Cảnh giác bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em trong mùa mưa

Theo Tổ chức Y tế Thế giới ước tính, hàng năm có khoảng 50 triệu đến 100 triệu người mắc bệnh sốt xuất huyết (SXH), sốt xuất huyết Dengue là bệnh lưu hành quanh năm ở Việt Nam nhưng thường tăng cao từ tháng 6 đến tháng 11, đặc biệt tại các tỉnh/ thành phía Nam ở nước ta bệnh có xu hướng phổ biến khi mùa mưa đến. Giữa diễn biến phức tạp của dịch bệnh COVID-19 trên cả nước, nhiều trẻ em không may bị bệnh SXH gặp nhiều khó khăn khi đến bệnh viện để được theo dõi và điều trị đã gây nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ, thậm chí có thể dẫn đến tử vong nếu trẻ không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

              

Hình minh họa (nguồn: Internet)

1. Cảnh báo Sốt xuất huyết ở trẻ em vẫn là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm

Theo số liệu thống kê từ Bộ Y tế, tính đến ngày 30/09/2021, cả nước đã ghi nhận 49.113 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có 18 trường hợp tử vong, đáng chú ý hơn bệnh SXH đang có chiều hướng gia tăng nhất là SXH ở trẻ em. Theo một báo cáo từ Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế cho biết thêm: hơn 85% các trường hợp sốt xuất huyết Dengue và 90% những trường hợp tử vong xảy ra ở các tỉnh phía Nam của Việt Nam, trong đó khoảng 90% các trường hợp tử vong do sốt xuất huyết Dengue xảy ra ở trẻ em dưới 15 tuổi.

  • Một số kinh nghiệm thực tế từ các chuyên gia bệnh truyền nhiễm cảnh báo sốt xuất huyết ở trẻ em thường nặng hơn sốt xuất huyết ở người lớn, vì có khả năng rơi vào sốc và tái sốc hơn ở người lớn.
  • Phụ huynh thường chủ quan khi trẻ mắc bệnh SXH ở giai đoạn đầu, lúc khởi phát trẻ thường chỉ sốt nên rất giống các trường hợp trẻ sốt do nhiễm các loại vi rút thông thường khác, vì vậy thường đến khi bệnh đã trở nặng hoặc có những dấu hiệu nguy hiểm phụ huynh mới đưa trẻ tới bệnh viện. Còn đối với người lớn, khi có những biểu hiện bất thường về sức khỏe thì hầu hết bệnh nhân sẽ nhanh chóng tới bệnh viện để được bác sĩ thăm khám ngay nên ít trường hợp bị bệnh nặng.
  • Người lớn mắc bệnh sốt xuất huyết cũng sẽ gặp biến chứng khác với trẻ em, cụ thể biến chứng trong bệnh SXH ở người lớn thường gặp là tình trạng giảm tiểu cầu(do nguy cơ chảy máu, xuất huyết nội tạng), còn với trẻ nhỏ biến chứng thường gặp là tình trạng bị sốc SXH rất nguy hiểm khiến cho trẻ có nguy cơ cao bị suy nội tạng và thậm chí dẫn tới tử vong.
  • Một thực tế được ghi nhận trong quá trình chăm sóc trẻ bệnh, nhiều bậc cha mẹ thường tự ý điều trị bệnh cho bé tại nhà khi trẻ bị mắc bệnh sốt xuất huyết, việc điều trị sai cách nhất là việc sử dụng những loại thuốc hạ sốt không đúng chỉ định hoặc không phù hợp khiến cho trẻ có nguy cơ bị xuất huyết đường tiêu hóa.

2. Những triệu chứng phổ biến ở trẻ bị bệnh Sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là bệnh do vi rút gây ra, phần lớn bệnh nhi có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc tốt và điều trị kịp thời. Tuy nhiên hiện tại cũng còn khoảng 25% số bệnh nhân có biến chứng sốc, xuất huyết tiêu hoá, đặc biệt tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân bị biến chứng sốc là khoảng 2% – 3%. Việc phát hiện sớm bệnh SXH ở trẻ em cần chú ý những dấu hiệu sau đây:

  • Trẻ em thường khởi phát bệnh với sốt cao đột ngột, trước đó trẻ hoàn toàn khỏe mạnh, thời gian sốt từ 2 – 7 ngày, kèm những biểu hiện như đỏ bừng mặt, da xung huyết, đau nhức cơ, đau khớp, đau đầu. Trong một số trường hợp, trẻ có thể kèm đau họng, viêm kết mạc mắt, mệt mỏi, buồn nôn và nôn. Vào thời điểm này, những triệu chứng của bệnh thường không đặc hiệu, không thể phân biệt với nhiễm các loại vi rút khác.
  • Tiếp sau đó, trẻ có thể biểu hiện dấu hiệu xuất huyết như: chấm xuất huyết, còn gọi là petechiae (những chấm đỏ không biến mất khi ấn vào) thường ở cẳng tay, cẳng chân, nách, ngực, thắt lưng; xuất huyết niêm mạc như chảy máu mũi (chảy máu cam), chảy máu răng, đi cầu ra máu. Ở nữ tuổi dậy thì có thể xuất huyết âm đạo. Những triệu chứng xuất huyết này ít xảy ra vào những ngày đầu. Gan có thể to sau một vài ngày. Xét nghiệm công thức máu vào thời gian này, kết quả cho thấy giảm bạch cầu, đó là dấu hiệu cảnh báo khả năng sốt xuất huyết Dengue.
  • Từ ngày thứ 3 – 7 của bệnh, trẻ giảm sốt hoặc hết sốt hẳn với những biểu hiện hồi phục dần dần như trẻ tỉnh táo, ăn uống ngon miệng, tiểu nhiều…Tuy nhiên phụ huynh cần hết sức lưu ý, có một số bệnh nhi xuất hiện các dấu hiệu trở nặng, những trường hợp này cần cho trẻ nhập viện ngay để điều trị tích cực hơn.
  • Một số trường hợp có thể diễn tiến đến sốc sốt xuất huyết rất nguy hiểm cho trẻ. Một số trường hợp biểu hiện tổn thương các cơ quan nội tạng như viêm gan nặng, viêm não, viêm cơ tim hoặc xuất huyết trầm trọng, có thể kèm hoặc không kèm theo tình trạng cô đặc máu và sốc.

Hình minh họa (nguồn: Internet)

3. Chăm sóc và theo dõi trẻ bệnh Sốt xuất huyết tại nhà

Hầu hết những trẻ mắc SXH Dengue (SXH độ nhẹ và trung bình) đều được bác sĩ cho theo dõi và chăm sóc tại nhà theo những nguyên tắc quan trọng như sau:

a. Hạ sốt đúng cách cho trẻ

  • Khi trẻ sốt từ 38,50C – 390C cho trẻ uống thuốc hạ sốt Paracetamol loại đơn chất với liều 10 – 15mg/kg cân nặng, mỗi 4 – 6 giờ một lần.
  • Cha mẹ cũng có thể lau mát cho trẻ bằng nước ấm để tránh biến chứng sốt cao gây co giật cho trẻ, nhất là trẻ đã có tiền sử sốt cao co giật trước đây.

b. Đảm bảo việc bù nước và chế độ dinh dưỡng cho trẻ bao gồm

  • Cho trẻ uống nhiều nước: bằng nhiều loại nước uống khác nhau như nước lọc, nước sôi để nguội, nước cam, nước chanh, nước dừa tươi, nước canh, nước cháo…và nên cho trẻ uống dung dịch Oresol là cách bù nước hiệu quả trong bệnh SXH.
  • Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa như cháo dinh dưỡng, súp rau củ, sữa uống các loại…kết hợp chế độ nghỉ ngơi hợp lý giúp trẻ mau lành bệnh.
  • Tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ: bệnh SXH được bác sĩ hẹn tái khám mỗi ngày.

c. Phát hiện sớm dấu hiệu bệnh trở nặng để cho trẻ nhập viện cấp cứu kịp thời

– Phải theo dõi sát vì thời điểm nguy hiểm nhất của bệnh SXH là khi trẻ hết sốt (thường từ ngày thứ 3 đến hết ngày thứ 6) trẻ có thể trở nặng và sốc dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được phát hiện kịp thời.

d. Tuyệt đối tránh những tác động không tốt sau đây

  • Không nên cạo gió, cắt lể vì sẽ làm đau và có thể gây chảy máu, nhiễm trùng cho trẻ.
  • Không tự ý cho trẻ uống thuốc Aspirine hoặc Ibuprofen vì có thể gây chảy máu dạ dày.
  • Không cho trẻ uống những loại nước có màu đen hoặc đỏ như Coca, Pepsi, Xá xị…vì có thể gây nhầm lẫn với tình trạng xuất huyết tiêu hóa ở trẻ
  • Không cho trẻ sốt xuất huyết truyền dịch tại các phòng khám tư hoặc cơ sở y tế không đủ điều kiện, vì đã có nhiều trường hợp truyền dịch không đúng làm bệnh trở nặng và kéo dài, dễ gây phù nề, suy tim nặng… khi chuyển đến bệnh viện thỉ đã quá trễ không thể cứu sống được trẻ.

4. Những dấu hiệu cảnh báo trẻ cần phải được nhập viện

Từ ngày thứ 3 – ngày thứ 7 của bệnh trẻ bắt đầu hạ sốt khoảng 37,5 oC – 38oC hoặc thấp hơn, một số bệnh nhi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau đây:

  • Trẻ ói mửa nhiều; đau bụng.
  • Bứt rứt; quấy khóc; lừ đừ; li bì; tay chân nhớp lạnh, tím, vã mồ hôi.
  • Chảy máu mũi, chảy máu chân răng, ói máu, đi tiêu phân đen.

Phụ huynh cũng nên lưu ý: nếu phát hiện trẻ có một trong những dấu hiệu cảnh báo nói trên thì cần đưa trẻ đến ngay bệnh viện.

5. Thông điệp phòng ngừa bệnh Sốt xuất huyết từ Bộ Y tế

Việt Nam đã thành công trong việc kiểm soát tỷ lệ tử vong do bệnh sốt xuất huyết Dengue. Từ năm 2005 đến nay, tỷ lệ tử vong do bệnh SXH Dengue là dưới 1/1.000 trường hợp. Tuy nhiên, kết quả phòng chống để giảm số trường hợp mắc SXH cũng còn hạn chế, đặc biệt chu kỳ bệnh sốt xuất huyết thường từ 3 đến 5 năm. Thông điệp phòng chống bệnh sốt xuất huyết được khuyến cáo như sau:

  • Mọi gia đình hãy đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng nhằm ngăn chặn bệnh sốt xuất huyết.
  • Hãy thả cá vào các lu, chum, vại, bể chứa nước để diệt bọ gậy (lăng quăng), phòng chống sốt xuất huyết.
  • Lật úp các dụng cụ chứa nước và loại bỏ các vật liệu phế thải để loại trừ bọ gậy, phòng chống sốt xuất huyết.
  • Phòng chống tình trạng muỗi SXH đốt người, nhất là đối tượng trẻ em bằng các biện pháp rất thiết thực như cho trẻ ngủ mùng (kể cả ban ngày), mặc quần, áo dài tay cho trẻ, sử dụng các loại nhang hoặc thuốc phun xịt chống muỗi đốt với tiêu chí an toàn được khuyến cáo sử dụng.
  • Nhà nhà cần thực hiện tốt thông điệp “Không có lăng quăng/bọ gậy – Không có bệnh sốt xuất huyết”.

TS.BS Đinh Thạc – Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Sốt xuất huyết - Đã vào mùa!

Những ngày qua, khi vài cơn mưa trút xuống để gột rửa những đợt nóng ngột ngạt mùa hè, cũng là lúc các nhân viên y tế lại canh cánh về những bệnh dịch đi …

Đã vào cao điểm mùa dịch Sốt xuất huyết

Từ đầu năm 2019 đến nay, cả nước ghi nhận trên 80.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết, gấp 3 lần so với số mắc cùng kỳ 2018. Hiện nay đang là cao điểm mùa …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi