Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19

Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19

Tình hình dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp. Đây là một bệnh gây tổn thương đa cơ quan, có thể diễn biến nặng dẫn đến tử vong. Trong khi đó, việc điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng và các biến chứng của bệnh. Do đó, chiến lược của điều trị COVID-19 là theo dõi và phát hiện sớm các trường hợp có dấu hiệu diễn biến nặng, can thiệp kịp thời, hạn chế tử vong.

Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19
Hình 1: Diễn biến lâm sàng của bệnh nhân Covid-19.

Diễn biến lâm sàng của bệnh nhân COVID-19

  • Giai đoạn ủ bệnh: thường kéo dài 2-5 ngày, không biểu hiện triệu chứng.
  • Giai đoạn khởi phát: bắt đầu biểu hiện triệu chứng sốt, đau đầu, đau cơ, đau họng… thường kéo dài 1-2 tuần, đây là thời gian lây lan bệnh nhiều nhất. Trong khoảng thời gian này bệnh có thể diễn tiến nặng đặc biệt bắt đầu tuần thứ hai. Do virus SARS CoV 2 thông qua các gai protein trên bề mặt liên kết với thụ thể ACE2, dẫn đến giảm thụ thể ACE2 và tăng nồng độ angiotensin II. Bên cạnh đó, gia tăng các cytokine gây viêm và rối loạn đông máu, có khuynh hướng hình thành huyết khối. Tình trạng tăng viêm và tăng đông máu này dẫn đến rối loạn chức năng đa cơ quan, phổ biến nhất là ảnh hưởng đến phổi, tim và thận, có thể dẫn đến tử vong.
  • Giai đoạn hồi phục: các triệu chứng cải thiện và trở về bình thường.
Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19
Hình 2: Giai đoạn phục hồi và tạo miễn dịch (kháng thể) cho cơ thể.

Phân loại bệnh nhân COVID-19 và các yếu tố nguy cơ

  1. Phân loại mức độ nặng: Được chia thành 5 mức độ theo IDSA 2021

* Nhóm không triệu chứng: Xét nghiệm Realtime PCR dương tính với SARS-CoV-2 nhưng không có triệu chứng phù hợp với COVID-19.

* Nhóm có triệu chứng:

  • Nhẹ: triệu chứng COVID-19 (sốt, ho, đau họng, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn, ói, tiêu chảy, mất vị giác, mất thính giác) nhưng không triệu chứng khó thở, thở gắng sức hoặc X-quang ngực bất thường.
  • Trung bình: có triệu chứng bệnh lý đường hô hấp dưới (lâm sàng hoặc hình ảnh học) và SpO2 ≥ 94% ở khí trời, phổi tổn thương thâm nhiễm mô kẽ rãi rác.
  • Nặng: SpO2 < 90% khí trời, P/F < 300 mmHg, NT > 30 l/ph hoặc thâm nhiễm phổi > 50%.
  • Nguy kịch: Suy hô hấp cấp, sốc nhiễm khuẩn và/ hoặc suy đa cơ quan.

Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19

  1. Xác định các yếu tố nguy cơ diễn biến nặng ở bệnh nhân COVID-19 (1)

  • Đái tháo đường.
  • Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và các bệnh phổi khác.
  • Ung thư (đặc biệt là các khối u ác tính về huyết học, ung thư phổi và bệnh ung thư di căn khác).
  • Bệnh thận mạn tính.
  • Ghép tạng hoặc cấy ghép tế bào gốc tạo máu.
  • Béo phì, thừa cân.
  • Bệnh tim mạch (suy tim, bệnh động mạch vành hoặc bệnh cơ tim).
  • Bệnh lý mạch máu não.
  • Hội chứng Down.
  • HIV/AIDS.
  • Bệnh lý thần kinh, bao gồm cả chứng sa sút trí tuệ.
  • Bệnh hồng cầu hình liềm.
  • Bệnh hen suyễn.
  • Tăng huyết áp.
  • Thiếu hụt miễn dịch.
  • Bệnh gan.
  • Rối loạn sử dụng chất gây nghiện.
  • Sử dụng corticosteroid hoặc các thuốc ức chế miễn dịch khác.
  • Các loại bệnh hệ thống.
  • Bệnh nhân chưa tiêm vaccine.

 

Chiến lược điều trị bệnh nhân COVID-19 theo bậc thang

  • Điều trị triệu chứng và nâng cao thể trạng.
  • Phát hiện sớm và điều trị các biến chứng (nếu có).
  • Theo dõi diễn tiến.
  • Tránh lây nhiễm.
Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19
Hình 3: Dựa vào cơ chế bệnh lý giải thời điểm chỉ định các PP điều trị và đưa ra phác đồ điều trị bệnh nhân COVID-19.

Triển khai chi tiết phác đồ điều trị theo bậc thang (Hình 4).

Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19
Hình 4: Phác đồ điều trị bệnh nhân COVID-19 theo bậc thang mức độ.(Tùy vào từng bệnh nhân cụ thể, kinh nghiệm của Bác sĩ và điều kiên của cơ sở y tế sẽ điều chỉnh lược đồ điều trị thích hợp).
  1. Kháng virus

* Có thể dùng kháng virus đường uống theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định của Bộ Y tế cấp phép.

* Chỉ định kháng virus Remdesivir:

  • Người bệnh COVID-19 điều trị nội trú tại bệnh viện có suy hô hấp phải thở oxy, thở HFNC, hoặc thở máy không xâm nhập.
  • Thời điểm dùng thuốc: dùng sớm, kéo dài 10 ngày đầu từ khi khởi phát bệnh.
  • Nên phối hợp với Dexamethasone.
  • Ưu tiên sử dụng cho nhóm nguy cơ cao (1): người trên 65 tuổi, người có bệnh nền, béo phì (BMI >25).

Liều dùng

– Ngày đầu tiên: liều 200mg truyền tĩnh mạch trong vòng 30 – 120 phút.

– Những ngày sau liều: 100mg truyền tĩnh mạch, trong 2-5 ngày.

– Đối với bệnh nhân không thấy cải thiện về mặt lâm sàng sau 5 ngày điều trị thì có thể điều trị tiếp liều này (100mg) cho đến 10 ngày.

Cách dùng

Lấy 19 ml nước cất pha vào lọ thuốc Remdesivir 100mg để được 20 ml thuốc sau đó pha với 230ml NaCl 0,9% truyền tĩnh mạch trong vòng 30 – 120 phút.

Chống chỉ định

– Phản ứng quá mẫn với bất kỳ thành phần của thuốc.

– Suy chức năng thận eGFR < 30ml/ phút.

– Tăng enzyme gan ALT > 5 lần giá trị giới hạn trên.

– Suy chức năng đa cơ quan nặng.

  1. Kháng đông

Những trường hợp F0 có tổn thương phổi (trên X-quang hoặc có nhịp thở trên 20 lần/phút, nghe phổi có rale) thì sử dụng ngay Enoxaparine liều điều trị 2mg/ kg/ 24h kết hợp Dexamethasone 6mg/ ngày.

  1. Kháng thể đơn dòng

Đang trong quá trình thử nghiệm, BYT chưa đưa vào phác đồ. Một số nghiên cứu đề nghị:

  • Tocilizumab: 8mg/kg cho người >30kg hoặc 12mg/kg cho người <30kg, tối đa 800mg, có thể lặp lại liều sau 8h nếu lâm sàng không cải thiện, chỉnh liều theo men gan.
  • REGEN-COV: Casirivimab 600mg và Imdevimab 600mg TTM liều duy nhất).
  1. Kháng sinh

* Dùng kháng sinh theo kinh nghiệm nếu có bằng chứng bội nhiễm.

* Kháng sinh theo kinh nghiệm:

  • Điều trị nhập viện (không phải nhập ICU): quinolone có tác dụng trên hệ hô hấp (moxifloxacin, gemifloxacin, levofloxacin) hoặc betalactam tác dụng phế cầu cefotaxime, ceftriaxone, ampicillin-sulbactam, ertapenem cộng với marcolid (azithromycin, clarithromycin, erythromycin).
  • Điều trị nhập viện (nhập ICU): betalactam cộng với marcolid hoặc betalactam cộng với quinolone hoặc những bệnh nhân dị ứng penicillin, dùng quinolone cộng với aztreonam.

Điều chỉnh kháng sinh thích hợp theo kháng sinh đồ khi có kết quả phân lập vi khuẩn.

  1. Theo dõi bệnh nhân

  • Dấu hiệu sinh tồn, hô hấp, tri giác của bệnh nhân và các biến chứng của bệnh.
  • Đối với bệnh nhân nguy kịch theo nguyên tắc: A,B,C,D,E,F,G,H,I,K,L,M,N.

Cách tiếp cận và điều trị bệnh nhân COVID-19

Kết luận

COVID-19 là một bệnh cảnh tổn thương đa cơ quan, có thể diễn biến nặng dẫn đến tử vong. Hiện nay, chưa có điều trị đặc hiệu. Chủ yếu điều trị triệu chứng và các biến chứng của bệnh là chủ yếu. Do đó, chiến lược của điều trị COVID-19 là theo dõi và phát hiện sớm các trường hợp có dấu hiệu diễn biến nặng, can thiệp kịp thời, hạn chế tử vong.

 

Tài liệu tham khảo

  1. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị COVID-19 do chủng vi rút Corona mới (SARS-CoV 2) theo Quyết định 3416/QĐ-BYT ngày 14/7/2021.
  2. Alhazzani, Waleed et al. Surviving Sepsis Campaign Guidelines on the Management of Adults With Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in the ICU: First Update. Critical Care Medicine: March 2021. Volume 49, Issue 3, p e219-e234.
  3. Bhimraj A et al. Infectious Diseases Society of America Guidelines on the Treatment and Management of Patients with COVID-19. Infectious Diseases Society of America 2021; Version 4.4.1. Available at https://www.idsociety.org/practice-guideline/covid-19-guideline-treatment-and-management/.
  4. Mandell et al. Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society Consensus Guidelines on the Management of Community-Acquired Pneumonia in Adults. CID 2007:44 (Suppl 2)
  5. Paul Marik et al. A Guide to the Management of COVID-19. http://www.flccc.net/
  6. Stefano Cappanera, Michele Palumbo; When Does the Cytokine Storm Begin in COVID-19 Patients? A Quick Score to Recognize It. J. Clin. Med. 2021, 10, 297.

BS Ngô Văn Công

Bệnh viện Chợ Rẫy

Theo Tạp Chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Bản tin COVID-19 ngày 20.09

Bản tin COVID-19 ngày 20.09 Bản tin được Tạp Chí Sức Khỏe tổng hợp từ 20h 19.09 – 19h 20.09 1. DIỄN BIẾN DỊCH COVID-19 (ngày 20/09) Số ca nhiễm mới được công bố trong ngày: …

Làm thế nào để chăm sóc an toàn cho mẹ và bé trong đại dịch Covid-19?

Chiều ngày 17/09/2021, Bệnh viện Hùng Vương đã tổ chức buổi tọa đàm “Chăm sóc an toàn mẹ và bé trong đại dịch Covid-19” nhằm trang bị kiến thức bổ ích, chăm sóc mẹ và …

Vaccine Covid-19 Abdala của Cuba được Bộ Y tế phê duyệt

Bộ Y tế vừa có Quyết định số 4471/QĐ-BYT về việc phê duyệt có điều kiện vaccine Abdala cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch bệnh Covid-19. Đây là vaccine thứ 8 được …

TP.HCM: triển khai thí điểm ứng dụng “Y tế HCM”

Thời gian tới, thông qua ứng dụng “Y tế HCM”, thành phố sẽ quản lý, giám sát hiệu quả hoạt động, sinh hoạt người dân dựa trên tiêu chí an toàn về phòng chống dịch. Ứng …

COVID-19 và viêm Amiđan cấp

Có một số triệu chứng nhiễm COVID-19 và VIÊM AMIĐAN CẤP tương tự nhau, như sốt và đau họng... Chúng tôi có tổng hợp, giúp phân biệt 2 bệnh này⁽⁴⁾. COVID-19 Là bệnh truyền nhiễm do …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi