Hạ đường huyết sơ sinh: Tầm soát và phòng ngừa

Đường huyết là chất đường glucose di chuyển trong dòng máu, cung cấp năng lượng nuôi các tế bào trong cơ thể. Đây là một trong những nguồn năng lượng quan trọng nhất của các bé sơ sinh. Trẻ sơ sinh có mức đường huyết bình thường sẽ có đủ năng lượng để tăng trưởng và phát triển khỏe mạnh. Tuy nhiên, có một số trường hợp mức đường huyết của trẻ giảm thấp và làm cho trẻ bị bệnh. Nguy hiểm hơn, nếu trẻ sơ sinh đang bệnh, kèm theo đường huyết thấp, đặc biệt nếu hạ đường huyết kéo dài trong nhiều giờ, trẻ có nguy cơ chậm phát triển thần kinh về sau.

Trẻ sơ sinh nhận chất đường glucose từ đâu?

Trẻ sơ sinh nhận đường glucose từ bánh nhau và cuống rốn khi trẻ nằm trong bụng mẹ (trong tử cung). Sau sinh, một phần lượng đường glucose này được sử dụng ngay để tạo năng lượng và một phần sẽ được dự trữ trong cơ thể trẻ. Lượng đường dự trữ này giúp giữ mức đường huyết trẻ bình thường trong những ngày đầu, cho đến khi trẻ bú tốt.

Một khi sữa mẹ về đủ, thường là vào ngày thứ ba sau sinh, sữa mẹ trở thành nguồn cung cấp đường glucose chính cho trẻ. Chất đường trong sữa mẹ chuyển thành glucose trong cơ thể trẻ. Khi điều này xảy ra, cơ thể trẻ bắt đầu dự trữ glucose để sử dụng vào giữa các cữ bú.

Tại sao một số trẻ có mức đường huyết thấp?

Trẻ đủ tháng khỏe mạnh (trẻ sanh ra sau 37 tuần tuổi thai): Mức đường huyết của trẻ thấp nhất trong vòng một đến hai giờ sau sinh. Sau đó, mức đường huyết bắt đầu tăng lên, khi trẻ sử dụng nguồn chất đường và chất béo dự trữ.

Trẻ nhẹ cân (cân nặng lúc sinh dưới 2500gr) và trẻ sinh non muộn (có tuần tuổi thai từ 36 đến 37 tuần): trẻ có thể không có đủ dự trữ đường trong cơ thể để giữ cho đường huyết bình thường, nếu trẻ không nhận đường từ nguồn sữa bên ngoài. Các trẻ này có nguy cơ cao nhất bị hạ đường huyết sau sinh.

Trẻ con của các bà mẹ tiểu đường (đặc biệt những bà mẹ phải điều trị insulin hoặc tiểu đường không được kiểm soát tốt trong thời gian mang thai) thường bị rối loạn sử dụng dự trữ đường. Sau sinh việc gia tăng đường huyết về mức bình thường có thể không xảy ra ngay.

Trẻ lớn cân so tuổi thai (ví dụ trẻ đủ tháng có cân nặng lúc sinh trên 4000gr) cũng có thể gặp vấn đề tương tự như con của bà mẹ tiểu đường trong 12 giờ đầu sau sinh.

Thông thường mức đường huyết thấp chỉ kéo dài trong vài giờ, nhưng cũng có thể kéo dài từ 24 đến 72 giờ. Sau đó mức đường huyết sẽ trở về bình thường. Trong một số bệnh lý hiếm gặp, mức dường huyết thấp kéo dài trên 7 ngày. Trong trường hợp này bé cần làm thêm một số xét nghiệm đặc biệt để tìm nguyên nhân.

Có phải tất cả trẻ sơ sinh đều cần tầm soát đường huyết không?

Trẻ sinh đủ tháng khỏe mạnh không cần tầm soát đường huyết. Những trẻ này có đủ năng lượng dự trữ để sử dụng cho đến khi trẻ bú tốt.

Những trẻ không khỏe cần làm xét nghiệm đường huyết và một số xét nghiệm khác. Những trẻ có nguy cơ hạ đường huyết, cần tầm soát đường huyết thường qui bao gồm:

  • Trẻ sinh non trước ngày dự sanh 3 tuần (tuổi thai nhỏ hơn hay bằng 36 tuần).
  • Trẻ nhẹ cân so với tuổi thai, đặc biệt những trẻ tăng cân chậm vào những tuần cuối của thai kỳ.
  • Trẻ con của bà mẹ tiểu đường trong thai kỳ hoặc trước thai kỳ.
  • Trẻ lớn cân so tuổi thai.
  • Trẻ có bệnh lý, ví dụ sinh ngạt, nhiễm trùng…

Tầm soát đường huyết như thế nào?

Tầm soát đường huyết bằng cách lấy vài giọt máu ở gót chân. Nếu con bạn có nguy cơ, nhưng trẻ vẫn khỏe, trẻ có thể được tầm soát đường huyết trong vòng 2 giờ đầu sau sinh và có thể thử lại sau khi bé bú 1 giờ. Nói chung, có thể thử đường huyết khoảng 3 đến 5 lần trong 2 ngày đầu sau sinh.

Tại sao đường huyết thấp lại nguy hiểm cho trẻ sơ sinh?

Một trẻ sơ sinh đang bệnh, kèm theo đường huyết thấp, đặc biệt nếu hạ đường huyết kéo dài trong nhiều giờ, trẻ có nguy cơ chậm phát triển thần kinh về sau.

Mức đường huyết bình thường ở trẻ sơ sinh là bao nhiêu?

Đường huyết được đo bằng đơn vị mmol/L hoặc mg%. Trẻ đủ tháng khỏe mạnh dưới 24 giờ tuổi, mức đường huyết có thể chấp nhận từ 30 đến 35 mg% (1,7 đến 1,9 mmol/L). Sau 24 giờ tuổi, mức đường huyết tăng lên từ 45 đến 50 mg% (2,5 đến 2,8 mmol/L).

Phải làm gì khi con tôi có đường huyết thấp?

Bác sĩ sẽ kiểm tra xem con bạn có bị bệnh không. Trẻ cần được tăng cường bú thêm trực tiếp từ vú mẹ, hoặc bú sữa mẹ vắt ra hoặc bú sữa công thức. Nếu tăng cường cho bú sữa mà đường huyết trẻ vẫn còn thấp, hoặc bé bú yếu, có thể sẽ cần phải truyền dịch cho trẻ qua đường tĩnh mạch. Trẻ sinh non tháng hoặc nhẹ cân thường có đường truyền tĩnh mạch ngay sau sinh.

Làm cách nào để phòng ngừa hạ đường huyết cho trẻ sơ sinh?

Cách thức tự nhiên nhất để phòng ngừa hạ đường huyết cho trẻ sơ sinh là cho trẻ bú mẹ sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, đặc biệt cần cho trẻ bú mẹ thường xuyên, cách mỗi 2 – 3 giờ một lần. Chú ý phải cho trẻ bú cả vào ban đêm.

Bạn cũng cần nhận biết con mình có yếu tố nguy cơ hạ đường huyết không và tầm soát đường máu gót chân theo chỉ định của thầy thuốc.

TS. BS Cam Ngọc Phượng

Bệnh viện Quốc tế Hạnh Phúc

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Ung thư trẻ em - Có phải là dấu chấm hết?

Mỗi năm trên thế giới có thêm khoảng 160.000 trẻ em bị ung thư và khoảng 90.000 trẻ chết do ung thư. Tính trên toàn dân số, ung thư trẻ em chiếm khoảng 1-2% tổng …

Mỗi năm đến hè… phụ huynh phát rầu

Sau một năm học vất vả cùng những đợt thi căng thẳng, các em học sinh bắt đầu bước vào kỳ nghỉ hè để thư giãn và phục hồi năng lượng. Thế nhưng, đây cũng …

Chăm sóc trẻ bị ho, khò khè khi thời tiết thay đổi

“Con em giống như máy dự báo thời tiết vậy, vì mỗi khi thời tiết thay đổi thì bé lại ho khò khè...”. Đó là lời than thở thường nghe thấy từ các bậc phụ …

Nghe kém và hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý

Nghe kém và hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý, thoạt nhìn có vẻ giống nhau, nhưng thực chất lại rất khác nhau. Và điều quan trọng là cần phải được chẩn đoán …

Tiếp xúc màn hình ít và ngủ nhiều giúp giảm bốc đồng ở trẻ

Rối loạn tăng động kém chú ý (ADHD) là một rối loạn làm trẻ gặp nhiều khó khăn trong học tập, với tỷ lệ khoảng 6 - 7% trẻ mắc trong tổng số trẻ ở …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi