Cường giáp và thai kỳ

Cường giáp thai kỳ là bệnh nội tiết xếp thứ hai sau đái tháo đường thai kỳ, chiếm tỷ lệ 1- 3% thai kỳ. Phụ nữ mang thai bị cường giáp cần được theo dõi và điều trị cẩn thận vì có thể tăng nguy cơ sẩy thai, tiền sản giật, suy tim, chuyển dạ sớm và sinh con nhẹ cân.

 

Tuyến giáp là gì?

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết hình đôi cánh bướm thường nằm ở phía trước cổ. Chức năng của tuyến giáp là tạo ra các hormone, được tiết vào máu và sau đó được đưa đến tất cả mô trong cơ thể. Hormone tuyến giáp giúp cơ thể sử dụng năng lượng, tạo nhiệt và giữ cho não, tim, cơ bắp và các cơ quan khác hoạt động như bình thường.

 

Sự tương tác chức năng tuyến giáp giữa mẹ và thai nhi

Trong 18-20 tuần đầu tiên của thai kỳ, thai nhi hoàn toàn phụ thuộc vào lượng hormone tuyến giáp của người mẹ. Đến giữa thai kỳ, tuyến giáp thai nhi bắt đầu tự sản xuất hormone tuyến giáp. Tuy nhiên, thai nhi vẫn phụ thuộc vào người mẹ khi ăn đủ lượng iốt, điều cần thiết để tạo ra các hormone tuyến giáp.

Tổ chức y tế thế giới khuyến cáo nên bổ sung iốt 250 microgam/ ngày trong thai kỳ để duy trì sản xuất hormone tuyến giáp đầy đủ.

 

Cường giáp và thai kỳ

  1. Nguyên nhân thường gặp gây cường giáp trong thai kỳ?

Nhìn chung, nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh cường giáp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ là bệnh graves (bệnh basedow) và xảy ra ở 0,2% bệnh nhân mang thai. Ngoài các nguyên nhân thông thường khác của cường giáp, nồng độ hcg rất cao, được thấy ở các dạng ốm nghén nghiêm trọng, có thể gây ra cường giáp thoáng qua trong thai kỳ sớm. Chẩn đoán chính xác dựa trên đánh giá cẩn thận về bệnh sử, khám thực thể và xét nghiệm.

  1. Nguy cơ cho người mẹ trong thai kỳ khi có bệnh cường giáp

Bệnh graves có thể xuất hiện ban đầu trong ba tháng đầu hoặc có thể trầm trọng hơn trong thời gian này ở một phụ nữ đã bị trước đó. Ngoài các triệu chứng kinh điển liên quan đến cường giáp, cường giáp của mẹ được điều trị không đầy đủ có thể dẫn đến chuyển dạ sớm và một biến chứng nghiêm trọng được gọi là tiền sản giật. Ngoài ra, những phụ nữ mắc bệnh graves tích cực khi mang thai có nguy cơ mắc bệnh cường giáp rất nặng được gọi là bão tuyến giáp. Bệnh graves thường cải thiện trong quý thứ ba của thai kỳ và có thể trở nên tồi tệ hơn trong giai đoạn sau sinh.

  1. Nguy cơ cho thai nhi

Rủi ro cho thai nhi từ bệnh Graves, có thể là do một trong ba cơ chế chuyển hóa sau:

A. Bệnh cường giáp không được kiểm soát tốt:

Nồng độ hormone tuyến giáp trong máu cao dẫn đến nhịp tim của thai nhi nhanh, không phát triển kích thước phù hợp so với trẻ trong cùng độ tuổi thai, sinh non, thai chết lưu và dị tật bẩm sinh. Đây là lý do tại sao điều trị cường giáp ở người mẹ là rất quan trọng.

B. Kháng thể kích thích thụ thể tsh gia tăng quá mức trong máu:

Bệnh graves là một rối loạn tự miễn, những kháng thể này vượt qua nhau thai và có thể tác động lên tuyến giáp thai nhi. Nồng độ tsi cao của người mẹ sẽ gây ra bệnh cường giáp ở thai nhi hoặc trẻ sơ sinh, nhưng điều này là không phổ biến (chỉ 1-5% phụ nữ mắc bệnh graves lúc mang thai). Đo tsi ở người mẹ mắc bệnh graves được khuyến cáo trong thai kỳ sớm và, nếu ban đầu tăng, khoảng tuần 18-22.

Khi người mẹ mắc bệnh graves, cần điều trị bằng thuốc kháng giáp trong khi mang thai. Điều rất quan trọng là nói với bác sĩ của bạn nếu bạn đã được điều trị bệnh graves trong quá khứ để có thể theo dõi đúng cách để đảm bảo em bé vẫn khỏe mạnh trong suốt thai kỳ.

C. Thuốc kháng giáp tổng hợp

Methimazole (tapazole) hoặc propylthiouracil (ptu) là các thuốc điều trị bệnh cường giáp. Cả hai loại thuốc này đều đi qua nhau thai và có khả năng làm suy giảm chức năng tuyến giáp và gây bướu cổ thai nhi. Sử dụng một trong hai loại thuốc trong ba tháng đầu của thai kỳ có liên quan đến dị tật bẩm sinh, mặc dù các khuyết tật liên quan đến ptu ít gặp hơn và ít nghiêm trọng hơn.

Điều trị dứt điểm (phẫu thuật tuyến giáp hoặc điều trị bằng iốt phóng xạ) có thể được xem xét trước khi mang thai để tránh phải sử dụng ptu hoặc methimazole trong thai kỳ.

Khi cần dùng thuốc, ptu được ưu

tiên cho đến tuần 16 của thai kỳ. Nên sử dụng liều thấp nhất có thể để kiểm soát chứng cường giáp của mẹ nhằm giảm thiểu sự phát triển của bệnh suy giáp ở trẻ. Nhìn chung, lợi ích của việc điều trị cho người mẹ bị cường giáp khi mang thai lớn hơn những rủi ro nếu điều trị được theo dõi cẩn thận.

  1. Những lựa chọn điều trị nào cho bệnh cường giáp trong thai kỳ?

Bệnh cường giáp nhẹ (nồng độ hormone tuyến giáp tăng nhẹ, triệu chứng tối thiểu) thường được theo dõi chặt chẽ mà không cần điều trị miễn là cả mẹ và em bé đều tốt. Khi cường giáp đủ nghiêm trọng để điều trị, thuốc kháng tuyến giáp tổng hợp là lựa chọn điều trị, với ptu được ưu tiên trong ba tháng đầu. Trong quá trình điều trị nên được theo dõi chặt chẽ trong khi mang thai. Điều này thường được thực hiện bằng cách làm theo các xét nghiệm chức năng tuyến giáp (tsh và nồng độ hormone tuyến giáp) hàng tháng.

Ở những bệnh nhân không thể điều trị đầy đủ bằng thuốc kháng tuyến giáp tổng hợp (tức là những người bị dị ứng với thuốc), phẫu thuật là một biện pháp thay thế chấp nhận được. Phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp là an toàn nhất trong tam cá nguyệt thứ hai.

Xạ trị chống chỉ định để điều trị cường giáp khi mang thai vì nó dễ dàng đi qua nhau thai và được đưa lên bởi tuyến giáp bé. Điều này có thể gây ra sự phá hủy và dẫn đến suy giáp vĩnh viễn.

Thuốc chẹn beta có thể được sử dụng trong thai kỳ để giúp điều trị chứng đánh trống ngực và run đáng kể do cường giáp. Chúng nên được sử dụng một cách hạn chế, cẩn thận do các báo cáo về sự phát triển của thai nhi bị suy yếu liên quan đến việc sử dụng lâu dài các loại thuốc này. Thông thường, những loại thuốc này chỉ được yêu cầu cho đến khi cường giáp được kiểm soát bằng thuốc chống tuyến giáp.

 

Diễn tiến tự nhiên của bệnh graves hậu sản

Bệnh graves thường xấu đi trong thời kỳ hậu sản hoặc có thể xảy ra lần đầu tiên. Khi cường giáp mới xuất hiện trong những tháng đầu tiên sau khi sinh, nguyên nhân có thể là do bệnh graves, hoặc viêm tuyến giáp sau sinh và xét nghiệm với sự theo dõi cẩn thận là cần thiết để phân biệt giữa hai bệnh này. Liều cao hơn của thuốc chống tuyến giáp có thể được yêu cầu trong thời gian này. Như thường lệ, theo dõi chặt chẽ các xét nghiệm chức năng tuyến giáp là cần thiết.

 

Mẹ đang điều trị với thuốc kháng giáp tổng hợp có ảnh hưởng đến cho con bú?

Có. Mặc dù một lượng rất nhỏ cả ptu và methimazole được chuyển vào sữa mẹ, nhưng tổng liều hàng ngày lên tới 20mg methimazole hoặc 450mg ptu được coi là an toàn và không cần theo dõi tình trạng tuyến giáp của trẻ bú mẹ.

BS CKII Nguyễn Bảo Trung

Khoa Nội tiết – BV Thống Nhất

Theo Tạp chí Sức Khỏe

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Hạ đường huyết sơ sinh: Tầm soát và phòng ngừa

Đường huyết là chất đường glucose di chuyển trong dòng máu, cung cấp năng lượng nuôi các tế bào trong cơ thể. Đây là một trong những nguồn năng lượng quan trọng nhất của các …

Trầm cảm sau sinh - Bóng tối bao trùm sau thiên chức làm mẹ

Trầm cảm sau sinh có tỷ lệ dao động từ 8-15% tùy theo thống kê tại các quốc gia khác nhau. Tình trạng này thường xuất hiện trong vòng 4 tuần sau sinh, có khi …

Cúm mùa ở trẻ em

Cúm là bệnh truyền nhiễm do virus influenza A và B, gây ra đợt dịch cúm hàng năm, nặng nề hơn là đại dịch toàn cầu. Theo CDC, ở Mỹ, ước đoán hàng năm có …

Có nên phơi nắng cho con?

Uống sữa giàu Canxi có thể giúp cho con đạt được chiều cao vượt trội. Thật ra điều này có đúng không thưa BS ? Hiện nay có rất nhiều gia đình khi chọn sữa cho …

Lời giải cho bài toán thiếu vi chất từ sữa và sản phẩm sữa

Trong những năm gần đây, các cuộc điều tra dinh dưỡng đã đưa ra những con số đáng “giật mình”. Tình trạng thiếu dinh dưỡng đặc biệt là các vi chất ảnh hưởng xấu đến …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi