Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

Bệnh COVID-19 theo Y học cổ truyền là “Ôn dịch” của học thuyết “Ôn bệnh học” và có tên “Cảm mạo ôn bệnh”. COVID-19 là một loại bệnh ngoại cảm có tính truyền nhiễm, lây lan mạnh trong cộng đồng. Trong vụ đại dịch này, y học cổ truyền đã sớm được đưa vào để kết hợp với y học hiện đại trong chẩn đoán và điều trị dịch bệnh COVID-19. Các phương pháp điều trị bằng thuốc thảo dược, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và các liệu pháp đặc trưng khác như tập yoga khí công, thiền, thư giãn… được khuyến cáo sử dụng toàn diện dựa trên nguyên tắc biện chứng luận trị của y học cổ truyền sau khi mắc COVID ít nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Sau khi nhìn lại triết lý Y học cổ truyền “khí huyết lưu thông (thể chất, thể xác), tinh thần thoải mái (Tâm hồn, tâm thần) đó là sức khỏe”. Đối chiếu với bệnh cảnh sau COVID-19 ảnh hưởng lên thể chất là mệt mỏi, đau; khó thở và ho và ảnh hưởng đến tâm lý (tâm thần). Sau đây là một số phương pháp của Y học cổ truyền có thể cải thiện sức khỏe tâm thể sau nhiễm COVID-19.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

Phục hồi sức khỏe sau COVID ảnh hưởng lên thể chất

1/ Đau mỏi sau COVID-19

Khi mắc COVID-19, mọi người thường ít hoạt động hơn bình thường. Điều này có thể gây ra đau nhức, cứng khớp và yếu cơ. Các khớp và cơ bắp tốt hơn khi chúng ta thường xuyên vận động. Yếu cơ có thể dẫn đến khó khăn trong các hoạt động như đứng, leo cầu thang, nắm chặt đồ vật bằng tay hoặc nâng cánh tay lên trên đầu. Một số phương pháp điều trị cần thiết trong thời gian bị bệnh COVID như nằm trên giường kéo dài, sử dụng một số loại thuốc điều trị có có thể gây đau nhức khớp và cơ. Nếu trước đó người bệnh đã có sẵn những vấn đề gây đau nhức cơ xương khớp, thì trong và sau khi mắc covid thì các vấn đề này sẽ gia tăng. Những vị trí đau nhức phổ biến nhất sau khi mắc COVID là các vấn đề về vai và lưng, nhưng các vấn đề về khớp và cơ có thể xảy ra ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể. Vấn đề đau nhức này có thể cải thiện và mất đi khi sức khoẻ được cải thiện, tình trạng đau nhức có thể kèm cảm giác như kim châm và yếu ở tay hoặc chân. Một số người gặp các vấn đề nghiêm trọng về vai và cánh tay sau COVID, đặc biệt là những người đã từng nằm viện. Những vấn đề này có thể là sự kết hợp của đau, cứng, tê ở cánh tay và yếu một số cơ. Nhiều vấn đề trong số này sẽ được cải thiện khi khỏe hơn, nhưng nếu cảm thấy vấn đề của mình nặng nề và nghiêm trọng thì nên thăm khám với bác sĩ.

  • Cải thiện đau nhức cơ thể sau COVID: Nên cố gắng quay trở lại các hoạt động thường ngày của mình. Cố gắng tăng dần số lượng chuyển động và hoạt động. Các khớp và cơ được thiết kế để di chuyển nhưng cần tự điều chỉnh và nghỉ ngơi khi cần thiết. Chú ý đến các triệu chứng khác khi vận động như mệt mỏi và khó thở. Vận động vừa sức và làm nhiều hơn một chút mỗi ngày. Theo thời gian, sẽ thấy mình ngày càng có thể làm được nhiều việc hơn. Hoạt động thể chất chung; điều này bao gồm tất cả các hoạt động bạn thường làm. Ví dụ, giặt giũ và tự mặc quần áo, nội trợ, làm vườn, sở thích và công việc. Cố gắng dần dần trở lại thói quen bình thường của bạn bằng cách bắt đầu với các hoạt động dễ dàng hơn và sau đó từ từ là các bài tập về tính linh hoạt giúp cải thiện số lượng chuyển động trong khớp hoặc cơ. Ví dụ như tập yoga – khí công, thái cực quyền.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

  • Xoa bóp bấm huyệt cải thiện đau nhức cơ khớp sau nhiễm COVID

– Làm mềm các cơ và mô cứng: khi mắc COVID-19, chúng ta thường trở nên ít hoạt động hơn và thậm chí là không hoạt động khi phẳi nằm trên giường bệnh lâu ngày, do đó cơ bắp sẽ cứng lại và căng hơn, các khớp không hoạt động sẽ ít được bôi trơn. Xoa bóp bấm huyệt giúp làm mềm cơ, làm tăng độ đàn hồi của mô bằng cách tăng lưu lượng máu đến các khu vực, giảm căng cơ tổng thể, phát triển khối lượng cơ, tăng sức cơ, tăng tuần hoàn dinh dưỡng cơ để phòng chống teo cơ cứng khớp. Nếu một mô có độ đàn hồi thấp thì khả năng bị tổn thương hoặc đứt ra khi bị căng sẽ tăng lên. Xoa bóp, bấm huyệt có thể làm tăng độ đàn hồi của mô thông qua việc tăng nhiệt độ của các mô bằng việc tăng lưu thông máu, làm ấm các mô cho phép chúng thư giãn. Sự gia tăng độ đàn hồi của mô sẽ cải thiện hiệu suất, tính linh hoạt và phạm vi chuyển động, giúp người bệnh có thể đi lại, tham gia tập thể dục, có thể giúp họ khỏe mạnh và giảm nguy cơ té ngã.

– Xoa bóp, bấm huyệt có thể làm giảm cơn đau bằng cách giải quyết các mô sẹo kết dính hoặc căng cơ, hỗ trợ loại bỏ các chất thải, tăng nhiệt độ mô. Xoa bóp có thể giúp giảm đau, thông qua lý thuyết cổng đau và giảm căng cơ. Việc ngăn chặn các thông điệp đau đến não được thực hiện bởi vì các thông điệp xoa bóp bấm huyệt được gửi đến một sợi thần kinh thay thế và dẫn truyền nhanh hơn. Căng cơ có thể dẫn đến đau do tích tụ các chất cặn bã và kết dính các sợi collagen.

– Các tác dụng rất tốt khác của xoa bóp bấm huyệt giúp người bệnh mau phục hồi sau nhiễm COVID-19:

+ Hỗ trợ miễn dịch: Xoa bóp bấm huyệt giúp giải phóng nhiều độc tố, hỗ trợ cho hoạt động của hệ thống miễn dịch. Góp phần cải thiện hệ miễn dịch, tăng cường sức khỏe.

+ Tạo cảm giác được chăm sóc và thoải mái: xoa bóp, bấm huyệt tạo ra cảm giác quan tâm và kết nối. Trong quá trình xoa bóp, bấm huyệt, sẽ tạo ra “hormone hạnh phúc” serotonin và dopamine, mang lại cảm giác bình tĩnh và giúp người được xoa bóp, bấm huyệt thư giãn, giảm căng thẳng. Endorphin chịu trách nhiệm điều chỉnh tâm trạng, sự thèm ăn và giấc ngủ. Mức độ dopamine thấp có liên quan đến sự thiếu nhiệt tình và thiếu tự tin. Xoa bóp, bấm huyệt kích thích sự gia tăng dopamine, khiến cá nhân cảm thấy có động lực để thực hiện các hành động hướng tới mục tiêu mong muốn. Xoa bóp, bấm huyệt có thể ức chế việc giải phóng cortisol, một loại hormone liên quan đến căng thẳng, lo lắng và trầm cảm. Đây là điều rất cần cho người bệnh COVID-19 bị tổn thương về thể chất và tình cảm tinh thần khi phải nằm viện cô độc dài ngày và chứng kiến nhiều mất mát.

– Chú ý: Sau COVID-19 có thể gây đau nhức cơ và cơ thể ở một số người. Tuy nhiên, đau nhức cơ thể là một triệu chứng phổ biến của nhiều vấn đề sức khỏe (nhiễm trùng, chấn thương, phản ứng với chất kích ứng hoá học, căng cơ…); có thể đơn giản là do ngồi sai tư thế, tập thể dục cường độ cao hoặc lặp đi lặp lại các động tác nhất định đều có thể dẫn đến đau nhức cơ thể ở một số vùng cụ thể; đau nhức cơ khớp có thể là do có các bệnh lý về cơ xương khớp.

– Xông toàn thân: Sử dụng các loại dược liệu chứa tinh dầu như sả, bạc hà, quế, mùi, bưởi, tràm, màng tang, long não, kinh giới, tía tô, vỏ bưởi, lá bưởi, lá tre, hương nhu… Thời gian xông tùy theo mức độ chịu đựng của mỗi người, trung bình từ 5-10 phút, nhiệt độ từ khoảng 60-70ºC. Lưu ý, khi xông phải thay quần áo, lau khô người; uống bù nước, điện giải, không xông tinh dầu trong phòng ngủ có trẻ em dưới 30 tháng tuổi, trẻ có tiền sử co giật do sốt cao, động kinh, người có dị ứng với tinh dầu. Không dùng xông toàn thân cho người bệnh bị khí huyết hư, khí âm hư và cơ thể suy nhược, không xông cho bệnh nhân ra mồ hôi nhiều, phụ nữ có thai, phụ nữ đang trong thời kỳ kinh nguyệt, tiêu chảy, cao huyết áp và người có bệnh lý nền về tim mạch, tâm thần…

– Xông phòng: Với xông tinh dầu, gồm sả, quế, tràm, khuynh diệp, trầm hương, chanh… cho khoảng 0,5 ml (tương đương 5 giọt) một trong các loại tinh dầu này vào ly nước 80-90ºC cho phòng khoảng 20 m2 để diệt khuẩn.

– Nên tắm với nước ấm, hơi nước ấm sẽ giúp khi huyết lưu thông tốt hơn.

Những người đang bị đau nhức cơ thể dai dẳng trong nhiều tuần cũng nên liên hệ với bác sĩ. Các bác sĩ có thể giúp xác định xem có nguyên nhân cơ bản nào khác gây ra tình trạng đau nhức cơ thể hay không? Để có hướng chăm sóc thích hợp.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

2/ Ảnh hưởng lên hô hấp

  • Ho

Ho đờm, rát cổ sau COVID: hầu hết bệnh nhân đều có triệu chứng này, nhưng đó cũng không phải là một điều đáng ngại, đau rát họng, ho nhiều, có sốt nhưng đáp ứng thuốc hạ sốt, 1-2 ngày cắt sốt, chỉ số SpO2 bình thường, toàn trạng vẫn ăn uống, ngủ nghỉ được, nhìn chung không gây nguy hiểm. Ho về bản chất là phản ứng bảo vệ cơ thể, nhằm tống xuất mầm bệnh ra khỏi đường hô hấp. Với trường hợp ho khan thì có thể dùng thuốc giảm ho. Ngược lại, ho có đờm thì không nên dùng thuốc giảm ho, lựa chọn đúng lại là thuốc long đờm, ho giúp tống dịch nhầy, đờm ra ngoài thì bệnh mới mau khỏi. Đối với ho có đờm, có thể do người bệnh bị viêm phế quản, viêm phổi bội nhiễm vi khuẩn. Các trường hợp này phải thăm khám để bác sĩ có hướng xử trí thích hợp.

Một số biện pháp giảm ho

– Nằm kê gối cao: Sử dụng thêm gối để chống chảy dịch mũi và giúp giảm trào ngược axit. Khi nằm thẳng, chất nhầy hoặc axit trào ngược sẽ kích thích cổ họng gây ho nhiều hơn về đêm.

– Súc miệng nước muối: là phương pháp truyền thống, được nhiều người sử dụng khi bị ho và giúp làm sạch đờm trong cổ họng. Súc miệng với nước muối ấm cũng giúp nhanh chóng “đánh bay” cảm giác đau rát cổ họng.

– Sử dụng thuốc ngậm: Thuốc nhỏ hoặc viên ngậm trị ho có tác dụng làm dịu cổ họng bị kích ứng giúp giảm nhanh cơn ho (không dùng cho trẻ nhỏ).

– Dùng mật ong: Mật ong kết hợp với gừng, sả, chanh… có thể làm giảm cơn ho hữu hiệu.

+ Uống từng ngụm ấm.

+ Tránh để khô họng, uống đủ nước.

– Một số món ăn vị thuốc giúp long đờm:

+ Quả La hán: nấu cháo hoặc pha trà. Quả la hán giúp trị ho, tiêu đờm và trị bệnh viêm họng rất tốt.

+ Quả lê: vị ngọt, tính hàn, tác dụng thanh nhiệt, trị viêm họng, hạ sốt, bổ phế, tiêu đờm, giảm ho. Ăn trực tiếp quả tươi hoặc làm món lê hấp đường phèn: 1 trái lê thái hạt lựu trộn với đường phèn và hấp cách thuỷ 20 phút, ngày ăn 2 lần.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

  • Đau họng

Hầu hết các bệnh lý đường hô hấp đều xuất hiện với những triệu chứng tương tự nhau như: sốt, ho, đau họng…

– Súc họng với nước muối sinh lý.

+ Uống nhiều nước ấm.

+ Pha loãng mật ong – gừng – chanh, đun cách thủy hoặc chưng và uống nhiều ngụm nhỏ liên tục trong ngày.

– Hoa hồng bạch hấp với đường phèn: 1 bông hoa hồng bạch và 1 muỗng đường phèn. Tách rời cánh hoa hồng bạch, rửa qua nước cho sạch. Cho đường phèn và hoa hồng vào trong một cái chén đem hấp cách thuỷ rồi uống nóng. Ngày có thể dùng 1-2 lần.

– Hoa hồng bạch với mật ong và quất: 1 chén mật ong, 1 bông hoa hồng bạch, 2 quả quất, cho tất cả vào trong một chiếc bát và hấp cách thủy 5 phút là được. Mỗi ngày có thể sử dụng 1-2 lần. Không nên sử dụng bài thuốc với trẻ dưới 12 tháng tuổi vì trẻ nhỏ không nên dùng mật ong.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

  • Sổ mũi, ngạt mũi

Sau khi bị mắc COVID-19 cũng như tình trạng cảm lạnh thông thường, nó sẽ gây kích ứng niêm mạc mũi và xoang, từ đó mũi bắt đầu tiết ra nhiều dịch nhầy trong suốt. Chấy nhầy này có chức năng bẫy vi khuẩn, virus hoặc các chất gây dị ứng giúp tống chúng ra khỏi xoang mũi. Chảy nước mũi tuy là một hiện tượng sinh lý bình thường nhằm bảo vệ cơ thể nhưng lại khiến người bệnh thấy khó chịu, sau mắc COVID-19, triệu chứng này thường sẽ tự hết sau 7 ngày, nhưng đôi khi dai dẵng, khó chịu.

Một số biện pháp làm giảm sổ mũi, nghẹt mũi:

– Uống nhiều nước: Nếu bị chảy nước mũi (sổ mũi) kèm với triệu chứng nghẹt mũi, nên uống nhiều nước, không để cơ thể mất nước. Nước sẽ giúp làm loãng chất nhầy trong mũi, giúp xì mũi dễ dàng hơn. Nếu cơ thể không đủ nước, chất nhầy sẽ dày và dính, khiến tình trạng nghẹt mũi nghiêm trọng hơn. Nên uống nước lọc (nước ấm càng tốt), nước trái cây, nhưng kiêng các loại đồ uống gây mất nước như cà phê hoặc đồ uống có cồn.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

– Uống trà thảo dược: Trà thảo dược ấm nóng có hơi nước ấm sẽ giúp thông mũi, làm dễ thở hơn. Bên cạnh đó, các thành phần thảo mộc có chứa tinh dầu có thể giúp thông mũi nhẹ, làm ấm, sát khuẩn. Nên dùng các loại trà có chứa các loại thảo mộc chống viêm và kháng histamin, chẳng hạn như hoa cúc, gừng, bạc hà. Trà thảo dược còn làm giảm ho và dịu cơn đau họng.

– Xông hơi mặt hoặc tắm nước ấm: Xông mặt bằng nước nóng có thể giúp giảm chảy nước mũi và thông đường hô hấp, giúp dễ thở, cảm thấy thư giãn hơn. Xông mũi có giúp ích. Ngày 2 lần là được. Làm ấm mũi, giảm phù nề, sát khuẩn, làm nhiều hoặc nóng quá gây tổn thương niêm mạc gây nghẹt mũi nhiều hơn. Dùng đủ là được. Xông mặt nên để khoảng cách giữa mặt và nước là 30cm để tránh bỏng da, hít thở sâu để hơi nước vào mũi, sau đó, xì mũi để loại bỏ chất nhầy. Có thể cho thêm vài giọt tinh dầu hoặc dầu gió vào tô nước để tăng hiệu quả. Một số loại tinh dầu giúp thông mũi như bạch đàn, bạc hà, hương thảo, quế, sả, bưởi…

– Súc miệng bằng nước muối ấm: Súc miệng bằng nước muối ấm làm đờm và chất nhầy tích tụ trong cổ họng, khoang mũi sẽ được làm loãng và dễ khạc. Đồng thời, liệu pháp này còn làm sạch cổ họng và loại bỏ vi khuẩn.  Ăn thực phẩm cay, nóng làm chảy nước mũi nhiều hơn, giúp giảm nghẹt mũi như ớt, wasabi và gừng. Chất capsaicin trong ớt có thể khiến cơ mũi giãn ra tạm thời, do đó bạn có thể hít thở dễ hơn. Tuy nhiên, khi ngưng ăn chất cay nóng thì sẽ bị nghẹt mũi trở lại.

– Xoa bóp bấm huyệt vùng xoang mũi: Xoa xát vùng xoang, vùng trán giúp làm ấm vùng, thông mũi: dùng cạnh bên ngón trỏ của 2 bàn tay xát hai bên cánh mũi; dùng 2 bàn tay xoa vùng mặt từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài; dùng lòng bàn tay xát vùng trán theo chiều ngang.

– Chườm ấm vùng trán, vùng đỉnh đầu bằng khăn ấm hoặc túi chườm thảo dược đã được làm nóng sẽ giúp thông mũi, giảm sổ mũi ngay nhanh chóng.

– Món ăn giúp cải thiện các triệu chứng nhẹ sau COVID-19: Cháo tía tô: Tía tô vị cay, tính ấm, tác dụng tán hàn giải biểu, trị cảm sốt, là vị thuốc hỗ trợ điều trị nhiều triệu chứng COVID-19 rất tốt như sốt, ho đờm. Tía tô là vị thuốc giảm ho, giảm đờm, ức chế virus phát triển, thúc đẩy khí huyết, tân dịch lưu thông. Cháo tía tô: gạo 200g, lá tía tô 50g, hành lá 20g, gừng tươi 10g, gia vị vừa đủ. Cháo chí múc ra tô sau cho tía tô, hành lá, gừng vào. Ăn khi cháo còn nóng. Ngoài ra, nên bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết để tăng sức đề kháng cho cơ thể như kẽm, các loại vitamin như A, C, omega 3… để tăng cường sức đề kháng, khả năng chống chọi với vi khuẩn gây bệnh, từ đó phòng ngừa và giảm chảy nước mũi.

  • Khó thở

– Chú ý vùng ngực theo nhịp điệu êm, nhẹ, đều, chậm, sâu, dài, hít vào ngực nở, bụng phình, thở ra ngực, bụng hõm. Thở sâu có tác dụng làm tinh thần dễ đi vào yên tĩnh, thông qua sự thay đổi áp lực ở bụng và ngực để xoa bóp nội tạng một cách nhịp nhàng, trong một thời gian tương đối dài làm tăng sức khỏe của nội tạng và cải thiện tuần hoàn trong ổ bụng. Càng làm giãn tốt, tinh thần càng yên tĩnh, càng dễ đạt yêu cầu của thở sâu. Vì vậy, vấn đề quan trọng trong luyện thở vẫn là làm dãn tốt và đạt yên tĩnh tốt. Mỗi lần tập 15-30 phút, mỗi ngày tập 2-3 lần, phải có hướng dẫn của thầy thuốc, chuyên gia.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

– Tập thở: Trong tập luyện, bệnh nhân chú ý đến tập thở. Về vấn đề này có nhiều phương pháp luyện thở. Tuy nhiên, qua nghiên cứu nhiều năm về Yoga – khí công, kết hợp thực tế lâm sàng chọn ra 1 đến 2 động tác phù hợp, nếu không khỏe thì tập động tác thở 4 thời có kê mông và giơ chân. Còn nếu ngồi dậy tốt ổn định thì tập bài luyện thở với tư thế ngồi hoa sen. Động tác Ngồi hoa sen ở đây là tập trong tư thế ngồi, rất nhẹ nhàng, tư thế vững chắc, không sợ té ngã, phù hợp với khả năng hồi phục, không cần sử dụng thêm các dụng cụ tập gì. Bài này có các động tác phù hợp để luyện thở, làm tăng sức thở cho người mới tập; làm cột sống được thẳng, giãn ra là một điều kiện thuận lợi cho hô hấp. Ngoài ra, ngồi hoa sen là một tư thế giúp tập trung tinh thần (cho nên ngồi thiền hay ngồi ở tư thế này). Các khớp chi dưới cũng được giãn ra. Khí huyết lưu thông làm ấm toàn bộ cột sống với mục đích: Hồi phục sức thở, tăng sức cơ, ổn định tâm thần. Bài tập ngồi hoa sen là động tác đơn giản nhất, dễ tập nhất trong chuỗi các động tác của Yoga khí công. Nếu sức khỏe cho phép và cảm thấy phù hợp, các bạn có thể tập thêm các động tác khác Trong tư thế ngồi hoa sen, toàn bộ cột sống được khí huyết lưu thông, ấm cả cột sống, thần kinh giao cảm và phó giao cảm hoạt động tốt, từ đó cải thiện được sức khỏe. Cách thực hiện: Xếp bằng kép hai bàn chân bắt chéo, lòng bàn chân ngửa lên trên. Nếu không ngồi được thì ngồi nửa hoa sen (xếp bằng đơn). Hai bàn tay để lên 2 đầu gối, lưng thẳng rồi bắt đầu thở. Hít vào tối đa, ưỡn lưng được càng tốt, giữ hơi mở thanh quản (bằng cách hít thêm), đồng thời dao động thân qua lại 2 – 6 lần, thở ra quay đầu qua bên trái, đuổi hết khí trọc trong phổi ra, rồi lại bắt đầu một hơi thở thứ hai thở ra và quay đầu qua phải sau đó làm tiếp tục; làm từ 2 – 4 lần, hoặc nhiều hơn tùy sức khỏe.

Lưu ý: Nên tập tư thế nằm nếu cơ thể yếu. Cần tập vừa sức. Nên cố gắng để tập đúng phần giữ hơi mở thanh quản vì đây là phần trọng tâm của động tác. Cần hít thở đúng để tăng cường hô hấp đưa không khí vào sâu tận đáy phổi. Giữ hơi mở thanh quản thì hõm cổ lõm, các cơ vùng ngực bụng luôn giữ được độ căng là đã tập đúng. Khi bắt đầu dao động thì bắt đầu hít vào luôn, trong quá trình dao động vẫn liên tục hít vào, khi kết thúc dao động mới thở ra. Như vậy là giữ được nguyên tắc thở “giữ hơi mở thanh quản”. Nếu tập lâu ngày đã quen với cách thở, các cơ hô hấp vùng ngực bụng đã mạnh thì có thể hít vào trước rồi tiếp tục giữ hơi trong lúc dao động. Lưu ý thêm, để có tác dụng thì cần tập đều chứ không phải tập nhiều, và hít bằng mũi thở ra bằng mũi. Tập đều, 2 lần sáng chiều, mỗi lần 15 – 30 phút. Đây là điểm khó nhất của khí công – yoga, nó đòi hỏi tính kiên trì và kỷ luật cao. Tuy nhiên thì thành quả đạt được rất ngọt ngào, xứng đáng cho người kiên nhẫn. Với người bệnh cũng vậy, qua tập nhiều ngày, sức khỏe được cải thiện, tương đối bình ổn, đã gần như hết các triệu chứng.

Chú ý thể nhẹ và trung bình:

– 2 tuần đầu để nghe cơ thể lên tiếng và điều chỉnh triệu chứng thích hợp.

– 2 tuần sau có tập luyện nhẹ nhàng để ổn định cơ thể.

– Các tuần tới tập tăng tiến để cơ thể hòa nhập cuộc sống hướng người bệnh về với bình thường.

Sau khi bị nhiễm SARS-CoV-2 và khỏe lại các anh chị thêm yêu quý cuộc sống bình thường này như thế nào! Cảm nhận cuộc sống qua từng hơi thở để bước nhưng bước tiếp vững vàng hơn.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

Ngồi hoa sen.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

Thở 4 thời có kê mông và giơ chân.

3/ Phục hồi sức khỏe sau COVID ảnh hưởng lên tâm thần

  • Không căng thẳng về bệnh sau COVID-19; cân bằng nghỉ ngơi và làm việc, nên nghỉ trưa ít nhất 30 phút, tránh các công việc gây stress. Ăn các thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, đầy đủ đường, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất, không ăn nhiều các thức ăn chiên xào, hạn chế thuốc lá, rượu bia, cà phê, chất kích thích.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

  • Mất ngủ và giải pháp cải thiện yếu tố tâm thần. Nhiều người đang hồi phục sau COVID nhận thấy rằng giấc ngủ của họ đã thay đổi so với giấc ngủ trước khi họ nhiễm bệnh. Một số người cảm thấy khó đi vào giấc ngủ hoặc không ngủ được, và những người khác lại thấy họ thức dậy sớm hơn bình thường và không thể ngủ lại được. Có thể thức dậy với cảm giác không sảng khoái, giống như bạn chưa ngủ.

Có nhiều lý do khiến giấc ngủ có thể bị thay đổi sau COVID:

– Sự cô đơn, khó khăn về kinh tế, việc vừa học vừa làm, vừa phải đối mặt với những thách thức trong việc nuôi dạy con cái, sự vô định và không chắc chắn về tương lai, sự giãn cách xã hội và cách ly có thể dẫn đến sự cô đơn và trầm cảm.

– Thiếu ánh sáng tự nhiên ban ngày có thể cản trở việc sản xuất một chất hóa học trong não của chúng ta có tên là melatonin. Chất hóa học này khiến chúng ta cảm thấy buồn ngủ.

– Các loại thuốc đã được sử dụng để điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.

– Trải nghiệm ở bệnh viện cũng có thể làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ tự nhiên vì: Bệnh viện là nơi ồn ào, náo nhiệt vì luôn có người xung quanh và tiếng bíp báo động trên thiết bị, đặc biệt là trong các phòng chăm sóc đặc biệt. 

– Ngủ trên giường bệnh có thể không thoải mái bằng giường của mình ở nhà.

– Các triệu chứng của COVID-19 bao gồm khó thở, ho khan và sốt, mỗi triệu chứng có thể khiến khó ngủ. Một triệu chứng phổ biến khác là mệt mỏi có thể dẫn đến ngủ ban ngày, làm gián đoạn chu kỳ ngày/đêm.

– Cảm thấy lo sợ về việc không khỏe với COVID-19, đại dịch COVID-19 đang diễn ra đã cướp đi sinh mạng của nhiều người trong năm qua. Nỗi sợ hãi này đặt cơ thể vào trạng thái cảnh giác cao độ (còn gọi là chiến đấu). Điều này chuẩn bị cho cơ thể và tâm trí để hành động chứ không phải nghỉ ngơi và có thể khiến gần như không thể ngủ ngon được.

Vệ sinh giấc ngủ là tên được đặt cho một loạt các phương pháp được thiết kế để giúp cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ. Bên cạnh những thực hành này, điều quan trọng là mọi người cũng phải quan tâm đến thói quen của mình ở các khía cạnh khác, ví dụ như đảm bảo rằng đang ăn uống đầy đủ và tập thể dục đều đặn, phù hợp thể trang.

Vào buổi tối

+ Tránh caffeine, nicotine và rượu.

+ Tránh các bữa ăn nặng trong vòng 2 giờ trước khi đi ngủ.

+ Tránh vận động mạnh trong vòng 2 giờ trước khi đi ngủ.

Chuẩn bị đi ngủ

+ Xây dựng một thói quen trước khi ngủ để chuẩn bị cho giấc ngủ.

+ Giảm ánh sáng, nhiệt độ và tiếng ồn trong phòngm

+ Thư giãn với thời gian yên tĩnh để đọc sách, nghe nhạc…

Thời gian ngủ, nghỉ, thức

+ Duy trì thời gian “đi ngủ” và “thức dậy” đều đặn.

+ Giữ phòng ngủ chỉ dành cho giấc ngủ và sự ấm áp gia đình.

+ Loại bỏ màn hình khỏi phòng ngủ (TV, iPad, điện thoại di động…).

Trong thời gian ngủ

+ Đừng xem đồng hồ để đáng giá giấc ngủ.

+ Nếu thức lâu hơn 20 phút, hãy ra khỏi giường, nằm nghỉ ngơi và quay lại khi mệt.

+ Đừng lo lắng về việc không ngủ. Bạn càng lo lắng, bạn càng thức tỉnh.

– Một số chú ý vệ sinh giấc ngủ:

+ Thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi sáng, kể cả vào cuối tuần và ngày lễ.

+ Giữ một cuốn sổ ghi chú bên cạnh giường để ghi lại những điều nghĩ đến. Điều này sẽ giúp dừng lại suy nghĩ và trở lại giấc ngủ.

+ Nếu có thể, hãy cố gắng để phòng ngủ ở nhiệt độ mát mẻ.

+ Không nên: Ngủ trưa quá dài, đừng đi ngủ khi đói hoặc khát.

– Tâm lý liệu pháp: thư giãn, thiền, thay đổi cách nhìn về cuộc sống bằng trải nghiệm du lich các nơi từ màn ảnh đến đời thực (nếu có thể), nói chung thay đổi thói quan sinh hoạt để cuộc sống năng động hơn, lạc quan hơi, làm chủ cảm xúc, làm chủ cuộc sống để thấy đời thú vị hơn.

– Tự xoa bóp bấm huyệt: Xoa đầu mặt cổ gáy: Ngồi hoa sen. Hai lòng bàn tay úp vao nhau, xát hai lòng bàn tay vào nhau cho mạnh và nhanh cho hai bàn tay thật nóng trước khi xoa. Đầu ngửa về sau, hai tay đặt dưới cằm áp vào mặt, xoa mặt từ dưới lên đến đỉnh đầu, đồng thời dần dần đầu cúi xuống, đầu bắt đầu cúi về phía trước, hai tay xoa từ đỉnh xuống vùng chẩm, hai tay xoa hai bên cổ và áp vào cằm đầu ngửa hẳn về phía sau. Tiếp tục xoa lại như trước từ 10-20 lần thở tự nhiên.

– Xoa bàn chân: Ngồi thòng chân hoặc ngồi thẳng chân.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

+ Xoa lòng bàn chân: Hai lòng bàn chân xoa mạnh chà xát với nhau 10-20 lần. Thở tự nhiên.

+ Xoa phía trong bàn chân: Phía trong bàn chân bên này để lên phía trong của bàn chân bên kia, xoa kiểu chà xát từ trên xuống và từ sau ra trước, tự nhiên bàn chân bên kia nằm trên phía trong bàn chân này, chà xát như trên và thay đổi nhau từ 10-20 lần.

+ Xoa phía ngoài bàn chân: Bên này chà xát lên mu bàn chân bên kia chà xát tới chà lui 10-20 lần rồi đổi chân chà xát như trên 10-20 lần. Thở tự nhiên.

Hồi phục sức khỏe sau COVID-19 bằng Y học cổ truyền

Xoa 2 bàn chân ngày 1-2 lần sáng và tối, mỗi lần lần 50-60 cái giúp cho bàn chân ấm, kéo hỏa bốc lên vùng đầu gây mất ngủ.

– Xoa bóp bấm huyệt: Cải thiện mất ngủ, đau đầu: Xoa bóp bấm huyệt thực hiện trên vùng đầu là chủ yếu có thể kết hợp thêm xoa bóp vùng cổ gáy, hai vai, lưng hoặc tay chân tùy trường hợp. Các thủ thuật thường sử dụng tại vùng đầu: xoa, xát, miết, day, bóp, lăn, ấn, bấm. Nhóm các huyệt thường sử dụng như sau: nhóm huyệt an thần: Bách hội, Tư thần thông, Thượng tinh, Thái dương, Phong trì, An miên. Xoa bóp 20-30 phút /lần/ngày. Một liệu trình từ 15-30 ngày, tùy theo mức độ và diễn biến của bệnh có thể điều trị nhiều liệu trình, có tác dụng điều hòa khí huyết, làm thư giãn gân cơ, an thần. Sự tác động của xoa bóp bâm huyệt làm giảm mệt mỏi và cải thiện giấc ngủ ở trẻ em, người lớn và người già, cũng như những người bị rối loạn tâm thần, đau cơ xơ hóa, ung thư, đau thắt lưng, đau khớp… Xoa bóp bấm huyệt giúp cải thiện giấc ngủ theo 2 cách chính: làm giảm nồng độ cortisol là một loại hormone gây căng thẳng và tăng serotonin và dopamine và chất dẫn truyền thần kinh giúp ổn định tâm trạng. Ngoài ra, xoa bóp bấm huyệt giúp ngủ ngon hơn là do giúp kiểm soát cơn đau và căng thẳng, qua đó cải thiện giấc ngủ. Xoa bóp bấm huyệt được đánh giá là một trong những cách tốt nhất để có giấc ngủ ngon một cách tự nhiên.

 Nếu đã điều chỉnh, thực hiện các phương pháp trị liệu cải thiện sau COVID-19 mà tình hình sức khỏe chưa ổn nên khám, chẩn đoán, tư vấn, điều trị hợp lý bởi các bác sĩ chuyên khoa.

BS CKII Huỳnh Tấn Vũ

Trưởng Đơn vị Điều trị Ban ngàyBệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

COVID-19 dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Dịch bệnh COVID-19 đã đi qua toàn cầu, gây những khủng hoảng trong suốt hơn 2 năm qua ở từng quốc gia - vùng lãnh thổ. Bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ của Y …

Y học cổ truyền điều trị sau tai biến mạch máu não

Theo y học cổ truyền: những triệu chứng thường gặp trong tai biến mạch máu não như đột ngột té ngã, hôn mê, liệt nửa người, liệt mặt, hoặc có khi chỉ là một tình …

Diếp cá , Tía tô – Hai cây thuốc nam đặc trị Covid-19 và giải pháp khống chế đại dịch

Trước diễn biến tình hình đại dịch, “Làm sao để giảm thiểu số người tử vong bằng mọi phương tiện, nguồn lực” là chỉ đạo của chính phủ và cũng là mong mỏi của người …

Suy nghĩ về vai trò của thuốc Đông Y với SARS-CoV-2

Khi SARS-CoV-2 bùng phát trở lại khá mạnh ở nước ta và một số nơi trên thế giới, người lạc quan nhất cũng phải suy nghĩ đến tương lai và giai đoạn hậu Covid-19. Khi …

Tăng huyết áp - Có phải uống thuốc hạ huyết áp suốt đời không?

Theo khuyến cáo, phải uống thuốc hạ áp khi bị Tăng huyết áp (THA). THA nếu không tìm được nguyên nhân gọi là Bệnh THA nguyên phát, chiếm hơn 90% trường hợp. Cần phân biệt …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi