Bệnh nhân có bệnh lý nền – những lưu ý trong mùa dịch covid-19

Trong mùa dịch Covid-19, hầu hết những ca tử vong đều là ở những bệnh nhân cao tuổi, có bệnh lý nền và nhiễm Covid. Điều này cũng đặt ra vấn đề, với những bệnh nhân vốn có bệnh lý nền, cần lưu ý những gì khi dịch Covid-19 vẫn đang còn tiếp diễn trên thế giới và ở Việt Nam?

 Tính đến ngày 23/8 số bệnh nhân tử vong trên nền nhiễm COVID-19 là 26 trường hợp. Khi theo dõi các bệnh lý có sẵn trên những bệnh nhân này, thì hầu hết bệnh nhân có bệnh lý nền. Cụ thể: bệnh nhân suy thận mạn (16/26), đái tháo đường (13/26), tăng huyết áp (13/25), suy tim (09/26), ung thư (04/26), chạy thận nhân tạo (05/26), nhiễm trùng huyết (04/26), suy tủy, suy kiệt… Đa số bệnh nhân (20/26 = 77%) có từ 3 đến 6 bệnh lý nền. Về độ tuổi, có 3/26 bệnh nhân dưới 50 tuổi, 88,5% (23/26) bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên: 05/26 bệnh nhân từ 50-59 tuổi, 11/26 bệnh nhân từ 60-69 tuổi, 7/26 bệnh nhân từ 70 tuổi trở lên. Trong 3 ca dưới 50 tuổi, thì đây là những ca có nhiều bệnh lý nền, rất nặng và giai đoạn cuối (Suy thận mạn giai đoạn cuối, Suy kiệt dài ngày), diễn biến trong thời gian dài…

Các bệnh nhân nhiễm COVID-19 trên nền bệnh mãn tính, phải sử dụng các biện pháp hỗ trợ hô hấp và tim mạch như ECMO, thở máy, thở oxy… Nhóm người nói trên khi mắc COVID-19 sẽ suy giảm sức đề kháng, khiến lượng virus phát triển trong cơ thể nhanh hơn, tổn thương cơ quan nhanh hơn so với bệnh nhân khác. Những bệnh nhân này nói chung sẽ không chỉ bị duy nhất 1 bệnh, mà thường kèm theo các bệnh khác như đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim, suy thận, suy hô hấp, nhiễm trùng huyết… Khi virus tấn công, các cơ quan sẽ dễ bị tổn thương hơn, sức đề kháng cơ thể giảm nhiều và sự hồi phục của cơ thể cũng như của các tạng sẽ rất khó khăn. Ngoài ra, sức đề kháng của nhóm người cao tuổi, mắc bệnh lý nền thường sụt giảm rất nhanh và rất nhiều so với các nhóm tuổi khác trẻ hơn. Nếu người cao tuổi bị bệnh, COVID-19 sẽ làm cho các bệnh mãn tính đó thúc đẩy chuyển thành giai đoạn cấp hoặc đợt cấp, do đó bệnh nhân rất dễ tử vong hơn.

Những đối tượng dễ bị COVID-19 tấn công

  1. Người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên)

Người cao tuổi dễ mắc bệnh và tử vong cũng cao hơn do các bệnh lý nhiễm trùng nói chung và COVID-19 nói riêng vì:

  • Hệ thống miễn dịch suy giảm theo tuổi, làm cho bệnh nhân giảm khả năng chống lại các bệnh lý nhiễm trùng thông thường (viêm phổi, nhiễm trùng da, nhiễm trùng đường tiết niệu…).
  • Phản ứng viêm bị kích hoạt quá mức: Hệ thống viêm kích hoạt mạnh sẽ làm nội tạng (phổi, thận) dễ bị tổn thương và ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể.
  • Dễ xảy ra các biến chứng do tình trạng đa bệnh lý, nhiễm trùng đường hô hấp nghiêm trọng có thể gây biến chứng bệnh tim, thận hoặc gan có sẵn trước đó.
  • Chức năng hô hấp suy giảm, làm cho giảm khả năng thông khí, cùng với tình trạng viêm phổi dẫn đến bệnh lý suy hô hấp.
  1. Bệnh thận mạn tính

Mắc bệnh thận mãn tính ở bất kỳ giai đoạn nào cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19 vì:

  • Sức đề kháng suy giảm dẫn đến tăng nguy cơ mắc bệnh và tử vong, đặc biệt là những bệnh truyền nhiễm.
  • Mức độ nguy cơ sẽ tỷ lệ thuận với mức độ nặng của bệnh thận hoặc các giai đoạn sau của suy thận, hoặc có chạy thận nhân tạo.
  • Sẽ kéo theo các bệnh chuyên khoa khác và bệnh tim mạch.
  1. Bệnh đái tháo đường

Mắc bệnh đái tháo đường sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19:

  • Sẽ xuất hiện các biến chứng ở thận, mắt, thần kinh ngoại biên, tim mạch và mạch máu nhỏ.
  • Tăng đường huyết trong máu sẽ làm cho bệnh nhân dễ bị các bệnh lý nhiễm trùng.
  • Bệnh nhân thường bị nhiễm toan, suy giảm hệ thống miễn dịch.
  1. Bệnh lý tim mạch

Khi mắc bất kỳ bệnh lý tim mạch

nào cũng sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19: Suy tim, Bệnh động mạch vành, Bệnh cơ tim, Tăng huyết áp động mạch phổi.

  • Khi có bệnh tim mạch hoặc mạch máu não khác, chẳng hạn như tăng huyết áp (huyết áp cao) hoặc đột quỵ, cũng sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19.
  • Khi nhiễm trùng đường hô hấp sẽ làm giảm lưu lượng thông khí, làm tăng cung lượng tim.
  • Người mắc bệnh tim mạch, sẽ làm tăng gánh nặng cho tim dẫn đến làm tăng huyết áp và có khả năng làm bộc phát cơn đau tim hoặc đột quỵ.
  1. Bệnh ung thư

Theo số liệu thống kê các trường

hợp tử vong đến thời điểm hiện tại (như đã nêu ở trên) có 4/25 bệnh nhân ung thư. Những người bị ung thư được điều trị bằng hóa trị liệu có nhiều khả năng bị nhiễm trùng do hệ miễn dịch bị suy yếu. Ung thư và hóa trị có thể làm tổn thương hệ thống miễn dịch, làm giảm số lượng và chất lượng tế bào bạch cầu chống nhiễm trùng và khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn.

Một số lưu ý giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm

Dựa trên số liệu thống kê các ca tử vong do Covid-19, bệnh nhân cao tuổi hoặc mắc một số bệnh lý nền cần đặc biệt lưu ý giữ gìn sức khỏe, bảo vệ bản thân trong mùa dịch.

  1. Lưu ý về mặt vệ sinh
  • Hiểu rõ về phương thức lây lan: Vi-rút được cho là lây lan chủ yếu từ người sang người. Giữa những người có tiếp xúc gần với nhau (trong khoảng 2 mét). Thông qua các giọt bắn từ đường hô hấp của người nhiễm bệnh khi họ ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Những giọt bắn này có thể vương vào miệng hoặc mũi của những người ở gần đó hoặc có thể bị hít vào phổi.

  • Rửa tay: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong tối thiểu 30 giây đặc biệt là sau khi đến khu vực công cộng hoặc sau khi xì mũi, ho hoặc hắt hơi: Rửa tay trước khi ăn hoặc chuẩn bị đồ ăn, trước khi chạm vào mặt, sau khi dùng nhà vệ sinh, sau khi rời khỏi khu vực công cộng, sau khi xì mũi, ho hoặc hắt hơi, sau khi cầm khẩu trang, sau khi thay bỉm, sau khi chăm sóc người bệnh, sau khi chạm vào động vật hoặc thú nuôi…

Nếu không có xà phòng và nước, sử dụng dung dịch sát trùng tay chứa tối thiểu 60% cồn. Xoa dung dịch đều ra toàn bộ bàn tay và chà hai tay vào nhau cho đến khi khô.

Tránh chạm vào mắt, mũi và miệng bằng tay chưa rửa sạch.

  • Tránh tiếp xúc gần:

Tránh tiếp xúc gần với người bị bệnh. Nếu có thể, hãy duy trì khoảng 2 mét giữa người bị bệnh và những người sống cùng nhà.

Giữ khoảng cách 2 mét với người khác.

Hãy nhớ rằng một số người không có triệu chứng có thể có khả năng lây truyền vi-rút. Duy trì khoảng cách với người khác là đặc biệt quan trọng đối với những người có nguy cơ cao hơn mắc bệnh rất nghiêm trọng.

  • Sử dụng khẩu trang:

Mọi người nên đeo khẩu trang tại những địa điểm công cộng và khi ở gần những người khác, đặc biệt khi khó duy trì các biện pháp cách ly giao tiếp xã hội.

Tiếp tục giữ khoảng cách 2 mét với người khác. Đeo khẩu trang không thay thế cho biện pháp cách ly giao tiếp xã hội.

  • Che miệng khi ho và hắt hơi:

Luôn luôn che miệng và mũi bằng khăn giấy khi ho hoặc hắt hơi hoặc sử dụng bên trong khuỷu tay và không khạc nhổ.

Vứt khăn giấy vào thùng rác.

Ngay lập tức rửa sạch tay bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây. Nếu không có sẵn nước và xà phòng, hãy vệ sinh tay bằng dung dịch sát trùng tay có chứa ít nhất 60% cồn.

  • Vệ sinh và khử trùng:

Vệ sinh và khử trùng những bề mặt thường xuyên tiếp xúc hàng ngày. Bao gồm bàn, tay nắm cửa, công tắc đèn, mặt kệ bếp, tay nắm, bàn làm việc, điện thoại, bàn phím, nhà vệ sinh, vòi nước và bồn rửa.

Nếu bề mặt bị bẩn, hãy làm sạch chúng. Sử dụng chất tẩy rửa hoặc xà phòng và nước trước khi khử trùng. Sau đó, sử dụng chất khử trùng gia dụng.

  • Theo dõi sức khỏe mỗi ngày:

Theo dõi sốt, ho, hụt hơi hoặc các triệu chứng khác của COVID-19.

Đo thân nhiệt nếu thấy các triệu chứng diễn tiến.

Không đo thân nhiệt trong vòng 30 phút sau khi tập thể dục hoặc uống thuốc có thể làm hạ thân nhiệt như paracetamol.

Làm theo Hướng dẫn của ngành y tế nếu các triệu chứng tiến triển.

  1. Lưu ý khác:
  • Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin, đặc biệt các loại vắc-xin về đường hô hấp (cúm, viêm phổi…).
  • Tiếp tục dùng thuốc và theo chế độ ăn uống như chỉ dẫn của thầy thuốc. Đảm bảo có ít nhất 30 ngày thuốc.
  • Giữ liên lạc với thầy thuốc thường xuyên, đặc biệt là khi có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng mới nào của bệnh.
  • Liên hệ cơ sở y tế gần nhất khi cho nghĩ rằng bản thân đã phơi nhiễm với COVID-19, hoặc có bất kỳ vấn đề liên quan đến sức khỏe.
  • Theo dõi thường xuyên các vấn đề liên quan của bệnh lý nền: lượng đường trong máu, đo huyết áp…
  • Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối, đủ chất, bổ sung vitamin và khoáng chất. Có chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng loại bệnh lý nền (suy thận, đái tháo đường, tăng huyết áp…).
  • Vận động thường xuyên để gia tang mức độ thông khí và kích hoạt hệ thống miễn dịch.
  • Ngủ đủ giấc, thư giãn, thoải mái về tinh thần.

TS. BS Lê Văn Nhân

Giảng viên ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Theo Tạp chí Sức Khỏe

Phản hồi của bạn

Cùng chuyên mục

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch vành

Bệnh động mạch vành là một loại bệnh rất phổ biến và nguy hiểm. Hiện nay, bệnh này đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới. Chính vì vậy, cần …

Vai trò của Y học cổ truyền trong điều trị ung thư

Nếu như với Tây y, việc điều trị Ung thư được phối hợp nhiều phương pháp tuỳ thuộc vào giai đoạn phát hiện và chẩn đoán xác định loại ung thư. Thì từ kinh nghiệm …

Bí mật của người kiên cường

Friedrich Nietzsche, nhà triết học người Đức đã nói: “Thứ gì không giết nổi ngươi, sẽ làm cho ngươi thêm mạnh mẽ.” Nhà tâm lý học Jonathan Haidt gọi đó là “giả thuyết nghịch cảnh”, …

10 quan niệm sai lầm về Ung thư cổ tử cung

Mặc dù hiện nay có rất nhiều phương pháp giúp phòng ngừa và tầm soát, nhưng ung thư cổ tử cung vẫn là một căn bệnh khá phổ biến ở phụ nữ. Hàng năm ung …

Ung thư vòm mũi họng - Vì sao hay phát hiện muộn?

Ung thư vòm mũi họng - Vì sao hay phát hiện muộn? Ở Việt Nam, Ung thư vòm mũi họng là bệnh khá phổ biến, chiếm tỷ lệ khoảng 10-12% tổng số các loại ung thư …

Hỗ trợ 24/7
Gửi câu hỏi