Chăm sóc bệnh nhân Tay Chân Miệng như thế nào?

Làm thế nào để nhận biết bệnh tay chân miệng?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ người sang người do siêu vi đường ruột gây nên. Bệnh có thể xảy ra quanh năm, chủ yếu ở những trẻ lứa tuổi từ 1-3 tuổi là lứa tuổi đi học nhà trẻ, và có thể bị lại nhiều lần do chưa có thuốc chủng ngừa. Nỗi lo lắng nhất của các quí phụ huynh khi có con bị tay chân miệng là làm sao phát hiện sớm, chăm sóc trẻ như thế nào, khi nào cần đưa trẻ đi khám lại ngay và phòng tránh bệnh tái nhiễm lại như thế nào.

Biểu hiện của bệnh

Có nhiều tình huống khiến cho cha mẹ nghi ngờ biểu hiện tay chân miệng của con mình. Thường gặp nhất là phát hiện những nốt nổi đỏ ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, khủy tay và mông. Đó là những nốt kích thước 1-3 mm, có thể nổi trên mặt da hoặc lặn dưới da, không ngứa, có thể có bóng nước bên trong hoặc không. Những nốt hồng ban này thường được các cô giáo hoặc phụ huynh khi kiểm tra phát hiện ra.

Bên cạnh đó, có thể những vết loét xuất hiện trong miệng, thường ở trên vòm họng, quanh lưỡi, lợi, mặt trong má. Những nốt này là những chấm đỏ nhỏ, sau đó lan dần thành những vết loét trắng xám, bên trong không có mủ, có thể có nhiều nốt nhưng đôi khi chỉ 1 nốt đơn độc. Nhiều trẻ nhỏ biểu hiện bằng tình trạng khó ăn uống, khó nuốt hoặc nước miếng nhễu nhão (do đau không nuốt nước bọt được)…

Đa số các trường hợp bệnh tay chân miệng không kèm sốt hoặc sốt nhẹ, chỉ có vài trường hợp là sốt cao cần hạ sốt tích cực. Vài trường hợp trẻ chỉ có biểu hiện sốt và khi đi khám, bác sĩ vô tình phát hiện vì các nốt nổi trên da hoặc loét miệng số lượng ít, vị trí khó nhìn hoặc không rõ ràng.

Hầu hết bệnh diễn tiến trong vòng 5-7 ngày thì các nốt hồng ban cũng như vết loét họng sẽ tự khỏi, không để lại sẹo hay ảnh hưởng gì. Tuy nhiên bệnh có thể lây sang những bé khác nếu vẫn có tiếp xúc qua đường ăn uống chung với các trẻ trong lớp học hoặc trong nhưng môi trường chung.

Tỉ lệ biến chứng của bệnh tay chân miệng dưới 1% nên nhiều phụ huynh rất lo lắng khi con mình bệnh nhưng cũng có những người lại rất chủ quan. Các biến chứng nặng của bệnh là tổn thương não, suy hô hấp, trụy tim mạch và tử vong rất chóng nếu không can thiệp kịp thời.

Chăm sóc tại nhà cho trẻ thế nào

Nỗi khó khăn nhất của trẻ khi bị bệnh tay chân miệng là đau miệng, khó ăn uống. Do vậy chúng ta lưu ý những điều sau khi chăm sóc trẻ nhé.

  • Cho trẻ ăn uống các thức ăn “LỎNG – LẠNH – LẠT”. Chia nhỏ các cữ ăn, bú ra nhiều bữa, mỗi lần chủ yếu là sữa, cháo, súp để nguội thậm chí lạnh để trẻ dễ ăn, dễ nuốt. Không sốt ruột khi trẻ không ăn uống như bình thường vì đau miệng, vì khi trẻ lành bệnh sẽ ăn bù lại nhanh chóng. Trong trường hợp lo lắng sợ trẻ đói, có thể dùng các loại thức ăn năng lượng cao để cung cấp lượng ít nhưng nhiều năng lượng cho trẻ hoặc cho trẻ ăn những thức ăn trẻ thích để dễ nuốt.
  • Đối với các nốt bóng nước trong miệng, vẫn phải tiếp tục vệ sinh răng miệng sạch sẽ với kem đánh răng, bàn chải đánh răng hoặc rơ miệng để tránh bội nhiễm do thức ăn đọng lại trong miệng do trẻ không nuốt hết vì đau. Nhiều trường hợp vì sợ đau nên cha mẹ không làm vệ sinh răng miệng cho trẻ thường xuyên khiến những vết loét bị bội nhiễm phải sử dụng kháng sinh.
  • Với những nốt hồng ban lòng bàn tay, chân, mông, đầu gối cần tắm rửa sạch sẽ hàng ngày. Việc tắm rửa sạch sẽ hàng ngày với xà phòng giúp trẻ dễ chịu, sạch sẽ và không gây nguy cơ nhiễm trùng từ việc vệ sinh không hợp lí. Không cần thiết phải bôi thuốc sát trùng vì những nốt này ít khi vỡ ra và không bội nhiễm. Một số trẻ có những nốt hồng ban nổi lớn hơn, có bóng nước bên trong, tuy nhiên cố gắng không làm vỡ những nốt này vì sẽ làm trẻ dễ bị nhiễm trùng hơn qua những nốt vỡ đó.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám

Bất cứ khi nào trẻ có biểu hiện nghi ngờ do phụ huynh hoặc trường học phát hiện đều cần đưa trẻ đi khám tại các cơ sở y tế để được.

  • Chẩn đoán chính xác bệnh tay chân miệng hay bệnh khác: 1 số trường hợp bệnh khác cũng có thể xuất hiện bóng nước như bệnh thuỷ đậu, bệnh viêm da bóng nước, ghẻ ngứa và thậm chí nhiễm trùng huyết do não mô cầu… Vì vậy, việc chẩn đoán rất cần thiết khi nghi ngờ càng sớm càng tốt.
  • Được hướng dẫn cách chăm sóc phù hợp và hẹn tái khám mỗi ngày, cũng như mỗi khi có biểu hiện nghi ngờ diễn tiến nặng của bệnh. Những biểu hiện nghi ngờ cần đưa trẻ đến khám lại ngay, không chần chừ.

– Sốt cao uống thuốc không hạ. Khi đo nhiệt độ thường xuyên trên 39ºC mặc dù đã uống thuốc hạ sốt hoặc sốt kéo dài trên 2 ngày liên tục.

– Khi nằm ngủ có những cơn giật mình “chới với” hoặc hoảng hốt. Biểu hiện thường gặp là khi thiu thiu ngủ trẻ giật nảy người lên chới với, có thể ngủ lại ngay hoặc khóc thét lên. Thường phân biệt với các trằn trọc hoặc quấy khóc vì đau miệng hoặc khó chịu của bệnh.

– Run tay chân, cầm đồ vật không vững, run chân khi đi lại. Sợ đi lại hoặc quấy khóc đòi bế thường xuyên.

– Nôn ói, ăn uống khó khăn do đau miệng nhưng cũng có thể là biến chứng nặng của bệnh. Vì vậy khi trẻ có biểu hiệu nôn ói nhiều, đừ nhiều cần lưu ý kĩ hơn.

– Khàn tiếng, khò khè, thở mệt hoặc nhịp thở nhanh.

– Tay chân lạnh, nổi bông da và đừ nhiều.

– Hoặc bất cứ triệu chứng bất thường nào của trẻ khiến bản thân người nuôi của trẻ thấy lo lắng.

Khi có bất kì những biểu hiện nào như vậy, cần đưa trẻ đến khám ngay tại các cơ sở y tế gần nhất để có thể xử trí kịp thời, vì có khả năng trẻ đã có những biểu hiện đe doạ biến chứng nặng của bệnh tay chân miệng.

Làm thế nào để phòng bệnh tay chân miệng?

Phòng bệnh ra sao?

Hiện nay, chưa có vaccin để phòng ngừa hiệu quả bệnh tay chân miệng, vì vậy phòng ngừa lây nhiễm bệnh tay chân miệng vẫn nhấn mạnh đến vệ sinh cá nhân, phòng ngừa tiếp xúc là chủ yếu.

  • Cần thực hiện vệ sinh cá nhân cho trẻ hàng ngày và vệ sinh đúng cách. Luôn hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà bông trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Hạn chế cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, dùng những vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được vệ sinh và khử khuẩn. Dạy trẻ không ăn bốc, không mút tay, không đưa đồ chơi lên miệng để ngậm mút.
  • Thường xuyên lau sạch các bề mặt sàn nhà, vật dụng mà bé tiếp xúc hằng ngày, như sàn nhà, tường, đồ chơi, dụng cụ học tập, mặt bàn, ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang bằng xà phòng hoặc những chất tẩy rửa thông thường ở gia đình, nhà trẻ, trường mẫu giáo.
  • Nhà vệ sinh của những gia đình có người mắc bệnh tay chân miệng cần thường xuyên vệ sinh sạch sẽ, lau chùi bằng xà phòng và chất sát khuẩn.
  • Đối với những trẻ bị mắc bệnh tay chân miệng cần được hạn chế tiếp xúc với những trẻ khác ít nhất 10 – 14 ngày để hạn chế việc lây nhiễm. Bên cạnh đó, trong thời gian này, lưu ý các bé học chung lớp kiểm tra các triệu chứng nhiễm bệnh để sớm được hạn chế tiếp xúc và làm vệ sinh lớp học.

Tay chân miệng là bệnh dễ lây, đặc biệt trong môi trường đông đúc, vì vậy những thói quen rửa tay thường xuyên, hạn chế ăn uống chung và vệ sinh trong ăn uống sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc cũng như hạn chế lây lan trong cộng đồng.

ThS. BS CKII Nguyễn Trần Nam

PGĐ Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Nhận diện, Phòng ngừa bệnh Tay Chân Miệng ở trẻ em

Theo ghi nhận từ các cơ sở khám chữa bệnh trẻ em trên cả nước, bệnh Tay Chân Miệng (TCM) vẫn là căn bệnh khiến các bậc phụ huynh rất lo lắng vì những ảnh …

Bệnh Tay Chân Miệng - Coi chừng biến chứng

Bệnh tay chân miệng là bệnh lây truyền cấp tính thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt ở những trẻ dưới 5 tuổi - lứa tuổi đi học mẫu giáo, nhà trẻ. Bệnh thường xảy …

Bệnh tay-chân-miệng ở trẻ em – Đừng lo lắng thái quá nhưng cũng đừng chủ quan

Số trẻ mắc bệnh Tay Chân Miệng (TCM) trong thời gian hiện nay đang gia tăng với tốc độ rất nhanh. Lượng trẻ nhập viện ồ ạt khiến các bệnh viện Nhi hiện nay trở …

Bệnh tay-chân-miệng

Bệnh tay-chân-miệng (Sức Khỏe – khoe24h) Bệnh tay-chân-miệng là bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người, dễ gây thành dịch do vi rút đường ruột gây ra.   Hình minh họa. (Ảnh internet) Hai nhóm tác nhân gây …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi