Cúm mùa ở trẻ em

Cúm là bệnh truyền nhiễm do virus influenza A và B, gây ra đợt dịch cúm hàng năm, nặng nề hơn là đại dịch toàn cầu. Theo CDC, ở Mỹ, ước đoán hàng năm có 45 triệu đến 9,3 triệu người nhiễm cúm, trong đó nhập viện 810.000 đến 140.000 người và tỉ vong từ 12.000 đến 61.000 người. Tính riêng tỉ lệ tử vong trẻ em từ 110-140 trẻ chết/ 10.000 người tử vong. Thống kê của WHO cho thấy, dịch cúm ở Việt Nam thường bắt đầu sau tháng 4, đỉnh dịch thường rơi vào tháng 6 đến tháng 8.

 Đường lây nhiễm của cúm

Cúm lây truyền từ người sang người thông qua:

  • Các hạt hơi nước nhỏ trong không khí thải ra khi hít thở.
  • Dịch tiết hô hấp khi ho, hắt hơi, nói chuyện.
  • Vật xung quanh bị lây nhiễm do người mang mầm bệnh tiếp xúc như mặt bàn, nắm cửa, điện thoại… Virus cúm dễ lây từ 5-10 ngày khi khởi phát triệu chứng, đặc biệt 1 ngày trước khi khởi phát triệu chứng.

 Cần phân biệt cúm (influenza) và cảm (common cold) ở trẻ em

Đặc điểm cúm mùa tại Việt Nam

Thống kê của WHO cho thấy, dịch cúm ở Việt Nam thường bắt đầu sau tháng 4, đỉnh dịch thường rơi vào tháng 6 đến 8. Chủng cúm mùa trong 10 năm trở lại là:

  • Chủng cúm A (màu xanh dương) gồm: H1N1pdm09 và cúm A (H3).
  • Chủng cúm B Victoria và Yamagata (nâu).

Mỗi năm, vào mùa cúm, lại bùng phát những chủng virus mới. Do đó, trẻ em mặc dù đã chích ngừa cúm hoặc mắc bệnh năm trước thì vẫn có thể mắc cúm chủng mới vào mùa cúm năm sau. Cứ mỗi năm, WHO dự đoán chủng cúm mới cho mùa dịch năm sau và đưa ra khuyến cáo vaccine. Thời điểm chích ngừa cúm ở Việt Nam được khuyến cáo là bắt đầu tháng 4 (đầu mùa cúm) và chích ngừa mỗi năm.

 Biểu hiện cúm ở trẻ em

* Biểu hiện cúm ở trẻ em khác biệt theo độ tuổi:

  • Trẻ > 13 tuổi biểu hiện cúm giống người lớn: khởi phát sốt đột ngột, đau đầu, đau nhức toàn thân, mệt mỏi kèm theo các triệu chứng hô hấp chảy mũi, ho, đau họng.
  • Trẻ dưới 13 tuổi, đặc biệt trẻ < 3 tuổi, biểu hiện cúm không điển hình. Sốt cao hơn trẻ lớn, có thể sốt co giật, ít biểu hiện các triệu chứng hô hấp, biểu hiện các triệu chứng tiêu hóa như nôn ói, tiêu chảy, biếng ăn. Một số biểu hiện khác ít gặp như sưng tuyến mang tai, nổi hạch cổ, viêm kết mạc.
  • Bệnh cảnh có thể khác biệt ở chủng cúm khác nhau: cúm B thường có biểu hiện đau nhức cơ hơn cúm A. Gây bệnh cảnh suy hô hấp thường gặp cúm A hơn cúm B.
  • Trong mùa cúm, trẻ có biểu hiện sốt kèm suy hô hấp phải được nghi ngờ nhiễm cúm bất kể trẻ đã nhiễm cúm trước đó hay đã chủng ngừa.

* Diễn tiến bệnh cúm: thường các triệu chứng giảm sau 1 tuần. Ho thường kéo dài từ 2-3 tuần. Sau cúm, một số trẻ bị suy nhược, mất 1-2 tháng mới hồi phục.

 Biến chứng hay gặp của cúm ở trẻ em

  • Viêm tai giữa: chiếm từ 10-15% trẻ mắc, thường từ ngày thứ 3 sau khi khởi phát triệu chứng cúm.
  • Viêm phổi: là biến chứng làm cho trẻ nhập viện, viêm phổi thường nhẹ nhưng trẻ có yếu tố nguy cơ, viêm phổi thường diễn tiến nặng.
  • Viêm thanh khí phế quản: trẻ mất tiếng, thở rít, nặng có thể gây suy hô hấp.
  • Bội nhiễm vi trùng S. pneumoniae, S. aureus làm trẻ viêm phổi nặng, nhiễm trùng máu, tăng nguy cơ tử vong. Tần suất bội nhiễm S. pneumoniae giảm nếu trẻ được chủng ngừa phế cầu trước đó.

 Nhóm trẻ có nguy cơ cao biến chứng cúm nặng

  • Trẻ < 5 tuổi, đặc biệt trẻ < 2 tuổi.
  • Trẻ mắc những bệnh mãn tính: chậm phát triển trí tuệ hoặc vận động, suyễn, tim bẩm sinh, suy thận mạn, xơ gan.
  • Trẻ béo phì nặng.
  • Suy giảm miễn dịch bẩm sinh hay mắc phải.

 Khi nào cần test cúm

  • Rất khó phân biệt cúm với nhiễm virus gây cảm lạnh, virus hợp bào gây viêm tiểu phế quản. Nhưng xét nghiệm không cần thiết vì phương pháp điều trị là không khác nhau đối với các bệnh trên.
  • Chỉ xét nghiệm cúm đối với bệnh nhân nặng, cần phân biệt với bệnh cảnh nhiễm trùng. Có thể điều trị cúm ngay không cần chờ có kết quả xét nghiệm nếu nghi ngờ. Xét nghiệm cúm đại trà còn được chỉ định trong đại dịch cúm để phòng ngừa lây nhiễm.

Điều trị cúm

  • Đa số bệnh tự hết sau 7-14 ngày, do đó chỉ điều trị triệu chứng: hạ sốt, giảm đau nhức cơ. Dùng kháng sinh khi nghi ngờ bội nhiễm vi trùng.
  • Dùng kháng virus cúm khi trẻ mắc cúm có yếu tố nguy cơ nặng, trẻ bị suy hô hấp nặng do cúm.

 Phòng ngừa cúm bằng vaccine mỗi năm

  • WHO đưa ra khuyến cáo vaccine chủng ngừa cúm hàng năm. Việt Nam nằm ở Bắc bán cầu nhưng chủng cúm giống vùng Nam bán cầu, do đó vaccine cúm ở Việt Nam được xếp vào vaccine cúm Nam bán cầu. Thời điểm chủng ngừa cúm ở Việt Nam bắt đầu từ tháng 4 và khuyến cáo chủng ngừa hàng năm.
  • Chủng ngừa cho trẻ trên 6 tháng, đặc biệt trẻ có yếu tố nguy cơ nhiễm cúm nặng nên tiêm cúm đều đặn mỗi năm.

BS Phạm Thế Vinh

BV Nhi đồng Thành phố

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Trầm cảm sau sinh - Bóng tối bao trùm sau thiên chức làm mẹ

Trầm cảm sau sinh có tỷ lệ dao động từ 8-15% tùy theo thống kê tại các quốc gia khác nhau. Tình trạng này thường xuất hiện trong vòng 4 tuần sau sinh, có khi …

Có nên phơi nắng cho con?

Uống sữa giàu Canxi có thể giúp cho con đạt được chiều cao vượt trội. Thật ra điều này có đúng không thưa BS ? Hiện nay có rất nhiều gia đình khi chọn sữa cho …

Mỗi năm đến hè… phụ huynh phát rầu

Sau một năm học vất vả cùng những đợt thi căng thẳng, các em học sinh bắt đầu bước vào kỳ nghỉ hè để thư giãn và phục hồi năng lượng. Thế nhưng, đây cũng …

Chuẩn bị gì trước khi mang thai?

Mang thai là thiên chức của người phụ nữ, mang thai cũng là hiện tượng sinh lý bình thường trong cuộc đời người phụ nữ. Gia đình tròn vẹn khi có tiếng khóc trẻ thơ …

Siêu âm canh ngày rụng trứng có thật sự hiệu quả?

Từ trước đến nay, có một cách làm khá phổ biến ở Việt Nam là siêu âm “canh noãn” để dễ có thai. Rất nhiều cặp vợ chồng nghĩ là khi khó có con, thì …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi