Cẩn thận với bệnh Tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng là bệnh cấp tính. Bệnh lây trực tiếp từ người sang người, chủ yếu đường phân miệng, ngoài ra còn lây truyền từ dịch tiết hô hấp, dịch mụn nước. Đối tượng dễ mắc Tay Chân Miệng là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi sẽ dễ có biến chứng.

Nguyên nhân

Bệnh tay chân miệng là bệnh cấp tính do nhóm Enterovirus gây ra: Coxsackievirus, Echovirus, Enterovirus 71. Trong đó Enterovirus 71 thường gây ra biến chứng nặng. Tại Việt Nam, mùa dịch tay chân miệng thường xảy ra từ tháng 3-5 và tháng 9-12.

Đường lây truyền

Bệnh lây trực tiếp từ người sang người chủ yếu đường phân miệng, ngoài ra còn lây truyền từ dịch tiết hô hấp, dịch mụn nước. Thời gian từ lúc tiếp xúc virus đến lúc biểu hiện triệu chứng (thời gian ủ bệnh) từ 2-7 ngày. Enterovirus còn xuất hiện trong phân đến 10 tuần, trong dịch tiết hô hấp đến 4 tuần kể từ lúc phát triệu chứng. Do đó, trẻ hiện khỏe mạnh mà đã từng nhiễm tay chân miệng trước đó vẫn có khả năng lây bệnh cho cộng đồng.

Hai bệnh cảnh chính của nhiễm Enterovirus là bệnh tay chân miệng và viêm loét họng.

Viêm loét họng  /  Mụn nước nổi ở bàn chân  /  Nhiều mụn nước chùm nổi ở mông, cẳng chân

Viêm loét họng: Thường do Coxsackievirus. Biểu hiện sốt cao 39 – 40ºC, loét họng làm trẻ không nuốt được, bỏ ăn, chảy nước miếng, nôn ói, khó ngủ. Sốt cao có thể làm cho trẻ co giật. Tổn thương ban đầu ở miệng là vệt đỏ, sau đó tạo bóng nước rồi vỡ ra thành vết loét sau 24 giờ. Vết loét có nền vàng hoặc xám, viền đỏ quanh vết loét. Vị trí thường gặp ở vòm họng, đôi khi ở niêm mạc má, lưỡi.

Bệnh tay chân miệng: do Coxsackievirus và Enterovirus 71 (EV71).

  • Sốt nhẹ < 39ºC, nổi ban đa dạng ở bàn tay, bàn chân, mông, khủy tay, đầu gối. Ban tay chân miệng không gây ngứa, đau, không để lại sẹo, thường hết sau 3-4 ngày. Có thể đi kèm với viêm loét họng hoặc không.
  • Trẻ bị tay chân miệng do EV71 dễ có biến chứng thần kinh – tim mạch hơn Coxsackie virus. Biểu hiện biến chứng sốt cao > 39ºC, ngủ giật mình, run chi, yếu chi, đi loạng choạng, suy hô hấp, suy tim, tử vong.

Chẩn đoán tay chân miệng chủ yếu dựa vào biểu hiệu triệu chứng, ít khi phải dùng xét nghiệm. Xét nghiệm tìm virus EV71 trong dịch não tủy chỉ làm khi bệnh nhân có biến chứng thần kinh – tim mạch nghi ngờ do Enterovirus.

Những dấu hiệu nặng bệnh tay chân miệng cần phải đưa đi khám ngay

  • Sốt >39ºC không đáp ứng thuốc hạ sốt.
  • Ói nhiều, bỏ ăn, bỏ bú.
  • Ngủ giật mình, run chi, quấy khóc liên tục.
  • Thở nhanh, da nổi bông, tay chân lạnh.

Điều trị tay chân miệng

Đa số tự khỏi sau 7-10 ngày, là bệnh do virus nên không có thuốc điều trị đặc hiệu. Chủ yếu điều trị triệu chứng và theo dõi biến chứng.

Giảm đau miệng bằng paracetamol hoặc ibuprofen. Ăn đồ loãng mềm, bổ sung nước đầy đủ tránh mất nước. Nếu trẻ bỏ ăn uống hoàn toàn do đau miệng thì có chỉ định nhập viện.

Không cần bôi thuốc lên bóng nước vì sẽ tự hết trong 4-5 ngày. Vệ sinh da sạch sẽ tránh bội nhiễm vi trùng.

Theo dõi những dấu hiệu nặng để phát hiện biến chứng, nhập viện kịp thời.

Ngăn ngừa

  • Vệ sinh tay, đồ chơi bằng cồn >75% dính dịch tiết từ miệng hoặc phân là biện pháp ngăn ngừa lây lan tay chân miệng trong cộng đồng.
  • Chích ngừa: Hiện chưa có vaccine ngừa EV71 là chủng gây ra biến chứng.
  • Vì Enterovirus tìm thấy trong phân hoặc dịch tiết hô hấp trẻ sau 4-10 tuần kể từ khi khởi phát triệu chứng, do đó trẻ vẫn có thể bị lây bệnh tay chân miệng từ những trẻ khỏe mạnh đã từng bị tay chân miệng trước đó. Trẻ bị tay chân miệng vẫn có thể được đi học nếu trẻ có đủ sức khỏe, không sốt, không bị vết loét hở ở da.

Xin cám ơn BS Phạm Thế Vinh

Bệnh viện Nhi đồng Thành phố

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

"Hạt gạo" trên móng: Liệu có phải bệnh lí nguy hiểm?

"Hạt gạo" trên móng: Liệu có phải bệnh lí nguy hiểm? Những đốm hay vệt trắng trên móng rất phổ biến và chúng báo hiệu tình trạng khác nhau nhưng nhìn chung đều là lời cảnh …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi