Sơ cấp cứu nạn nhân bị tai nạn giao thông – Đúng cách và hiệu quả

Tai nạn giao thông là điều không ai muốn, nhưng khi rủi ro xảy ra tai nạn, không phải ai cũng biết cách sơ cấp cứu giúp cho người bị nạn, thậm chí đôi khi những hành động sơ cứu sai cách càng khiến nạn nhân bị đau đớn hơn, tổn thương nặng hơn và để lại di chứng yếu liệt lâu dài không lường trước được. Do đó việc trang bị kiến thức và những kỹ năng sơ cấp cứu cần thiết sẽ giúp mình giúp người đúng cách hiệu quả.

Theo thống kê của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Việt nam, chỉ riêng năm 2018 đã có hơn 18.736 vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra, làm chết 8.248 người và khiến bị thương tật 14.802 người.

 

3 nguyên tắc cơ bản trong sơ cấp cứu tai nạn giao thông ngoài hiện trường

  1. Phải an toàn: phải luôn đảm bảo sự an toàn cho người cấp cứu và người bị nạn: an toàn cháy nổ, an toàn ngã đè, an toàn điện, an toàn khí độc, an toàn xe cộ đang lưu thông và an toàn khi tiếp cận người bị nạn.
  2. Không gây hại: mọi hành động của người sơ cấp cứu đều không được gây hại thêm cho nạn nhân bị tai nạn giao thông:
  • Không xê dịch di chuyển nạn nhân nóng vội, sai cách có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tủy sống cổ và tủy sống thắt lưng.
  • Không làm đau đớn nạn nhân hơn.
  • Không làm vết thương chảy máu nhiều hơn.
  • Không làm di lệch các xương gãy gây tổn thương thần kinh mạch máu hoặc chèn ép.
  1. Phải gọi thêm người đến giúp đỡ: gọi lớn kêu người xung quanh cùng đến giúp đỡ nạn nhân, gọi báo cấp cứu 115, gọi báo cảnh sát 113, gọi báo cứu hộ cứu nạn 114 nếu hiện trường tai nạn phức tạp cần trợ giúp của lực lượng chuyên nghiệp. Giữ nguyên hiện trường có người cùng chứng kiến vụ tai nạn là điều quan trọng, vì vừa giúp cho nạn nhân, giúp cho các cơ quan chuyên môn có trách nhiệm và giúp cho chính bản thân người sơ cấp cứu tránh được mọi phiền phức sau này không đáng có.

Việc đưa người bị nạn đang mắc kẹt trong cabin xe ô tô ra ngoài phải do các nhân viên cứu hộ cứu nạn chuyên nghiệp thực hiện, bởi phải thật cẩn trọng nhằm tránh làm tổn thương thêm cho nạn nhân, nhất là nguy cơ tổn thương cột sống cổ và cột sống thắt lưng.

Giữ nguyên hiện trường và đừng di chuyển nạn nhân là cần thiết nếu không bắt buộc phải di chuyển nạn nhân ngay lập tức, tránh xa các yếu tố nguy hiểm chưa được khống chế hay khó lường trước như cháy nổ hoặc ngã đè chèn ép. Khi đó, việc di chuyển nạn nhân phải chú ý đến việc tránh làm tổn thương cột sống cổ, bằng cách luôn giữ đầu thẳng trục với thân mình hoặc tốt nhất là cố định cột sống cổ bằng băng nẹp đúng kỹ thuật sơ cấp cứu ban đầu. Những kỹ năng sơ cấp cứu khác cho người bị nạn như cầm máu vết thương, băng bó hay cố định xương gãy phải được thực hiện đúng kỹ thuật nếu người dân đã được huấn luyện trước đó hoặc tuân theo sự hướng dẫn trực tiếp từ tổng đài Cấp cứu 115 ngay tại hiện trường.

Trường hợp dù chắc chắn hoặc nghi ngờ người bị nạn có thể đã tử vong, người dân cũng nhất thiết phải gọi cho tổng đài Cảnh sát 113 hoặc Cấp cứu 115 để các lực lượng trên nhanh chóng tiếp cận hiện trường xử lý vụ việc. Việc xác định nạn nhân đã tử vong không còn cơ hội để cứu sống phải do lực lượng y tế chuyên nghiệp xác định, nhằm tránh sai sót bỏ qua cơ hội có thể cứu người bị nạn nếu vẫn còn có thể.

 

Khi tham gia giao thông, nhất thiết không được uống rượu bia hoặc thức uống có cồn, bởi ngoài việc gây nguy hiểm cho người khác thì bản thân người uống rượu bia chẳng may bị tai nạn giao thông sẽ tự tạo thêm nhiều khó khăn nguy hiểm cho chính bản thân họ. Khi sơ cứu gặp phải tình huống này, người dân nên gọi cho tổng đài Cảnh sát 113 hay Cấp cứu 115, giữ nguyên hiện trường và đừng di chuyển nạn nhân nếu không thật sự cần thiết, chờ lực lượng Cảnh sát 113 và Cấp cứu 115 đến tiếp cận hiện trường và thực hiện chức năng chuyên môn của mình.

 

Trên các phương tiện giao thông, dù là xe ô tô hoặc xe máy cũng đều cần thiết nên trang bị các túi sơ cấp cứu phù hợp để có thể luôn sẵn sàng sơ cấp cứu cho người bị nạn hoặc chính mình khi chẳng may xảy ra sự cố. Với xe máy, túi sơ cấp cứu nhỏ gọn có tối thiểu chỉ là một đôi găng tay cao su y tế, một cuộn băng thun, vài miếng gạc vô trùng, băng dính, vài miếng băng dán cá nhân, một chai thuốc sát trùng cồn-i ốt để sát trùng vết thương trầy sướt ngoài da và một chai dầu mù u để dùng khi có ai đó bị phỏng pô xe máy. Trên xe ô tô có thể nên trang bị thêm vài thanh nẹp gỗ sử dụng khi nạn nhân có thể bị gãy xương, nẹp cổ phòng ngừa luôn cần thiết khi nạn nhân bị té ngã sau những cú va chạm mạnh.

 

Phụ nữ mang thai gần đến ngày dự sinh khi đi phương tiện vận tải công cộng như xe lửa, xe khách hoặc xe taxi nhất thiết phải báo trước cho tài xế biết để được ưu tiên dành chỗ ngồi riêng rộng rãi hơn và có thể nằm khi cần thiết.

 

Trường hợp tài xế xe khách hoặc xe taxi đang chở phụ nữ mang thai đột ngột có dấu hiệu chuyển dạ như đau gò bụng từng cơn, ra dịch nhớt hồng, vỡ ối, nếu chắc chắn đã gần đến một cơ sở y tế nào đó thì hãy bật đèn ưu tiên và nhanh chóng đưa sản phụ đến đó để được trợ giúp y tế. Nếu không rõ hoặc quãng đường còn quá xa thì có thể gọi tổng đài Cấp cứu 115 để được hướng dẫn hoặc Trung tâm Cấp cứu 115 sẽ điều phối xe cứu thương gần nhất đến trợ giúp y tế khẩn cấp nếu cần thiết. Tình huống sản phụ có thể sinh con ngay trên xe trước khi đến được bệnh viện hoặc trước khi xe cứu thương kịp đến hiện trường, thì tài xế hãy nhanh chóng ngừng xe lại bên lề đường và đậu nơi an toàn, la lớn tìm kiếm sự giúp đỡ tốt hơn từ những người đi đường xung quanh khác, cẩn thận đỡ lấy đứa bé đã sinh ra trên xe đặt nằm ngay bên cạnh sản phụ, dùng khăn sạch quấn choàng đắp giữ ấm cho cháu bé và đợi xe cứu thương đến hỗ trợ y tế. Không nên tiếp tục chạy xe khi sản phụ đã sinh ra em bé hoặc di chuyển sản phụ lẫn em bé ra khỏi nơi đang nằm trong xe của mình. Liên tục giữ thông kết nối máy điện thoại để thông báo tình hình sản phụ và cháu bé cho tổng đài Cấp cứu 115 là rất cần thiết và hữu ích.

 

Bất kỳ ai khi tham gia điều khiển các phương tiện giao thông cũng cần phải có sức khỏe cơ thể thật tốt và tâm sinh lý ổn định. Khám sức khỏe định kỳ thường xuyên sẽ giúp phần nào phòng ngừa trước các tình huống tai nạn xảy ra ngoài ý muốn do bệnh lý đã được khám điều trị và theo dõi tốt. Khi đang lái xe nếu thấy cơ thể có bất kỳ dấu hiệu triệu chứng nào bất thường thì hãy nhanh chóng dừng xe lại bên lề đường nơi an toàn, bật đèn hiệu báo khẩn cấp và gọi tổng đài Cấp cứu 115 để được hướng dẫn hoặc trợ giúp Y tế nếu cần thiết. Việc cố gắng tiếp tục điều khiển các phương tiện giao thông khi cơ thể đã có những triệu chứng cảnh báo như: khó thở, đau vùng trước ngực, vã mồ hôi, nhức đầu, mờ mắt, buồn ói, tê tay chân, yếu một bên người, nói đớ… sẽ không chỉ tăng nguy cơ cho chính bản thân mình mà còn gây nguy hiểm cho những người tham gia giao thông khác. Người dân khi phát hiện tài xế hoặc bất cứ ai đang tham gia giao thông có các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như méo một bên mặt, tê yếu một bên tay chân, nói đớ thì hãy nhanh chóng gọi tổng đài Cấp cứu 115 hoặc Cảnh sát 113 để được giúp đỡ.

 

Nếu ai đó đã từng chứng kiến thấy cảnh các nạn nhân bị tai nạn giao thông nằm trong phòng cấp cứu đau đớn vật vã như thế nào thì mới hiểu ra được giá trị của việc tuân thủ chấp hành tốt các qui định của luật lệ giao thông cũng như ý thức văn hóa giao thông là nhằm để giúp chính bản thân mỗi người phòng tránh các tai nạn rủi ro không ai mong muốn. Đôi khi chỉ cần đi đúng làn đường, đi đúng tốc độ, dừng lại trước vạch vôi khi đèn đỏ, sẵn sàng nhường đường và cẩn trọng khi qua các giao lộ… và nhất là không sử dụng thức uống có cồn-rượu-bia khi tham gia điều khiển các phương tiện giao thông, cũng đã có thể phần nào giúp an toàn cho bản thân và cho những người khác. Các hậu quả, biến chứng hay di chứng để lại sau tai nạn giao thông thường rất nặng nề cho chính bản thân cùng gia đình mình phải gánh chịu. Phía trước tay lái là sự sống, ngay trên tay lái cũng là sự sống, và phía sau tay lái cũng là cuộc sống, hãy tham gia giao thông vì tất cả sự sống ấy.

BS Huỳnh Bá Tản

Theo Tạp chí Sức Khỏe

 

 

 

 

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Hồi sinh tim phổi cơ bản - Những điều bạn cần biết

Hồi sinh tim phổi (Cardiopulmonary resuscitation-CPR) là một chuỗi những hành động cấp cứu được thực hiện nhằm cải thiện khả năng sống sót ở bệnh nhân ngưng tim. Hồi sinh tim phổi (HSTP) thành …

Cấp cứu đuối nước - Thời gian là vàng

Cứ thỉnh thoảng, mình lại đọc ở đâu đó một bản tin thật buồn, buồn đến đau thắt lòng: một bé trong lúc bơi bị ngạt nước và không thể cứu được. Mình không rõ …

Bỏng - Những điều cần biết

Bỏng (hay phỏng) là thương tổn thường gặp trong sinh hoạt thường ngày hay trong lao động do các tác nhân vật lý hay hóa học gây ra. Khi bị bỏng, phải xác định mức …

Co giật – Sơ cứu thế nào cho đúng cách?

Co giật là một rối loạn thường gặp và xảy ra ở mọi lứa tuổi. Theo thống kê của tổ chức Y tế thế giới, khoảng 5 đến 10% dân số sẽ có ít nhất …

Ngất – Nguyên nhân và cách xử trí

Ngất (syncope) dân gian thường gọi là "ngất xỉu" hay "chết giấc", là tình trạng mất tri giác thoáng qua, người bệnh thấy hoa mắt, chóng mặt, mắt tối sầm và sau đó không nhận …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi