Đón Tết nay nhớ Tết xưa – Hồn Tết

Mỗi lần Xuân về, là mỗi lần chúng ta lại quay quắt nhớ lại hình ảnh quê xưa với hình ảnh ông bà cha mẹ thật đầm ấm trong không khí rộn ràng đón Tết chốn quê xưa. Tết là dịp để chúng ta tìm về bên mái ấm gia đình sau một năm dài tất bật vì công việc bộn bề. Tết là dịp để chúng ta tạm buông hết những lo toan thường ngày để tìm lại hơi ấm bên gia đình lớn – thắp nén hương tưởng nhớ đến bậc Tổ Tiên và dành những lời chúc tốt đẹp với bậc sinh thành cùng với những người thân yêu.

Tôi nhớ cái không khí rộn ràng đón Tết ở quê Ngoại tôi trong vùng giáp ranh với Đồng Tháp Mười vào mấy mươi năm về trước. Thuở đó, đời sống giữa thành thị và nông thôn còn cách biệt nên người dân ở các miền quê phải sống theo kiểu “tự cung tự cấp”. Và cũng chính cái cách đón Tết ở miền quê đã tạo cho tâm lý bọn trẻ chúng tôi cảm thấy Tết là điều quan trọng, là thiêng liêng, là quý báu đến mức nào! Bởi vì Tết là dịp được mặc đồ mới, được ăn ngon, được chơi thoải mái và còn bao điều sung sướng khác cùng với bao điều lạ lẫm về phong tục tập quán ngày Tết mà ngày thường chúng tôi không có được. Tôi còn nhớ ngày xưa lúa gạo chỉ được trồng một vụ trong năm, mùa gặt lúa được chấm dứt vào dịp cuối năm nên Tết cũng là dịp để ăn mừng một vụ mùa lúa thóc đầy nhà.

Ngày xưa mọi thứ không có sẵn như bây giờ, nên muốn làm tiệc Tết là phải tự làm. Vì vậy, trước Tết bà Ngoại và các Dì tôi đã lo ngâm gạo ngâm nếp xay bột để làm bánh tráng và bánh ít. Bánh ít nhân dừa nhân đậu ngày xưa rất ngon vì được làm rất kỹ. Ngoài ra còn gói bánh tét và bánh cúng, bánh cấp để cúng Tổ Tiên Ông Bà và tết trâu (là hai loại bánh được gói bằng lá chuối cuộn thành ống tròn dài cỡ gang tay rồi cho nếp bên trong. Nếp cũng được trộn đậu đen nấu mềm, nước cốt dừa, nước cốt lá dứa thơm và chút muối giống như để gói bánh tét, nhưng không có nhân. Bánh cấp hình dẹp và dài từng hai cái úp vào nhau được buộc chặt với nếp bên trong giống như bánh cúng. Ngoài ra còn làm các loại mứt để dành Tết với đủ loại mứt ổi, mứt thơm, mứt bí, mứt mãng cầu…

Cũng vì thời đó ở nông thôn không có tủ lạnh, chất bảo quản thực phẩm chưa được phổ biến mà các bà nội trợ xưa đã tìm bí quyết để giữ cho thực phẩm được lâu. Do đó mà món ăn của ngày xưa rất ngon không nhiều hóa chất như bây giờ. Tôi nhớ bánh mứt ngày xưa có thể để lâu cả hơn nửa tháng trong điều kiện nhiệt độ bình thường.

Đến 23 Tết là ông Ngoại và các Cậu tôi tìm một cây tre thật cao thật thẳng dựng nêu ngoài ngõ và đi tìm những cây tre lớn nhỏ khác nhau, cưa thành các độ dài không đều nhau rồi phá bỏ các mắt tre chỉ còn lại một đầu, sau đó cho nước vào thật đầy, bịt kín đầu còn lại, đốt lửa cho sôi nước bên trong. Lúc đó pháo sẽ nổ tiếng lớn tiếng nhỏ vang trời rất vui tai. Cùng lúc đó thì bà Ngoại và các Dì tôi nấu chè trôi nước để tiễn Ông Táo về trời. Bọn con nít chúng tôi nghe nói “đưa Ông Táo về Trời” thì rộn ràng chen nhau ngồi quanh cái bếp chờ coi mấy cái cà ràng và ông táo mọc cánh bay lên trời. Nhưng sau khi được ăn chè, ngồi chờ mãi đến ngủ gục vẫn không thấy được cái cảnh ngoạn mục như trong chuyện thần tiên xảy ra, chúng tôi tự hỏi nhau rồi tự giải đáp theo kiểu tưởng tượng ngây ngô của con nít.

Còn độ khoảng hai ngày nữa trước giao thừa là nhà Ngoại tôi và bà con lối xóm mổ heo nấu nướng và làm bánh. Gia đình dư dả thì làm một-hai con heo, những người khác thì vài ba gia đình cùng chia nhau một con heo. Ông Ngoại tôi và mấy Cậu tôi còn tát đìa bắt cá. Đám con nít hàng xóm chạy tới coi thật là đông làm cho tôi thấy quá tự hào vì bỗng dưng tôi được trở thành nhân vật quan trọng trong mắt tụi con nít hàng xóm vì tôi tha hồ lấy cá nướng trui “đãi” tụi nó ăn no nê.

Đây là thời điểm bận rộn của người lớn vì phải lo nấu nướng cho hết số thịt làm ra để không bị hư. Ngoại tôi làm lạp xưởng, làm thịt kho tàu, gói bánh và rất nhiều món khác để dành ăn và cũng để không phải nấu nướng trong mấy ngày Tết. Mặc cho người lớn bận rộn không nghỉ tay, đám con nít chúng tôi cũng chộn rộn không kém. Chúng tôi lấy cây trúc cây tre làm nhà chòi rồi cũng bắt chước người lớn chuẩn bị trang hoàng nhà cửa đón Tết. Chúng tôi hái những thứ trái cây trong vườn có được rồi bày trò buôn bán đổi chác cho nhau. Rồi cũng lén lấy nồi lấy niêu giả bộ nấu món ăn, rồi cũng mời qua mời lại như người lớn vậy. Riêng tôi thì còn xin Ngoại cho tôi được gói những chiếc bánh ít bánh tét nhỏ xíu rồi cho vô một cái nồi nấu riêng bên cạnh nồi bánh của Ngoại. Đám con nít của chúng tôi được dịp thức cùng với người lớn canh bánh chín dưới ánh đèn manchon (một loại đèn của Pháp thắp bằng dầu lửa, có cái “túi bằng chỉ” bao quanh cái tim đèn giúp cho ánh sáng toả ra xa hơn và sáng hơn).

Ba mươi Tết là tới cúng chè rước Ông Táo và rước Ông Bà. Chúng tôi lại canh chừng để được thấy Ông Táo và Ông Bà bay về. Nhưng kết quả vẫn là những thắc mắc không lời giải đáp vì không biết những vị ấy vô nhà bằng cách nào. Trong nhà cũng được trang hoàng rực rỡ với dĩa trái cây và bình hoa thật lớn trên bàn thờ. Rất nhiều chậu bông vạn thọ được sắp đầy trước cửa, tạo nên một không khí trang nghiêm khác thường.

Tiếng pháo giao thừa nổ vang từ những khúc tre phá tan cái không khí tĩnh mịch làm cho cả một vùng quê như bừng tỉnh. Người lớn lo cúng giao thừa. Bọn con nít chúng tôi đứa nào cũng nôn nao vì được mặc đồ mới từ sau bữa cơm chiều. Có đứa không thể thức tới nửa đêm mặc luôn đồ mới đội nón mang giày đi ngủ. Đứa thì ráng rửa mặt, mắt ráng mở thật lớn chờ giao thừa để rồi sáng hôm sau khoe với mấy đứa ngủ trước những đồng tiền mình được lì xì cho đứa kia tức chơi. Sau đó mừng tuổi Ông Bà rồi rủ nhau đi từ nhà này qua nhà kia, cả bọn vui như ngày hội.

Ba ngày Tết với những mâm cỗ cúng kiếng Ông Bà, với những lời chúc mừng và với những trò chơi ngày Tết rồi cũng qua mau. Đến mùng bốn là lễ Tết trâu. Vì nhà Ngoại tôi nuôi trâu bò nhiều nên có mướn bạn chăn trâu. (Đó là người được mướn để chăn trâu, nhưng gọi là “bạn”). Họ ở chung nhà cả năm nên tết trâu là dịp để cúng tạ ơn Ông Chuồng Bà Chuồng đã phù hộ cho đàn trâu bò mạnh khoẻ, mừng cho những con vật đã vất vả quanh năm để tạo nên sự no ấm cho người nông dân, cũng là dịp để thưởng cho công lao những người đã giúp cho người chủ chăm sóc bầy trâu bò.

Đến mùng 6 là Tết vườn. Người xưa cho rằng cây cối cũng có linh hồn nên dịp Tết người chủ vườn cúng để tạ ơn cây cối trong vườn nhà, đã đem đến nguồn thực phẩm cho gia đình và mong cây trái xum xuê như một biểu tượng tài lộc của gia đình.

Nhà Nội tôi ở Sài Gòn nên năm nào tới Tết tôi cũng “vênh mặt” lên khoe với mấy đứa con nít hàng xóm là tôi được về Nội chơi khiến cho đứa nào cũng nhìn tôi với ánh mắt đầy “nể nang” khiến cho tôi thấy mình cũng “đáng nể” vô cùng.

Thích nhất là được về Nội vào dịp trước Tết để được đi chợ hoa Nguyễn Huệ nhìn ngắm muôn sắc hoa rực rỡ, được ngắm nhìn cái không khí nhộn nhịp của chợ Tết quanh chợ Bến Thành và dọc theo đường Lê Lợi. Hàng hoá bày khắp nơi. Tiếng mời chào, tiếng trả giá và tiếng nhạc, tiếng quảng cáo tạo thành một không khí thật là náo nhiệt trong khí trời se lạnh của Sài Gòn. Người thành phố đã bắt đầu trang hoàng nhà cửa thật đẹp với những cây mai, chậu cúc và rất nhiều loại hoa khác tạo cho tôi những rộn ràng vì không giống với những gì tôi thấy ở quê Ngoại.

Tôi mê nhất vẫn là cái khoảnh khắc vừa bước chân vô nhà Nội, chào xong thì tôi mừng tuổi và khoe tôi đã học giỏi như thế nào. Nội khen tôi rồi trao cho tôi cái bao lì xì màu đỏ. Nội ôm chặt tôi trong lòng, hôn tôi rối rít. Tôi cảm thấy phút giây ấy thật ấm áp vô cùng.

Một năm nữa lại trôi qua như một thoáng nháy mắt.

Như mọi năm, Tết đến là lại nhớ Tết xưa như một cách giữ lại trong tâm tưởng những phong tục của một thời mà ngày nay khi cuộc sống hiện đại ngày càng chi phối đời sống tinh thần của mỗi người, đã làm cho cái Tết nơi thành thị đã dần bớt đi cái hồn của một thời đã qua.

Nghệ sĩ Xuân Hương

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

COVID-19 và 365 ngày Thầy thuốc

Nếu như năm 2020 là năm không có lễ kỷ niệm chào mừng Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 do toàn ngành y tế phải tập trung cao độ cho công tác phòng chống dịch …

5 Sự kiện y tế đáng mong chờ 2021

Năm mới đến mang theo nhiều kỳ vọng mới về những thứ tốt đẹp hơn. Ngành Y tế cũng vậy, 2021 sẽ chứng kiến những sự thay đổi tích cực nào, đặc biệt trong bối …

5 Sự kiện y tế đáng mong chờ 2021

Năm mới đến mang theo nhiều kỳ vọng mới về những thứ tốt đẹp hơn. Ngành Y tế cũng vậy, 2021 sẽ chứng kiến những sự thay đổi tích cực nào, đặc biệt trong bối …

Mùa xuân - Mùa của yêu thương!

Tạo hóa đã chia thiên nhiên ra bốn mùa trong một năm. Bốn mùa trong đất trời, mỗi mùa đều có một vẻ đẹp riêng không thể trộn lẫn. Nhưng có lẽ, trong vòng luân …

Vị thuốc đầu năm

Từ khi phát kiến thuốc hóa chất tổng hợp với tác dụng đối đầu bệnh nguyên đặc thù theo kiểu ăn miếng trả miếng, từ kháng sinh khổ rộng qua hóa-xạ trị tầm sâu, Thầy …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi