COVID-19 và ĐÔNG Y

Cho đến nay, đại dịch cúm Covid-19 đã lan rộng toàn cầu, kể từ ngày ca bệnh đầu tiên do nCoV gây Viêm phổi ở Vũ Hán được công bố chính thức vừa hơn 3 tháng, dịch bệnh hoành hành, số người tử vong không ngừng tăng cao, các nhà khoa học miệt mài nghiên cứu, từng bước xác định để nhân loại nhận diện rõ hơn con virus quái ác này.

 

Bệnh COVID – 19 còn được gọi là bệnh viêm phổi do virus corona mới là một bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính gây ra bởi một chủng virus corona mới còn được gọi là SARS-CoV-2. Virus SARS-CoV-2 được cho là có nguồn gốc từ động vật (dơi, tê tê) nhưng phương thức lây truyền chủ yếu hiện nay là lây truyền từ người sang người, thường lây nhiễm thông qua các giọt dịch hô hấp mà người bệnh hắt hơi, ho hoặc thở ra. Một người nhiễm bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 14 ngày, trung bình là 5 ngày, trong thời gian đó nó vẫn có thể truyền nhiễm. Cần thận trọng để giúp hạn chế lây truyền bệnh, bao gồm vệ sinh cá nhân tốt và rửa tay thường xuyên.

SARS-CoV-2 là chủng siêu vi gây đại dịch cúm Covid-19 này có cấu trúc chuỗi di truyền RNA không nhân, được bao quanh bởi lớp vỏ đầy gai protein, ngay khi tiến vào đường thở của con người, chúng sử dụng protein ở bề mặt để bám dính vào các tế bào, sau đó chúng chiếm quyền điều khiển cổ máy phân tử trong tế bào tạo ra hàng triệu bản sao của chính nó và phát tán xâm nhập vào cơ thể người khác mà nạn nhân không hề hay biết, nên có thể gọi là tên ăn trộm và là kẻ giết người thầm lặng (Gary Whittaker, giáo sư vi trùng học Đại học Cornell, Mỹ nhận xét). Xâm nhập vào cơ thể, nCoV cư trú ở niêm mạc mũi – họng, nơi chúng sinh sản nhanh và gây truyền nhiễm cao từ việc bắn dịch tiết ra ngoài khi ho hắt hơi hoặc nói chuyện, hoặc nCoV cư trú sâu trong phổi nơi chúng khó phát tán hơn nhưng cũng khó bị tiêu diệt hơn và đe doạ gây nguy hiểm đến tính mạng.

Cuộc tấn công ồ ạt của virus thúc đẩy hệ thống miễn dịch phản ứng mạnh mẽ, cơ thể phóng thích ra các chất hoá học để phòng vệ làm cho nhiệt độ cơ thể tăng cao dẫn tới triệu chứng sốt, phản ứng viêm và thực bào sản sinh nhiều dịch tiết nhày kích thích bề mặt tế bào hô hấp gây ra ho và dẫn đến một loạt các triệu chứng được mô tả giống như cúm, bao gồm sốt, ho, khó thở, đau cơ, mệt mỏi, giảm khứu giác và vị giác… với sự phát triển cao hơn nữa sẽ dẫn đến viêm phổi, hội chứng suy hô hấp cấp tính, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có thể gây tử vong. Các phản ứng y tế đối với căn bệnh này là cố gắng kiểm soát các triệu chứng lâm sàng và bệnh nền, vì hiện tại chưa tìm được phương pháp điều trị đặc hiệu nào.

Khi ở ngoài cơ thể người, virus ở trạng thái không hoạt động, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm gần đây cho thấy dù nCoV thường bị phân huỷ sau vài giờ bên ngoài vật chủ trong không khí, nhưng một số hạt virus có thể sống sót và lây nhiễm trong thời gian 24 giờ trên gỗ, bìa cứng và 3 ngày trên nhựa, kim loại và thép không rỉ sét… Hiểu được điều này giúp chúng ta tuân thủ các giải pháp phòng tránh mà các cơ quan chức năng khuyến cáo. Ngoài ra việc hiểu rõ cấu tạo protein của virus cũng như hoạt động của nó trong cơ thể người đóng vai trò quan trọng trong phát triển vaccine phòng bệnh và tìm ra thuốc đặc trị, các nhà khoa học nghiên cứu không ngừng nghỉ hy vọng sớm tìm được giải pháp giúp hệ miễn dịch nhận biết virus và phản ứng chống mầm bệnh xâm nhập kịp thời. Cho đến nay, vũ khí tốt nhất chúng ta để đối phó với Covid-19 là các biện pháp y tế công cộng, như xét nghiệm để xác định tình trạng nhiễm nCoV, cách ly cộng đồng và quan trọng hơn là dựa vào hệ miễn dịch của chính mình.

Y học cổ truyền và bệnh do siêu vi

Những mô tả về cách truyền nhiễm và gây bệnh của siêu vi theo Tây y cũng được Đông y nêu ra trong bệnh ngoại cảm (cảm nhiễm các nguyên nhân gây bệnh từ môi trường sống bên ngoài cơ thể). Bệnh ngoại cảm có 2 loại là Thương hàn và Ôn bệnh.

Thương hàn là bệnh cảnh khởi phát có tính hàn, giai đoạn đầu lạnh nhiều, diễn tiến có quy luật theo 6 giai đoạn (Lục kinh), khi vào sâu mới dần hoá hoả, mới có sốt và làm tổn hao tân dịch, nguyên nhân gây bệnh do Lục dâm (6 thứ khí tự nhiên, nhưng diễn biến trái thường gây bệnh).

Ôn bệnh là tên gọi chung cho các bệnh ngoại cảm có đặc điểm:

  • Khởi bệnh bằng Sốt cao, bệnh cảnh thiên về nhiệt chứng và gây tổn hao tân dịch.
  • Diễn biến có quy luật nhất định theo 4 giai đoạn (Vệ, Khí, Dinh, Huyết).
  • Bệnh thường diễn tiến nhanh, cấp tính có thể khỏi tự nhiên, nhưng cũng có thể diễn tiến nặng nề, nhiều biến chứng trầm trọng.
  • Bệnh có thể phát triễn thành dịch gọi là “Ôn dịch”.
  • Nguyên nhân gây bệnh là tà khí lục dâm (như Thương hàn) nhưng thường xảy ra trong thiên tai – chiến tranh địch hoạ, có người chết, có xác động vật chết thối rữa tạo ra tạp vật ô uế xử lý không tốt gọi là Lệ khí.

Cơ chế gây bệnh cho cả 2 loại Thương hàn và Ôn bệnh là do CHÍNH KHÍ (sức đề kháng) suy kém, TÀ KHÍ (nguyên nhân gây bệnh) nhân đó mà xâm nhập gây bệnh. Qua mô tả trên có thể thấy mối tương quan Thương hàn là có thể nhiễm các virus thông thường gây bệnh như Sởi, Thuỷ đậu, Sốt xuất huyết, Cúm mùa… còn virus biến chủng như nCoV hoặc SARS-CoV-2 có thể là Ôn bệnh.

Diễn biến của Ôn bệnh

  • Khởi phát ở Vệ phận, biểu hiện phát sốt, sợ lạnh, ho, khát, đau họng.
  • Vào đến Khí phận, sốt rất cao, khát, ho nhiều, nhiều mồ hôi, mình mẩy đau nhức, ngực sườn bức rức, hồi hộp không yên…
  • Vào đến Khí phận, sốt tăng về đêm, khó thở, khó ngủ, tâm phiền bức rức, nặng thì mê man nói sảng.
  • Vào đến Huyết phận: Sốt cao, mặt đỏ, lòng tay chân nóng hực, vật vã phát cuồng, nhiệt lộng bức huyết gây chảy máu ở miệng – nướu răng – mũi – đường tiêu tiểu, co giật, mê loạn nói nhảm…

Phương pháp điều trị tuỳ thuộc vào giai đoạn bệnh lý sẽ sử dụng các phương pháp châm cứu, thuốc dược liệu phù hợp như ở Vệ phận thì dùng pháp Tân lương giải biểu; ở khí phận thì dùng pháp Thanh khí tiết nhiệt, hoặc tả hoả giải độc; ở Dinh phận thì dùng pháp Thanh dinh thấu nhiệt, ở Huyết phận thì dùng pháp Lương huyết Chỉ huyết tư âm tức phong… Các dược thảo thường có trong các thang thuốc điều trị này như Bạc hà, Kinh giới, Tía tô, Kim ngân hoa, Liên kiều, Thương nhĩ tử, Hoàng liên, Hoàng bá, Hoàng cầm, Hạnh nhân, Cát cánh, Mạch môn, Đương quy, Bạch thược…

Tóm lại

Cho đến nay, rất nhiều nhà khoa học đồng ý quan điểm kết hợp Đông – Tây Y là một trong những giải pháp cho các bệnh mạn tính hoặc những bệnh cấp tính nặng có nhiều biến chứng đe doạ sinh mệnh con người. Mặc dù chưa nhiều các công trình nghiên cứu về mối tương quan bệnh học Y học cổ truyền (Đông y) và Y học hiện đại (Tây y) để có thể nói một cách chắc chắn rằng Ôn bệnh là các bệnh nhiễm gây thành dịch để có thể ứng dụng các phương pháp YHCT vào điều trị. Cũng như chưa có nhiều nghiên cứu khẳng định giá trị thực tế của những bài thuốc kinh điển cổ truyền cho một bệnh lý cụ thể, hoặc một phác đồ kết hợp Tây và Đông y trong điều trị các loại bệnh Ôn, nhưng bên cạnh kinh nghiệm sử dụng các phương pháp điều trị; những bài thuốc cổ phương giá trị ngàn năm, còn có các mô tả biểu hiện bệnh lý Ôn bệnh rất gần với mô tả những biểu hiện lâm sàng của bệnh Covid-19, đó là điều mà các thầy thuốc Y học cổ truyền luôn tâm niệm và thực hiện những công trình nghiên cứu nhỏ tìm bằng chứng dần cho những kết hợp hiệu quả trong tương lai.

Kết cuộc chúng ta cũng hiểu rằng tự chăm sóc, tự bảo vệ sức khoẻ, duy trì tốt hoạt động hệ miễn dịch giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể, và tuân thủ các biện pháp phòng bệnh là quan trọng nhất, giúp vượt qua đại dịch này. Ngoài chế độ ăn uống đủ chất, tăng cường các thực phẩm là gia vị như Tỏi – Gừng – Hành, là rau quả nhiều Vitamine và khoáng chất như C, E, A, B, Kẽm, Calci… là uống nước ấm, giữ ấm cơ thể và quan trọng là tập luyện vận động, trong tập luyện này chú ý vào hơi thở, cần thở chậm và sâu giúp sự lưu thông máu huyết, là một cách hỗ trợ hoạt động hệ miễn dịch hiệu quả hơn.

PGS. TS. BS Nguyễn Thị Bay

Nguyên Trưởng bộ môn Bệnh học

Khoa Y học cổ truyền, ĐH Y dược TP. HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe 

 

 

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Vai trò của thuốc YHCT & hoạt động hệ miễn dịch của cơ thể

Theo Tổ Chức Y tế Thế Giới (WHO - World Health Organization) sức khỏe của con người được định nghĩa như sau: "Sức khoẻ là một trạng thái hoàn toàn thoải mái cả về thể …

Vì sao Đông Y phải đổi mới thời @?

Cho dù ngành y dược hiện đại đã, đang và sẽ tiếp tục có những bước tiến không ngừng đột phá, thì hàng triệu bệnh nhân trên khắp năm châu vẫn đang đặt niềm tin …

Chăm sóc sức khỏe bằng YDCT – Xu thế tất yếu

Y Dược Cổ Truyền (YDCT) nói chung và Đông dược nói riêng, được sử dụng trong phòng bệnh và chữa bệnh đã có từ hàng ngàn năm và hiện vẫn không ngừng phát triển. Xu …

Loãng xương dưới góc nhìn của YHCT

Những năm qua, số lượng các nghiên cứu đánh giá hiệu quả và an toàn của các phương pháp YHCT trong điều trị loãng xương được công bố trên các tạp chí khoa học quốc …

Vai trò của thuốc YHCT trong điều trị viêm dạ dày do khuẩn Helicobacter pylori

Viêm dạ dày là bệnh lý tâm thể, do nhiều nguyên nhân và nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp tác động, dễ tái phát và tiến triển mạn tính, trong đó nhiễm H. pylori …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi