hấp trên nồi cơm đã chín cho vừa mềm rồi thái thành từng lát), ngậm trong miệng cho tan dần, sau đó nhai và nuốt luôn cả bã. Cũng có thể cho các lát nhân sâm vào trong chén nhỏ bằng sứ, thêm vào một chút nước, đậy nắp, đem chưng cách thủy rồi uống nước đã chưng (cùng một lượng nhân sâm, có thể chưng để lấy nước 3 lần rồi mới bỏ bã).

 

Nhân sâm có thể áp dụng điều trị và tăng cường sức khỏe cho mọi lứa tuổi, ngay cả trẻ em cũng có thể dùng được. Vấn đề đặt ra là phải có một chẩn đoán chính xác và sử dụng nhân sâm một cách phù hợp cho từng trường hợp bệnh lý. Công dụng của nhân sâm như đã nêu trên, là một loại thuốc đại bổ nguyên khí, vì vậy đối với những người bình thường khi dùng nhân sâm sẽ thấy người tỉnh táo, sung mãn, trí óc minh mẫn và cường độ cũng như năng suất làm việc sẽ tăng cao và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đối với những người trẻ (thường dưới 30 tuổi) còn khỏe mạnh, không nên lạm dụng nhân sâm, chỉ nên sử dụng với liều lượng vừa phải và trong một thời gian ngắn.

 

Cách bảo quản nhân sâm cũng là một vấn đề cần biết, đặc biệt đối với những loại nhân sâm quý hiếm, nếu không nhân sâm sẽ bị thoái biến, mất phẩm chất và công dụng điều trị thì rất uổng phí. Khi bảo quản chúng ta có thể để nguyên củ nhân sâm hay thái ra từng lát mỏng, tẩm nước gừng, sấy khô. Sau đó rang gạo nếp cho vàng, đổ vào bình sứ hoặc thủy tinh sạch. Đưa các củ hay nhân sâm đã thái lát vào trong bình rồi lại đổ thêm gạo nếp rang vàng phủ đầy lên trên. Đậy nắp kín, cất vào trong tủ có nhiệt độ vừa phải mà dùng dần. Nhân sâm phải được bảo quản thật cẩn thận như thế vì rất dễ bị mốc và bị sâu mọt ăn. Hiện nay nhân sâm còn được bào chế dưới dạng thuốc sắc, thuốc rượu, hay dạng cồn nhân sâm để dễ bảo quản và tiện lợi khi sử dụng.

BS Lê Hùng

– Chủ tịch Hội Đông y thành phố Hồ Chí Minh

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Phòng ngừa đột quỵ từ góc nhìn dinh dưỡng

Những thay đổi dù rất nhỏ trong cuộc sống hàng ngày hướng đến lối sống lành mạnh đều có thể tạo ra sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe tổng quát và đặc biệt …

Nguy hiểm từ thú ăn đồ độc

Gần đây chúng ta thấy nhiều trường hợp ăn các loại thực phẩm lạ, các loại động vật hiếm nhưng đồn rằng có tác dụng bồi bổ sinh lực, cải thiện bản chất đàn ông, …

Dinh dưỡng - Yếu tố quyết định trong điều trị bệnh gout

Một trong những bệnh lý mãn tính không lây liên quan đến ăn uống hiện nay gia tăng nhanh trong cộng đồng là tăng acid uric máu gây ra bệnh gout hay còn gọi là …

Dinh dưỡng trong mùa dịch Covid-19, sao cho đúng?

Hiện nay, trong mùa dịch COVID-19, bên cạnh những vấn đề thiết thực như tránh ra ngoài nếu không cần thiết, áp dụng những biện pháp như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang ở …

Chiều cao hay cân nặng quan trọng hơn?

Trong quá trình phát triển thể chất của trẻ em, vấn đề tăng cân mỗi tháng đặc biệt quan trọng, cần theo dõi sát sao để đánh giá chế độ ăn của trẻ có phù …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi