Chậm phát triển chiều cao ở trẻ em – Đâu là giải pháp?

Ngày nay, các bậc phụ huynh rất quan tâm đến vấn đề chiều cao của con trẻ và đều mong muốn con mình có một chiều cao lý tưởng khi trưởng thành. Tuy nhiên, một số trẻ có thể có một số vấn đề về chậm tăng trưởng chiều cao. Do đó, các bậc cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu của chậm tăng trưởng để đưa trẻ đến khám sớm, nhằm phát hiện kịp thời và điều trị thích hợp các vấn đề của trẻ.

Một số nghiên cứu cho thấy, trẻ thấp lùn có thể có những vấn đề về tâm lý như mặc cảm so với các bạn cùng trang lứa, trẻ cũng có thể có những bất thường về hành vi. Trẻ có thể bị cô lập hoặc không tham gia được các hoạt động thể lực tương tự như các bạn cùng độ tuổi. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách cũng như ảnh hưởng đến quan hệ xã hội về sau của trẻ.

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của một người như: di truyền, dinh dưỡng, chế độ vận động, tập luyện, môi trường sống, bệnh lý,…

Con bạn tăng trưởng như thế nào?

Bình thường, lúc sanh, bé sơ sinh dài từ 48-53 cm. Từ lúc sanh ra cho đến 1 tuổi, trẻ tăng từ 18-25 cm. Từ 1-3 tuổi, mỗi năm trẻ tăng 10-12 cm. Từ 3 tuổi trở lên, mỗi năm trẻ tăng 5-6 cm. Cho đến khi bắt đầu dậy thì (trung bình khoảng 11-13 tuổi ở nữ và 12-14 tuổi ở nam), trẻ có sự tăng trưởng vượt trội về chiều cao. Trong giai đoạn này, nữ có thể tăng 6-11 cm/năm, nam tăng 7-12 cm/năm kéo dài trong khoảng 2 năm. Sau giai đoạn tăng trưởng vượt trội, sự tăng trưởng giảm dần và cuối cùng dừng lại khi đĩa sụn tăng trưởng đóng. Một khi sụn tăng trưởng đã đóng, trẻ không có khả năng tăng trưởng chiều cao. Nữ ngừng tăng trưởng chiều cao vào khoảng 15-16 tuổi, còn nam ngừng tăng trưởng chiều cao vào khoảng 17-18 tuổi.

Dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi khám?

Tốc độ tăng trưởng của một trẻ, còn gọi là vận tốc tăng trưởng, quan trọng hơn là chiều cao tại một thời điểm trong việc xác định: liệu trẻ có vấn đề về tăng trưởng hay không. Thông thường, để xác định tốc độ tăng trưởng cần theo dõi chiều cao của trẻ ít nhất 3-6 tháng. Nếu chiều cao của trẻ tăng rất chậm sau một khoảng thời gian theo dõi, cần đưa trẻ đi khám ngay. Ví dụ, trẻ trên 3 tuổi, nếu mỗi năm tăng dưới 4 cm là bất thường và cần phải được thăm khám tìm nguyên nhân.

Ngoài ra nếu chiều cao của trẻ thấp hơn dưới 2 độ lệch chuẩn so với chiều cao trung bình của dân số bình thường cũng cần được đưa đi khám. Cụ thể, nếu chiều cao của trẻ thấp hơn các con số sau đây thì các bậc phụ huynh cần đưa trẻ đi khám:

Các nguyên nhân gây chậm phát triển chiều cao

Di truyền (lùn có tính gia đình): Con cái là sự phản ánh của cha mẹ. Cha mẹ thấp, thường con cũng có chiều cao dưới trung bình. Ngược lại, cha mẹ cao, thường con cũng cao. Chiều cao dự đoán theo di truyền của trẻ được tính theo công thức: (chiều cao bố + chiều cao mẹ)/2 – 6,5 cm (nữ) và (chiều cao bố + chiều cao mẹ)/2 + 6,5 cm (nam).

Chậm tăng trưởng do thể tạng (còn gọi là chậm dậy thì): trẻ có chậm tăng trưởng trong giai đoạn trước dậy thì, thường thấp hơn các bạn cùng lớp. Tuy nhiên, trẻ sẽ đạt được chiều cao bình thường khi trẻ kết thúc giai đoạn dậy thì.

Chậm tăng trưởng trong tử cung: 10% không bắt kịp chiều cao bình thường lúc 2 tuổi. Hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu con bạn sinh non, nhẹ cân và không đạt được chiều cao bình thường lúc 2 tuổi. Một số trẻ có thể cần phải điều trị để đạt được chiều cao bình thường.

Suy dinh dưỡng: dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong sự tăng trưởng của trẻ. Trẻ suy dinh dưỡng mạn tính sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao. Can thiệp về dinh dưỡng sẽ cải thiện chiều cao cho trẻ.

Bệnh mạn tính, bệnh hệ thống: ví dụ trẻ bệnh lý suy gan, suy thận,… có thể dẫn đến chậm phát triển thể chất. Điều trị tốt bệnh lý nền có thể cải thiện sự tăng trưởng về thể chất cho trẻ.

Sang chấn về tâm lý: trẻ bị ngược đãi, lạm dụng,… có thể bị ảnh hưởng đến tăng trưởng. Trẻ cần có một môi trường nuôi dưỡng lành mạnh để đạt được sự tăng trưởng tốt.

Bất thường nhiễm sắc thể: hội chứng Turner, gặp ở trẻ nữ có bất thường nhiễm sắc thể (45 XO), đôi khi trẻ có hình dáng bên ngoài bình thường, nhưng chậm tăng trưởng. Khi trẻ lớn hơn sẽ có các vấn đề về hệ sinh dục như: vô kinh, không dậy thì,… Bác sĩ sẽ chẩn đoán bằng cách làm xét nghiệm nhiễm sắc thể đồ cho trẻ.

Loạn sản sụn và xương: trẻ thường có vẻ bề ngoài bất thường, chân ngắn, tay ngắn, cổ tay, cổ chân bè, hộp sọ bất thường,…

Nguyên nhân nội tiết:

  • Thiếu nội tiết tố tăng trưởng: Khi cơ thể gặp vấn đề về sản xuất và phóng thích nội tiết tố tăng trưởng không đủ, dẫn đến một tình trạng gọi là thiếu nội tiết tố tăng trưởng.
  • Suy tuyến giáp: Khi cơ thể tiết không đủ nội tiết tố tuyến giáp, chậm tăng trưởng có thể xảy ra, bởi vì những nội tiết tố này tác động trực tiếp lên sự tăng trưởng và chuyển hóa.
  • Ngoài các nguyên nhân trên còn các nguyên nhân khác có thể gây chậm tăng trưởng như: hội chứng Cushing, tiếp xúc với androgen ngoại sinh, tăng sinh thượng thận bẩm sinh, dậy thì sớm,…

Tuy nhiên ở một số trẻ, không xác định được nguyên nhân. Những trẻ như vậy gọi là lùn vô căn.

Điều trị

Sau khi xác định được các nguyên nhân gây chậm tăng trưởng chiều cao, các bác sĩ sẽ điều trị tùy theo từng nguyên nhân cụ thể. Ví dụ, nếu trẻ suy dinh dưỡng thì cần phải cải thiện vấn đề dinh dưỡng cho trẻ. Nếu trẻ có bệnh lý mạn tính như thiếu máu, suy gan, suy thận thì cần điều trị từng bệnh lý cụ thể. Có như vậy, chiều cao của trẻ mới cải thiện. Một số trường hợp có thể tiêm hóc môn tăng trưởng để cải thiện chiều cao như trường hợp lùn do thiếu nội tiết tố tăng trưởng, trẻ bị suy dinh dưỡng trong tử cung, trẻ bị hội chứng Turner, suy thận mạn,… Đối với trẻ thiếu hóc môn tăng trưởng, khi điều trị bằng hóc môn tăng trưởng, tốc độ tăng trưởng sẽ cải thiện rất nhanh. Trong năm đầu tiên, trẻ có thể tăng 8-12 cm nếu trẻ tuân thủ điều trị tốt. Những năm sau đó, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm hơn, nhưng vẫn cao hơn nếu không được điều trị. Kết quả là, trẻ có thể đuổi kịp chiều cao so với các bạn cùng trang lứa nếu được điều trị sớm.

Tóm lại, có nhiều nguyên nhân dẫn đến chậm tăng trưởng chiều cao. Phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân sẽ cải thiện chiều cao cho trẻ. Các bậc phụ huynh cần theo dõi sát vấn đề tăng trưởng của trẻ để đưa trẻ đến khám khi cần thiết. Ngoài ra, trẻ cần có một chế độ dinh dưỡng, vận động, nghỉ ngơi hợp lý, phòng ngừa bệnh tật, một môi trường sống lành mạnh. Có như vậy, trẻ mới có được một chiều cao tối ưu trên nền tảng di truyền của cha mẹ.

BS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh

– Giảng viên Bộ Môn Nhi ĐHYD TP. HCM

Theo Tạp chí Sức Khỏe – khoe24h.vn

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Ăn Tết Vui Tết Khỏe

Đón Tết Nguyên Đán với người Việt Nam không thể thiếu những món ăn truyền thống và những bữa tiệc để hàn huyên thêm nồng ấm! Chúng ta làm sao để vẫn ăn Tết thật …

Giảm cân sau sinh

Sau sinh, các bà mẹ thường dễ bị “trầm cảm” vì thân hình sồ sề với với bụng “bầy nhầy” đầy mỡ và số ký vẫn còn hơn hồi con gái cả chục ký. Có …

Dinh dưỡng - Yếu tố quyết định trong điều trị bệnh gout

Một trong những bệnh lý mãn tính không lây liên quan đến ăn uống hiện nay gia tăng nhanh trong cộng đồng là tăng acid uric máu gây ra bệnh gout hay còn gọi là …

Dinh dưỡng trong mùa dịch Covid-19, sao cho đúng?

Hiện nay, trong mùa dịch COVID-19, bên cạnh những vấn đề thiết thực như tránh ra ngoài nếu không cần thiết, áp dụng những biện pháp như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang ở …

Nghệ thuật “ăn Tết”

Thật khác thường khi “Ăn Tết” mà không có món thịt kho trứng hay món thịt đông, không có bánh chưng, bánh tét, chả lụa, lạp xưởng… và trong góc nhà không có sự hiện …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi