Hiểu đúng về cholesterol

Với cuộc sống hiện đại và bận rộn, ít vận động, nhiều stress, cộng với thói quen ăn đồ ăn chế biến sẵn (mà hầu hết đó là các thực phẩm chứa nhiều muối, đường, dầu mỡ, nhiều năng lượng,…) dễ gây thừa cân béo phì, rối loạn máu mỡ cao. Và tăng mỡ máu chính là nguồn gốc của nhiều bệnh nguy hiểm.

Nên hiểu đúng về cholesterol

Cholesterol là một chất béo giống sáp, được tạo ra 90% ở gan và 10% do thu nhập từ đường tiêu hóa. Cholesterol đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe con người. Khi ở ngưỡng bình thường, Cholesterol rất có ích cho hoạt động của sợi thần kinh, cần cho sự sản xuất một số hoocmon: sinh dục, thượng thận,… tạo một số vitamin K, D, E giúp phản ứng chuyển hóa của cơ thể và tiêu hóa thức ăn.

Cholesterol cao gây hại cho sức khỏe như thế nào?

Cholesterol bao gồm 2 loại:

LDLC (cholesterol “xấu”) chính là tên sát thủ thầm lặng. Khi tăng cao trong máu (dư thừa) sẽ tích tụ ở thành mạch và theo thời gian sẽ lắng đọng cùng canxi, phospho cùng kết tập tiểu cầu và các mảnh vụn sẽ dính vào nơi có cholesterol lắng đọng, gây xơ cứng mạch máu, làm thành mạch thu hẹp lại, gây giảm lượng máu và oxi tới não, tim,… hoặc rộng hơn tắc nghẽn hoàn toàn. Phần não không đủ máu nuôi dưỡng sẽ bị tổn thương gây đột quị. Một số trường hợp nặng hơn, mạch máu tắc nghẽn, có thể vỡ ra gây xuất huyết trong não.

HDLC (cholesterol “tốt”) được ví như người lao công cần mẫn dọn dẹp làm sạch thành động mạch, HDLC lấy cholesterol ra khỏi máu trở về gan để được thải ra người qua phân và nước tiểu. Ngoài tác động làm giảm lượng cholesterol trong máu, HDLC còn có tác dụng bảo vệ thành mạch, ức chế sự hoạt hóa tiểu cầu, tăng cường sự tạo thành nitric acid nên làm giảm nguy cơ bệnh mạch vành.

Vậy tăng mỡ máu là gì?

Theo AHA (Hiệp hội tim mạch Hoa Kỳ) đã ra khuyến cáo: Đối với người lớn hơn 20 tuổi kiểm tra chỉ số cholestorol ít nhất 4 – 6 năm/lần. Nếu có nguy cơ mắc bệnh mạch vành thì kiểm tra thường xuyên hơn.

Bốn chỉ số cần quan tâm khi làm xét nghiệm máu bao gồm:

Mức cholesterol phụ thuộc vào mức chất béo trung bình trong cơ thể, tình trạng sức khỏe hiện tại, lối sống lành mạnh, tiền sử gia đình,… đó cũng là lý do tại sao một số người gầy gò mà mỡ máu vẫn cao.

Chỉ với xét nghiệm đơn giản về mỡ máu chúng ta có thể biết được chỉ số cholesterol của chúng ta ở mức độ nào có trong ngưỡng cho phép hay không. Từ đó chúng ta sẽ có những biện pháp phòng tránh và điều trị thích hợp.

Có phải ăn nhiều dầu mỡ mới bị cholesterol máu cao không?

Khi chúng ta ăn dầu mỡ sẽ cung

cấp những acid béo thiết yếu và vitamin A, D, E,… cho cơ thể và làn da mịn màng, nhưng nếu ăn nhiều và không đúng thì sẽ trở thành “chất độc” với cơ thể.

Phá hủy men tiêu hóa: Khi dùng dầu mỡ chiên đi chiên lại nhiều lần. Nếu nhiệt độ trên 180˚ sẽ tạo chất độc jatly acid oxid gây chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng, khó thở, chậm nhịp tim, dễ mắc ung thư và ô nhiễm môi trường tăng lên. Và bản thân những gốc tự do được tạo ra và ở nhiệt độ cao làm thực phẩm đó dễ gây ung thư.

Nhận biết dấu hiệu của mỡ máu cao 

Là nguyên nhân gây ra nhiều hậu quả nặng nề, nhưng dấu hiệu và biểu hiện của những người bị mỡ máu cao lại nghèo nàn. Bệnh diễn biến âm thầm trên cả những người gầy và người mập (nhưng người mập thì dễ mắc bệnh hơn). Khi có dấu hiện và biểu hiện của mỡ máu cao, bệnh nhân đã có biến chứng nặng nề. Mỡ máu cao thường được phát hiện tình cờ thông qua xét nghiệm máu khi đi thăm khám tổng quát vì thế nên được coi như tên giết người thầm lặng. Tuy nhiên nếu trên một người bình thường khi chưa đi xét nghiệm máu kiểm tra 4 chỉ số ở trên theo khuyến cáo của AHA nhưng nếu có những triệu chứng sau đây nên đi kiểm tra máu ngay:

  • Cơ thể mập béo nhưng mức lao động giảm sút, cơ thể thường xuyên mệt mõi, vã mồ hôi tự nhiên, đau đầu buồn nôn, chóng mặt hoa mắt, bứt rứt trong người, thở ngắn hồi hộp.
  • Có những cơn đau thắt ngực không thường xuyên, thời gian ngắn, không cần điều trị tự hết.
  • Hoặc là những dấu hiệu của bệnh lý tim mạch: khó chịu vùng ngực cảm giác giống bóp nghẹt, đầy tức kéo dài vài phút đến vài chục phút, cơn đau xuất hiện thường khi gắng sức, giảm khi nghỉ, lan ra hai cánh tay hoặc hướng lan sau lưng, lên cổ hay hàm có thể kèm theo khó thở.
  • Một số trường hợp có nốt phồng dưới da: nốt phồng màu vàng bề mặt bóng láng, mọc nhiều trên da mặt, khủy tay, bắp đùi, gót chân, lưng màu vàng nhạt, to bằng đầu ngón tay út không ngứa, không đau.

Phòng ngừa mỡ máu cao như thế nào?

Thay đổi lối sống: tăng hoạt động thể lực, tập luyện thể dục (150 phút/tuần), không ăn nhiều mỡ, da, nội tạng động vật, hạn chế các món chiên rán, nên ăn hấp, luộc,…  thay thế bằng dầu thực vật, thay thế thịt đỏ bằng cá và thịt gà, ăn nhiều rau, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt.

Kiểm soát cân nặng, không để thừa cân béo phì, kiểm soát nguy cơ, ngưng đồ uống về cồn, không hút thuốc lá.

Khi đã bị mỡ máu cao phải được thăm khám và chữa bệnh, uống thuốc,… và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

BS CKII Trần Thị Thúy Hằng

– Bệnh viện Chợ Rẫy Tp Hồ Chí Minh

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

Phản hồi của bạn

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi