Đang cho con bú ăn gì, kiêng gì?

Phụ nữ đang cho con bú cần cung cấp năng lượng nhiều hơn so với trước khi mang thai để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong quá trình cho con bú, đảm bảo tiết đủ sữa cho con với chất lượng tốt và duy trì tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe của bà mẹ. Nhiều thắc mắc của các bà mẹ trong giai đoạn này là: ăn gì, kiêng gì để nguồn sữa dồi dào và chất lượng?

Nhu cầu năng lượng hàng ngày của bà mẹ cho con bú tăng lên từ 450 đến 500 kcal/ngày (khoảng 2.300 đến 2.500 kcal mỗi ngày) tùy theo độ tuổi, chỉ số khối cơ thể, mức độ hoạt động thể lực và mức độ cho con bú. Chế độ ăn uống của bà mẹ cần đảm bảo ăn đa dạng thực phẩm (có ít nhất 5 trong 8 nhóm thực phẩm mỗi bữa chính). Nên chọn thức ăn dễ tiêu hóa, giàu chất dinh dưỡng. Khẩu phần cả ngày của bà mẹ cho con bú nên chia làm nhiều bữa trong ngày (3-6 bữa/ngày).

Các bà mẹ cho con bú sẽ giảm cân tốt hơn so với các bà mẹ không nuôi con bằng sữa mẹ do mỡ tích lũy trong thời gian mang thai sẽ được chuyển hóa thành sữa cho con bú, do đó các bà mẹ không nên ăn kiêng trong giai đoạn này, cần ăn đa dạng với nhiều loại thực phẩm khác nhau trong bữa ăn. Bên cạnh đó bà mẹ cũng cần lưu ý một số thực phẩm không an toàn cho cả bà mẹ và bé.

Các thực phẩm nên ăn

Chất đạm (Protein): Trong quá trình cho con bú cần ăn đa dạng các thực phẩm giàu chất đạm như: thịt, thuỷ hải sản, trứng, đậu đỗ và các loại hạt, cần chọn thịt nạc, thịt gia cầm không da. Mỗi ngày cần dùng từ 250 – 300g thực phẩm giàu chất đạm, phụ nữ cho con bú nên ăn từ 2 đến 3 lần thuỷ hải sản trong tuần (khoảng từ 220 – 350g cá/ tuần), đây là nguồn thực phẩm giàu omega-3 (bao gồm DHA và EPA), vitamin B12, vitamin D, sắt, selen, kẽm, iod… giúp duy trì hàm lượng DHA, sắt, vitamin và khoáng chất trong sữa mẹ, bảo vệ tim mạch và giảm nguy cơ béo phì cho bà mẹ.

Trường hợp phụ nữ cho con bú có chế độ ăn thuần chay (không dùng thực phẩm có nguồn gốc động vật) có thể dẫn đến nguy cơ thiếu vitamin B12 trong sữa mẹ, làm tổn thương hệ thần kinh của trẻ. Do vậy cần bổ sung vitamin B12 cho bà mẹ có chế độ ăn thuần chay.

Chất bột đường (carbohydrate): là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng, vitamin và chất xơ. Trong bữa ăn hàng ngày bà mẹ nên ưu tiên chọn ngũ cốc nguyên cám (bánh mì nguyên cám, gạo lứt…), gạo, khoai tây… hạn chế dùng ngũ cốc đã xay xát kỹ.

Chất béo (Lipid): bà mẹ nên sử dụng dầu thực vật, dầu cá… và một số loại cá béo (cá basa, cá tra, cá hồi…) có nhiều các acid béo không no chuỗi dài đa nối đôi như omega 3, omega 6, EPA, DHA. Lượng chất béo này rất quan trọng cho sự phát triển tối ưu trí não và thị lực của bé.

Rau và trái cây: ăn đa dạng các loại rau và trái cây nhiều màu sắc (xanh, vàng, cam, đỏ…), rau nên dùng rau lá có màu xanh đậm. Trong giai đoạn cho con bú, hàng ngày bà mẹ nên dùng 300 – 400g rau và 100 – 200g trái cây trong các bữa ăn chính và bữa phụ. Nên ăn trái cây cả múi, hạn chế dùng nước ép trái cây, trái cây ngâm muối hoặc ngâm đường.

Sữa và các sản phẩm từ sữa: trong giai đoạn cho con bú bà mẹ có thể sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa nhằm cung cấp calci và các dưỡng chất thiết yếu cho mẹ và bé như: sữa dành cho phụ nữ cho con bú, sữa tươi, sữa chua, phô mai… Nên dùng sữa ít béo, sữa tách béo và sữa không đường, lựa chọn những sản phẩm đã được chứng minh lâm sàng. Đối với những bà mẹ tăng cân quá nhiều hoặc có rối loạn đường máu cần lưu ý về hàm lượng đường, chỉ số đường huyết (GI) và chất béo trong sữa. Những bà mẹ không dung nạp đường lactose có thể tập uống sữa với lượng tăng dần hoặc thay thế bằng sữa không chứa lactose, sữa chua và phô mai.

Nước: Phụ nữ trong giai đoạn cho con bú có khả năng khát nước hơn bình thường do cơ thể bà mẹ dùng nước để tạo nguồn sữa mẹ, vì vậy nhu cầu nước của bà mẹ tăng lên. Lượng nước cần uống đủ 2.5 – 3 lít nước/ ngày. Bà mẹ có thể uống một cốc nước hoặc đồ uống không đường mỗi khi cho con bú.

Thực phẩm hạn chế ăn

Nhìn chung phụ nữ cho con bú không cần hạn chế hoặc kiêng các loại thực phẩm trong quá trình cho con bú. Tuy nhiên có một số thực phẩm bà mẹ cần hạn chế để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé trong quá trình cho con bú.

Hải sản: mặc dù cá là nguồn protein có giá trị sinh học cao và cung cấp vitamin, khoáng chất thiết yếu cho phụ nữ cho con bú. Tuy nhiên một số loài cá có chứa thủy ngân tích tụ trong thịt cá, có thể truyền từ mẹ sang bé thông qua sữa mẹ gây hại cho não và hệ thần kinh của trẻ sơ sinh bú sữa mẹ. Một số loài cá có chứa hàm lượng thủy ngân cao cần hạn chế dùng như: cá ngừ mắt to (Bigeye tuna), cá thu vua hay cá thu đen (King mackerel), cá kiếm, cá mập…

Caffein: phụ nữ cho con bú cần hạn chế các thực phẩm có chứa nhiều caffeine như: cà phê, soda, nước tăng lực, trà, chocolate… Caffeine sẽ đi từ mẹ sang bé thông qua sữa mẹ. Phụ nữ trong giai đoạn cho con bú tiêu thụ quá nhiều caffeine hàng ngày có thể làm cho bé bị khó chịu, ngủ kém, quấy khóc, bồn chồn và cáu kỉnh. Bà mẹ có thể uống lượng nhỏ cà phê hàng ngày (tối đa 2 tách cà phê mỗi ngày) hoặc dùng thực phẩm chứa caffeine thấp (≤300 mg caffein/ ngày) để không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe trẻ sơ sinh.

Đồ uống có cồn (alcohol): trong giai đoạn cho con bú bà mẹ không nên sử dụng đồ uống có cồn như: rượu, bia, thức uống lên men… Alcohol sẽ di chuyển theo máu vào sữa mẹ khi bà mẹ dùng đồ uống có cồn và sẽ có trong sữa mẹ 30 – 60 phút sau khi bắt đầu uống, cơ thể bà mẹ sẽ phân giải alcohol sau khoảng 2 giờ hoặc lâu hơn. Alcohol khi vào cơ thể có thể làm giảm prolactin – hormon tuyến yên có vai trò quan trọng trong tiết sữa của mẹ và ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển vận động của trẻ sơ sinh. Do vậy trong giai đoạn cho con bú, không sử dụng đồ uống có cồn là lựa chọn an toàn giúp bảo vệ sức khoẻ cho mẹ và bé.

Thực phẩm có “năng lượng rỗng”: phụ nữ cho con bú cần hạn chế các thực phẩm hoặc nước giải khát chứa nhiều đường và chất béo bão hòa như: nước ngọt, thực phẩm chiên, thịt nhiều mỡ… Thay vào đó bà mẹ nên chọn những loại thực phẩm: ít béo, không có chất béo hoặc không thêm đường.

Thực phẩm ôi thiu: Khi thực phẩm bị ôi thiu hoặc có dấu hiệu ôi thiu bà mẹ không nên ăn vì dễ gây ngộ độc thực phẩm.

Gia vị: bà mẹ nên hạn chế ăn các thức ăn có nhiều gia vị như: hành, tỏi, ớt…

ThS  Huỳnh Thành Đạt

Khoa Dinh dưỡng Tiết chế

Bệnh viện Sản Nhi TWG Long An

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Ăn chay đúng cách

Ngày nay, Ăn chay đang rất thịnh hành, bên cạnh lý do tín ngưỡng, rất nhiều người ăn chay vì sức khỏe, vì nhân văn hoặc để bảo vệ môi trường. Ăn chay là chế …

Dinh dưỡng hợp lý cho trẻ trong những ngày Tết

Tết là dịp nghỉ ngơi đúng nghĩa của trẻ con chứ đối với người lớn và các bậc làm cha mẹ có nhiều khi lại bận rộn và tất bật hơn cả ngày thường. Vì …

Món Tết lục tỉnh xưa dưới mắt nhìn của chuyên gia dinh dưỡng

Lục tỉnh xưa của xứ Nam Kỳ là bao gồm ba tỉnh miền Đông là Gia Định, Biên Hòa, Định Tường và ba tỉnh miền Tây là Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên. Chia …

Ăn Tết Vui Tết Khỏe

Đón Tết Nguyên Đán với người Việt Nam không thể thiếu những món ăn truyền thống và những bữa tiệc để hàn huyên thêm nồng ấm! Chúng ta làm sao để vẫn ăn Tết thật …

Muối và Nguy cơ của nhiều bệnh lý

Tại Việt Nam, một nghiên cứu do Bộ Y tế tiến hành vào năm 2015 cho thấy mỗi người dân đang tiêu thụ trung bình 9,4g muối/ ngày, gấp đôi nhu cầu khuyến nghị. Mặc …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi