Cẩn trọng với thực phẩm chay nhiễm Botulinum – Vua chất độc

Những con số ghi nhận về ăn thực phẩm chay bị ngộ độc thật sự là cảnh báo cho cộng đồng khi mà đã có những ca tử vong, những trường hợp hôn mê liệt tứ chi may mắn được cứu sống, những trường hợp phải đặt ống nội khí quản thở máy… Vào tháng 9/2020 cả nước có 16 người bị ngộ độc botulinum rất nặng, tất cả đều liên quan đến ăn pate chay. Các vụ ngộ độc được cho là nhiễm Botulinum – vua chất độc!

Độc tố Botulinum có ở khắp mọi nơi trên thế giới này, được tạo ra bởi vi khuẩn Clostridium botulinum, là độc tố chết người gây nỗi khiếp sợ nhất, từ Phương Đông huyền bí hay Paris lãng mạn, từ Bắc Cực lạnh giá hay một quốc gia phương Nam đầy nắng nóng, chúng đều hiện diện.

Lịch sử Botulinum- vua chất độc!

Vào ngày 14 tháng 12 năm 1895, một nhóm 34 nhạc sĩ người Bỉ vừa chơi đàn vừa ăn món thịt nguội hun khói tại một đám tang, ngay sau đó xuất hiện các triệu chứng bị ngộ độc, 3 người chết và 10 người bị nguy kịch. Giáo sư Ermengem, nhà khoa học vi khuẩn tại Đại học Ghent đã nghiên cứu tỉ mỉ mẫu bệnh phẩm, ông phát hiện ra một chủng vi khuẩn là nguyên nhân, lấy tên “xúc xích – bacillus” đặt cho nó.

Tại sao những vi sinh vật siêu nhỏ bé ấy lại có thể chế tạo ra công cụ ám sát chính xác như vậy để nhằm vào con người? Làm thế nào để độc tố botulinum trở thành chất đáng sợ nhất, là vua chất độc, ngay lập tức giết chết bất kì ai với liều rất rất nhỏ?

Trước khi nói về độc tố, tôi muốn phổ biến phương pháp được các nhà độc chất học sử dụng để định lượng khả năng gây chết người của một độc chất, được gọi là “liều chết 50”. Kí hiệu là LD50. Nghĩa là, trong một khoảng thời gian nhất định, liều độc tố đủ giết chết 50% số quần thể. Đơn vị chung của liều chết là miligam chất độc trên kilogam trọng lượng cơ thể (mg/kg). Không ai dám thách thức vua thuốc độc botulinum! Đơn vị tính liều chết các chất độc là miligam, nhưng với botulinum thì đơn vị này gây chết gấp một triệu lần, nên phải giảm xuống nanogam. Nói cách khác, chỉ cần lượng độc chất botulinum bằng hạt cát, nó đủ giết chết 10.000 người trưởng thành. Khoảng 6kg độc chất botulinum giết sạch cả hành tinh.

Mọi người sẽ ngạc nhiên, bởi tôi vừa nói ở trên, rằng vi khuẩn Clostridium botulinum sinh độc tố có ở khắp mọi nơi trên thế giới, từ Nam Cực đến Sahara, với độc tính khủng khiếp như vậy thì tại sao loài người vẫn tồn tại?

Chúng ta hãy tìm hiểu một chút về vi khuẩn

Clostridium botulinum có 7 loại, kí hiệu bằng các chữ cái theo thứ tự từ A đến G, riêng loại C gồm hai loại phụ, như vậy tổng cộng có 8 chất độc tất cả, 5 trong số đó là chủng loại kịch độc. Nhưng vi khuẩn này chỉ hoạt động trong môi trường thiếu Oxy. Ở điều kiện thông thường, vi khuẩn biến thành nha bào không hoạt động, nên không sinh ra độc tố. Để diệt được nha bào, thì phải phải đun ở nhiệt độ 121⁰C trong 30 phút, đó thực sự là thách đố. Nếu nha bào không bị tiêu diệt, chúng ta ăn phải, vào cơ thể là môi trường thiếu Oxy nha bào sẽ nảy mầm phát triển thành vi khuẩn, sinh ra botulinum gây ngộ độc.

Trở lại với những vụ ngộ độc botulinum ở nước ta, cả hai đợt ngộ độc bùng phát nghiêm trọng đều liên quan đến thực phẩm chay, trong khi các thực phẩm khác không bị. Tại sao?

Câu trả lời có thể là, thực phẩm chay có bản chất protein thực vật rất hạn chế sử dụng chất bảo quản NaCl và Nitrite, là những chất ức chế rất hiệu quả vi khuẩn Clostridium botulinum. Thực phẩm chay cũng rất khó khăn để sử dụng nhiệt độ 121⁰C, hay môi trường pH, nhằm diệt vi khuẩn và nha bào. Hạn sử dụng thực phẩm chay lại kéo dài nhiều tháng. Đặc biệt, bảo vệ thực phẩm chay bằng bao bì hút chân không đang trở thành phong trào, trong môi trường yếm khí với nhiệt độ bảo quản thấp như vậy, thì đó là điều kiện tuyệt vời để vi khuẩn phát triển và sinh độc tố botulinum.

Một nghiên cứu mới đây của Đại học Helsinki Phần Lan, đăng trên tạp chí Food Microbiology số 91, cho thấy tỉ lệ nhiễm vi khuẩn Clostridium botulinum trong thực phẩm chay khá cao, chiếm 32% trong tổng số 74 mẫu thực phẩm được thu thập xét nghiệm, số lượng nha bào lên tới 1.200 trong mỗi kilogam thực phẩm.

Ăn thực phẩm chay đã chế biến bảo quản, theo tôi, người tiêu dùng cần chọn những sản phẩm được nhà sản xuất chế biến theo quy trình chuẩn, được cơ quan chức năng cấp phép. Không nên mua thực phẩm chay của những hộ gia đình hay những cơ sở tự chế biến theo chủ nghĩa kinh nghiệm, không dựa trên khoa học, nên không đảm bảo an toàn vệ sinh.

Hãy cẩn thận với thực phẩm chay hút chân không!

BS Trần Văn Phúc

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Vắc xin phòng Covid-19 được tiêm cho Bác sĩ, nhân viên y tế tại Bệnh viện FV

Từ 9/4/2021-12/4/2021, Bệnh viện FV tiến hành tiêm vắc xin phòng Covid-19 của AstraZeneca cho 146 bác sĩ, nhân viên thuộc tuyến đầu chống dịch ngay tại bệnh viện. FV là một trong số ít …

Bệnh nhân vui tính: Sự cố trong bệnh viện

Theo thông tư 43/2018/TT-BYT, Sự cố y khoa (Adverse Event) là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm sóc và điều trị do các yếu tố khách quan, …

Bạn đã hiểu đúng về tăng huyết áp?

Theo các nghiên cứu, hơn 50% người lớn không nhận thức có tăng huyết áp. Tần suất tăng huyết áp tăng cao theo tuổi, nguy hiểm là các tổn thương cơ quan do huyết áp …

Nam Khoa phải đủ bộ “Quân Thần Tá Sứ”!

Đàn ông khi vào hạn cờ đến tay phất không nổi, mười người hết chín có khuynh hướng vì tự ái nên tìm phương gỡ nợ đời bằng cách tự mình tìm thuốc theo quảng …

Hai cuộc đời chia đôi và những nỗi đau nơi con trẻ...

Ở sau hai cuộc đời chia đôi Có vành nôi có lời ru chia đôi Một đôi mắt trẻ thơ lẻ loi... (“Lời ru chia đôi”- Sáng tác: Trương Ngọc Ninh) “Thời ông bà” chỉ khi hai vợ chồng …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi