Đo huyết áp tại nhà – sao cho đúng cách?

Huyết áp là một trong những thông số cơ bản phản ánh tình trạng sức khỏe. Ngày nay, với sự phổ biến các dụng cụ điện tử giúp đo huyết áp tại nhà, mọi người đều có thể tự theo dõi huyết áp cho chính mình và người thân. Tuy nhiên, diễn biến huyết áp trong ngày như thế nào, đo huyết áp vào thời gian nào là chính xác nhất… là những vấn đề không phải ai cũng hiểu rõ. Đo huyết áp hàng ngày là một việc làm hết sức cần thiết giúp theo dõi, kiểm tra huyết áp của bạn.

 

Thay đổi trong ngày của huyết áp

Ở người bình thường, huyết áp ban ngày cao hơn ban đêm, huyết áp hạ xuống thấp nhất vào khoảng 1-3 giờ sáng khi ngủ say và huyết áp cao nhất từ 8 – 10 giờ sáng. Khi vận động, gắng sức thể lực, căng thẳng thần kinh hoặc khi xúc động mạnh đều có thể làm huyết áp tăng lên. Và ngược lại, khi cơ thể được nghỉ ngơi, thư giãn, huyết áp có thể hạ xuống.

Khi bị lạnh gây co mạch, hoặc dùng một số thuốc co mạch hoặc thuốc co bóp cơ tim, ăn mặn có thể làm huyết áp tăng lên. Ở môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi, bị tiêu chảy… hoặc dùng thuốc giãn mạch có thể gây hạ huyết áp.

 

Huyết áp được thể hiện bằng 2 chỉ số:

  • Huyết áp tối đa (còn gọi là huyết áp tâm thu hoặc ngắn gọn là số trên), bình thường từ 90 đến 139 mm Hg.
  • Huyết áp tối thiểu (còn gọi là huyết áp tâm trương hoặc ngắn gọn là số dưới), bình thường từ 60 đến 89 mm Hg.

Mỗi người phải luôn biết và nhớ hai chỉ số huyết áp và nhịp tim của mình.

Chỉ số huyết áp tại một thời điểm xác định chỉ là một giá trị, giá trị đó giúp phản ánh con số huyết áp tại thời điểm đo. Trong khi đó, con số huyết áp tại nhà được đo tại nhiều thời điểm khác nhau sẽ giúp chúng ta hình dung ra biểu đồ huyết áp của mình một cách chính xác hơn.

Thời điểm đo huyết áp

Việc đo huyết áp tại nhà nên thực hiện vào buổi tối khi chuẩn bị đi ngủ, và/ hoặc buổi sáng sau khi vừa thức dậy chưa bước xuống giường. Nếu được yêu cầu theo dõi huyết áp nhiều lần trong ngày, nên chọn các thời điểm cố định, dễ nhớ và dễ so sánh. Tuy nhiên, các lần đo đều thực hiện sau khi cơ thể đã được nghỉ ngơi 5-10 phút với tinh thần hoàn toàn thoải mái. Tuyệt đối không đo huyết áp sau bữa ăn no hay lúc quá đói, quá mệt, đang buồn tiểu, sau khi hút thuốc hoặc uống cà phê hoặc đang trong tình trạng căng thẳng, nóng giận.

 

Tư thế đo huyết áp

  • Với máy đo điện tử, có thể đo huyết áp ở bắp tay hay cổ tay, miễn là vị trí quấn vòng băng quấn phải ngang với tim. Nếu đo ở bắp tay có thể đặt cánh tay nằm ngửa trên mặt bàn với mép vòng băng quấn cách nếp khuỷu tay khoảng 2cm. Nếu đo ở cổ tay thường phải gập cánh tay một góc khoảng 45 độ để cổ tay ngang với tim (tay chéo trước ngực hoặc kê gối).
  • Tư thế đo chuẩn: Người được đo huyết áp ngồi trên ghế tựa, trước khi đo phải ngồi thoải mái, yên vị trên ghế 5-10 phút để hoàn toàn thư giãn và thả lỏng cơ thể. Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể được đo huyết áp ở các tư thế nằm, đứng. Người cao tuổi hoặc có bệnh đái tháo đường nên đo huyết áp ở tư thế đứng nhằm xác định có tình trạng hạ huyết áp tư thế không, đồng thời, không mặc quần áo quá bó hay quá chật dễ khiến huyết áp tăng giả tạo.
  • Tư thế đo sai:

– Lưng còng (gập người về phía trước).

– Ngồi vắt chân.

– Ngồi trên ghế sofa hoặc bàn thấp làm cho người bị gập về phía trước.

Những tư thế này có thể dẫn đến kết quả huyết áp cao hơn thực tế do vòng băng quấn ở vị trí thấp hơn tim. Nếu vòng băng quấn ở vị trí thấp hơn tim, nên sử dụng một tấm đệm, hoặc gối… để điều chỉnh độ cao của bắp tay.

 

Cách đo huyết áp

  • Nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh tối thiểu 5 – 10 phút trước khi đo huyết áp. Nên đo vào các giờ cố định trong ngày và ghi lại.
  • Trước đó khoảng 02 giờ không nên dùng các chất kích thích như cà phê, thuốc lá, rượu bia.
  • Nhiệt độ phòng không quá nóng hoặc quá lạnh.
  • Không nên đo huyết áp sau khi tắm hoặc tập thể dục.
  • Sử dụng các máy đo uy tín, đã được kiểm chuẩn. Bề dài của băng quấn tối thiểu phải bằng 80% chu vi cánh tay, bề rộng tối thiểu bằng 40% chu vi cánh tay. Sau đó, người thực hiện đo huyết áp cần quấn băng đủ chặt, bờ dưới băng quấn ở trên nếp khuỷu tay 2cm (nếu đo ở bắp tay).
  • Không cử động hay nói chuyện khi đang đo huyết áp.
  • Đo tay nào cũng được, nhưng ở lần đo đầu tiên cần đo huyết áp ở cả hai tay. Đo huyết áp tay nào có trị số cao hơn sẽ được dùng để theo dõi huyết áp về sau (đo ở các lần sau).
  • Nên đo huyết áp tối thiểu 2 lần, mỗi lần cách nhau tối thiểu 1 – 2 phút. Nếu số đo huyết áp giữa 2 lần chênh nhau trên 10mmHg thì cần đo lại một vài lần sau khi đã nghỉ ngơi tuyệt đối trên 5 phút (giống như Thiền – tâm bình khí tịnh!). Giá trị huyết áp là phép chia trung bình của 2 lần đo cuối cùng.
  • Đo huyết áp nhiều lần giúp làm tăng độ chính xác ở những người có rối loạn nhịp tim, ví dụ như bị rung nhĩ.
  • Trong trường hợp nghi ngờ có thể theo dõi huyết áp bằng máy đo tự động tại nhà hoặc bằng máy đo huyết áp tự động 24 giờ (còn gọi là Holter huyết áp).
  • Ghi lại số đo huyết áp theo đơn vị mmHg dưới dạng huyết áp tâm thu/ huyết áp tâm trương (ví dụ 126/82 mmHg). Không làm tròn số quá hàng đơn vị. Khi đi khám bệnh nên cho bác sĩ xem quyển sổ ghi chép huyết áp tại nhà của mình.
  • Trong trường hợp kết quả đo nhiều lần mà vẫn quá cao, quá thấp hoặc không trùng khớp với những chẩn trị bệnh trước đó: Cần đến gặp ngay bác sĩ chuyên khoa để có biện pháp điều trị phù hợp.
  • Ðừng quên là kết quả rất dễ sai lệch nếu máy đo sắp hết pin. Nếu cẩn thận nên thay pin mới và đo lại huyết áp.

Máy đo huyết áp

Thông thường có 3 loại máy đo huyết áp khác nhau bao gồm:

  • Máy đo huyết áp thủy ngân: Cho chỉ số huyết áp chính xác nhưng cồng kềnh. Phức tạp đòi hỏi người đo phải có kiến thức, có nguy cơ gây hại cho môi trường khi bể, vỡ.
  • Máy đo huyết áp đồng hồ cơ: Tiện sử dụng, tuy nhiên chỉ số có thể không chính xác do còn phụ thuộc vào kỹ thuật đo và khả năng nghe của người sử dụng.
  • Máy đo huyết áp điện tử: Số đo chính xác và không cần sử dụng đến ống nghe tim phổi, mọi đối tượng đều có thể sử dụng được.

 

Khi đo huyết áp, việc chọn máy đo phù hợp là rất quan trọng. Cần phải chọn loại có kích thước túi hơi thích hợp với chu vi vùng đo của từng bệnh nhân. Việc dùng sai cỡ túi có thể dẫn tới đo sai chỉ số huyết áp lên tới 25mmHg.

 

Hiện nay, theo khuyến cáo của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, máy đo huyết áp phù hợp nhất và chính xác nhất là loại máy đo huyết áp điện tử, có băng cuốn và đặt vị trí đo tại cánh tay. Máy đo huyết áp tại cổ tay và ngón tay thường không được khuyến cáo sử dụng, bởi chúng có thể đưa ra những con số không chính xác. Hãy lựa chọn những loại máy đo huyết áp có kích cỡ băng cuốn phù hợp, giúp ôm vừa đủ cánh tay bạn.

 

Các lưu ý

  • Băng quấn tay hợp kích cỡ

(băng quấn nhỏ làm tăng 2-10 mmHg).

  • Quấn vào tay trần (áo chèn băng quấn làm tăng 5-50 mmHg).
  • Đỡ cánh tay (cánh tay không có chỗ tựa làm tăng 10 mmHg).
  • Không bắt chéo chân (bắt chéo chân làm tăng 2-8 mmHg).
  • Đỡ lưng/ chân (lưng/ chân không có điểm tựa làm tăng 6.5 mmHg).
  • Bàng quang trống (buồn tiểu làm tăng 10 mmHg).
  • Không nói chuyện (mất tập trung và nói chuyện làm tăng 10 mmHg).

BS Ngô Trần Quang Minh

Phó Giám đốc Bệnh viện Vạn Hạnh

Theo Tạp chí Sức Khỏe 

 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Tầm quan trọng của việc quản lý tốt bệnh đái tháo đường

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa dẫn đến tăng đường huyết mạn tính. Đái tháo đường hay đi kèm với các bệnh khác như tăng huyết áp, tăng cholesterol máu, béo phì, …

Đái tháo đường và đột quỵ

Bệnh tiểu đường, còn gọi là bệnh đái tháo đường, là một bệnh mạn tính, không lây nhiễm, rất phổ biến, biểu hiện bởi lượng đường trong máu tăng cao. Bệnh đái tháo đường thường …

Khuyến cáo cho người bệnh Đái tháo đường trong mùa dịch Covid-19

Đối với người bệnh đái tháo đường, việc tuân thủ điều trị là rất cần thiết để kiểm soát đường huyết, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. Trong thời điểm …

Làm sao để có cuộc sống tốt nhất cùng bệnh Đái tháo đường?

Nhân ngày phòng chống Đái tháo đường thế giới, Khoa Nội tiết Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp cùng phòng công tác xã hội, công đoàn bệnh viện và các khoa phòng để tổ chức …

Trò chuyện cùng TS. BS Lâm Văn Hoàng: Đái tháo đường - Cá thể hóa với mỗi người bệnh

Với sự gia tăng nhanh chóng số lượng người mắc bệnh, bệnh đái tháo đường ngày nay đã trở thành thảm họa sức khỏe toàn cầu. Con số dự báo WHO đưa ra cho thấy, …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi