Món nào nên loãng thời “hại điện”?

Thông thường món loãng thường bị chê! Không sai, nhưng chuyện gì cũng có ngoại lệ! Mặc dù ngành y nói chung, chuyên khoa tim mạch nói riêng, đã, đang và chắc chắn sẽ có rất nhiều tiến bộ nhảy vọt về kỹ thuật chẩn đoán và phương tiện điều trị, nhưng đột quỵ vì tai biến mạch máu não, đột tử vì nhồi máu cơ tim, vẫn trước sau là cơn ác mộng của bệnh nhân, là nỗi trăn trở của thầy thuốc vì thường khi trở tay không kịp.

Không lửa khó có khói! Dòng máu đang ngon trớn dạo chơi trên đường một chiều từ tim rồi lại về tim, tất nhiên không vô cớ ứ đọng gây thuyên tắc mạch máu, rồi dẫn đến thiếu máu cục bộ khiến vùng mô lân cận vì thiếu dưỡng khí nên hè nhau hoại tử! Từa tựa như nhiều trường hợp “kẹt xe” lãng nhách ở Tp. HCM, dòng xe tuy không quá nặng nề về lưu lượng đang ngon trớn nhưng bất ngờ dồn cục gây tắt nghẽn dây chuyền, khiến cả dòng xe phía sau càng lúc càng nghẹt chỉ vì một tai nạn cọ quẹt có thể không có gì nghiêm trọng, nhưng do đôi bên tranh cãi giữa đường nên xe kẹt trong khi phía trước điểm va chạm vẫn trống thoáng. Lý do rất đơn giản, vì trong mạch máu bỗng xuất hiện cục máu đông nghẽn lối. Nói cách khác, nếu có cách nào, hoặc đừng đụng xe vì ai nấy chạy đúng đường, hoặc nếu có va chạm thì giải quyết cho nhanh, thì nhiều đường đã không kẹt xe đến nỗi ngao ngán mỗi lần đến giờ cao điểm. Cục máu đông trong mạch tại sao không đi chỗ khác chơi để đời đừng bất ngờ là bể khổ?!

 

Về mặt cơ chế, không sai nếu cơ thể phản ứng đúng lúc, đúng cách với phản ứng đông huyết, chẳng hạn trong trường hợp xuất huyết, để cầm máu kịp thời. Éo le, thậm chí nghiêm trọng khi cơ thể đáp ứng sai lệch vì nhận tín hiệu báo động theo kiểu “la làng nhanh nhảu đoảng” nên phản ứng trật chìa bằng cách huy động các thành phần tạo cục máu đông, thay vì chỉ đóng chốt nơi xuất huyết, lại thành hình lãng xẹt ngay trong … mạch máu!

Cục máu đông trong mạch có thể lúc đầu với kích thước không bịt kín mạch máu lớn nhưng khi xuôi dòng tuần hoàn có thể dễ dàng đóng nút một mạch máu nhỏ nào đó. Khi đó, dòng máu khựng lại khiến vùng chung quanh thiếu dưỡng khí. Nếu cục máu đông vô tích sự không bị phá vỡ kịp thời, vùng thiếu dưỡng khí chuyển nhanh sang vùng hoại tử, chưa kể mạch máu bị nghẹt nếu cứ tiếp tục phình bụng vì máu càng dồn càng nong mạch máu, thì hậu quả ứ huyết rồi sung huyết rồi xuất huyết sớm muộn không mời cũng đến. Khỏi dông dài cũng biết nguy hại thế nào nếu mạch máu tổn thương là vi mạch li ti nhưng quan trọng trên vỏ não, thành tim, đáy mắt, cầu thận.

 

Tất nhiên phải dùng thuốc chống đông, nghĩa là cấm cục máu đông trong trường hợp cấp bách chẳng đặng đừng, chẳng hạn vừa đột quỵ, vừa nhồi máu cơ tim, sau cơn suy tim… Tất nhiên sau đó phải tiếp tục áp dụng, cho dù biết rõ khó tránh phản ứng bất lợi trong trường hợp xuất huyết vì chấn thương, vì đã loét dạ dày… cho dù phản ứng phụ chắc chắc về lâu về dài là giá phải trả. Vấn đề chính là làm sao phòng ngừa cục máu đông nội mạch và làm sao có thể linh động áp dụng cho người bệnh tim mạch, thay vì phải dùng thuốc phong bế cơ chế đông huyết, dù phải trả có khi với giá quá đắt vì máu không thể đông khi cần cầm máu!

 

Trước đây tưởng chừng như bất khả thi nên thầy thuốc đành phải trông mong vào tác dụng chống đông máu của cumarin, hoặc nhẹ hơn chút với làm máu loãng như aspirin… Nhờ nhiều công trình nghiên cứu trong thập niên gần đây nhờ quan điểm tìm về kho tàng kinh nghiệm của y học dân gian, nên thầy thuốc hiện nay đã có trong tay một số hoạt chất với tác dụng “2 trong 1”, vừa giữ máu loãng nhưng không ngăn phản ứng chống đông huyết, vừa phân giải cục máu đông trước khi huyết khối thành hình. Chính vì thế mà càng lúc càng có nhiều thầy thuốc chú trọng cách áp dụng những hoạt chất, nếu nói theo ngôn ngữ tượng hình của Đông Y, là dược liệu thuộc nhóm “hoạt huyết” sao cho máu chảy ngon ơ vì không quá đậm đặc nên dễ “lách” qua chỗ eo hẹp trong hệ tuần hoàn, như nattokinase, như rutin trong cây thuốc, như sinh tố E…

 

Nếu so với thuốc hóa chất tổng hợp, hoạt chất sinh học tuy tác dụng hòa hoãn hơn khi khởi động, nhưng mặt khác có một số ưu điểm:

  • Không ức chế phản ứng đông máu khiến thất thế khi xuất huyết.
  • Ức chế khả năng kết dính của các nhân tố đông huyết, như tiểu cầu, sợi đông huyết… nên dòng máu có độ loãng lý tưởng để luân lưu tối ưu.
  • Bảo vệ cấu trúc của mặt trong mạch máu trước tác hại gây xơ cứng của chất oxy-hóa.
  • Kháng viêm và hạ mỡ máu nên mãng xơ vữa khó thành hình gây mất tính đàn hồi của thành mạch.
  • Ức chế các chất keo dán mỡ, dán tiểu cầu, dán sợi đông huyết vào thành mạch, như troponin, homocystein thường bội tăng ở người phải đồng hành với stress.

Để tránh “ách giữa đàng” chỉ vì máu ta sao quá sệt đi thôi, họat chất sinh học “thông mạch” nên được chú trọng càng sớm càng tốt cho tất cả đối tượng có nguy cơ đột quỵ, đột tử, xuất huyết tĩnh mạch như:

  • Cao huyết áp.
  • Thiếu máu cơ tim.
  • Béo phì.
  • Tăng mỡ máu.
  • Tiểu đường.
  • Viêm gan.
  • Ít vận động.
  • Đã có bệnh mạch máu như trĩ, viêm tĩnh mạch.

 

Cẩn tắc vô áy này. Đợi chi nước đến chân mới nhảy khi lúc đó cà thọt cũng không xong?!

BS Lương Lễ Hoàng

Theo Tạp chí Sức khỏe 

 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Nam châm và những cái chết oan nghiệt

Những món đồ chơi có nam châm thật sự nguy hiểm với trẻ nhỏ. Nhiều cái chết oan nghiệt đã xảy ra từ những món đồ chơi này. Cách đây không lâu, tôi có khám một …

Suy Giáp - nên hay không nên ăn gì?

Nói chung, không có chế độ ăn uống riêng biệt cho người bị suy giáp. Mặc dù có rất nhiều bài viết về chế độ ăn cho suy giáp, nhưng không có bằng chứng cho …

Vì sao khó “tới luôn bác tài?”

Đường nào dù ngắn dù dài cũng khởi đầu bằng bước chân thứ nhất (Lão Tử). Con đường phòng bệnh khi chưa bệnh, phục hồi nhanh khi lỡ bệnh, bắt đầu ngay khi gia chủ …

Chuẩn bị gì trước khi mang thai?

Mang thai là thiên chức của người phụ nữ, mang thai cũng là hiện tượng sinh lý bình thường trong cuộc đời người phụ nữ. Gia đình tròn vẹn khi có tiếng khóc trẻ thơ …

“Triết lý cân bằng tự nhiên” đoạt giải nobel y sinh 2019

Nobel Y sinh 2019 đã được trao tặng cho 3 giáo sư bao gồm William G. Kaelin thuộc Đại học Harvard (Mỹ), Gregg L. Semenza thuộc Đại học Hopkins (Mỹ), Peter Ratcliffe thuộc Viện Francis …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi